Sinds de invoering van de zogenaamde renovatieplicht in 2023 is de energetische opwaardering van het woningbestand één van de meest kritische aspecten geworden bij de aankoop van vastgoed in Vlaanderen.
Ingevolge het Vlaamse regeerakkoord (2024-2025) en het daaropvolgende besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2025 werd er nu volop gekozen voor een koerswijziging in het kader van deze renovatieplicht.
Renovatieplicht vóór 1/1/2026
Sinds 1 januari 2023 gold voor residentiële gebouwen, dat binnen de vijf jaar na datum van het verlijden van de authentieke akte bij een notariële overdracht in volle eigendom, het vestigen of overdragen van een opstal- of erfpachtrecht een EPC-label D behaald moest worden.
Concreet betekende dit in het kader van aankoop van residentieel vastgoed dat wie een woning of appartement met EPC-label E of F verwierf, deze binnen de vijf jaar na overdracht moest renoveren zodat deze minstens een EPC-label D zou behalen (i.e. de “renovatieplicht” zoals deze in de volksmond wordt genoemd).
Daarnaast voorzag de toepasselijke wetgeving in een verstrengingspad, afhankelijk van de datum waarop de relevante authentieke akte inzake de overdracht of het opstal-/erfpachtrecht werd verleden:
- voor akten verleden vanaf 1 januari 2028 gold dat woningen en appartementen binnen de vijf jaar EPC-label C moesten behalen;
- voor akten verleden vanaf 1 januari 2035 gold dat appartementen EPC-label C en woningen EPC-label B moesten behalen binnen de vijf jaar;
- voor akten verleden vanaf 1 januari 2040 gold dat woningen EPC-label A en appartementen EPC-label B moesten behalen binnen de vijf jaar; en
- voor akten verleden vanaf 1 januari 2045 zou vervolgens voor zowel woningen als appartementen EPC-label A moeten worden behaald binnen de vijf jaar.
Voor niet-residentiële gebouwen gold al sinds 1 januari 2022 een vergelijkbare renovatieplicht met een termijn van 5 jaar en vast pakket van vier energetische maatregelen.
Verlenging van de termijn naar zes jaar
De meest directe wijziging van de renovatieplicht op heden is de verlenging van de uitvoeringstermijn van renovatieplicht voor zowel residentiële als niet-residentiële gebouwen.
Waar voor residentiële gebouwen voorheen slechts vijf jaar de tijd werd gegeven om van een EPC-label E of F te renoveren naar label D, is deze termijn nu vastgelegd op zes jaar.
Deze verlengde termijn geldt in principe ook voor elke trap in het kader van het verstrengingspad.
Ook voor niet-residentiële gebouwen, zoals kantoren en handelszaken, werd de termijn voor de renovatieplicht verlengd van vijf jaar naar zes jaar.
Deze wijzigingen werden ingevoerd met besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2025 en traden officieel in werking op 1 januari 2026.
De wijziging van de termijn van de renovatieplicht heeft als doelstelling om burgers de nodige extra tijd te bieden om – indien van toepassing – hun renovatiefinanciering rond te krijgen en de renovatiewerken nauwkeuriger te plannen.
Belangrijk voor de juridische praktijk is dat deze termijnverlenging automatisch en retroactief van toepassing is op lopende renovatieplichten. Indien je bijvoorbeeld in 2024 een energieverslindende woning aankocht (met EPC-label E of F), krijg je nu effectief een jaar extra de tijd om aan de renovatieplicht te voldoen.
Afschaffing van het verstrengingspad?
Naast de termijnverlenging van de renovatieplicht, heeft de Vlaamse overheid in haar regeerakkoord van 2024-2025 vooropgesteld om het bestaande verstrengingspad voor de renovatieplicht van residentiële gebouwen af te schaffen.
Deze afschaffing van het verstrengingspad zou betekenen dat de renovatieplicht wordt beperkt tot het behalen van het EPC-label D en het EPC-label A niet langer als langetermijn einddoel voorop zal worden gesteld.
Belangrijk is evenwel dat, anders dan de termijnverlenging van de renovatieplicht, de voorgenomen afschaffing van het verstrengingspad op dit moment nog niet in wetgeving is verankerd en het verstrengingspad bijgevolg nog steeds van toepassing is (!) Dit in tegenstelling tot hetgeen de media vaak lijkt te insinueren.
Men verwacht dat de formele aanpassing van het Energiebesluit in de loop van 2026 zal volgen, maar een concrete datum is nog niet bekend.
Conclusie en handhaving
Ondanks de versoepeling van de termijn van de renovatieplicht, dient in het achterhoofd gehouden te worden dat de renovatieplicht een resultaatsverbintenis is, gekoppeld aan het betrokken onroerend goed, die tijdig uitgevoerd moet worden.
Inderdaad, het niet tijdig uitvoeren van de renovatieplicht en dus het niet behalen van het vereiste EPC-label kan immers nog steeds leiden tot stevige administratieve geldboetes opgelegd door het Vlaamse Energie-en Klimaatagentschap (VEKA), die voor niet-residentiële gebouwen variëren van EUR 500 tot 200.000 en voor residentiële gebouwen van EUR 500 tot 5.000 euro. Bovendien, doet de betaling van een eventuele boete de renovatieplicht niet vervallen en kan het VEKA een nieuwe termijn opleggen waarbinnen het vereiste EPC-label alsnog behaald moet worden.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
[View Source]