Gemi Geri Dönüşüm Tesislerinin Yetkilendirilmesi Hakkında Yönetmelik Kapsamında İdari, Teknik Ve Çevresel Uyum Yükümlülükleri

22 Haziran 2026 tarihli ve 33288 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Gemi Geri Dönüşüm Tesislerinin Yetkilendirilmesi Hakkında Yönetmelik” yürürlüğe girmiş olup, 2004 tarihli eski Gemi Söküm Yönetmeliği mülga hale gelmiştir. Yeni mevzuat; ülkemizin taraf olduğu 2009 Hong Kong Uluslararası Sözleşmesi standartlarını bütünüyle iç hukuka entegre etmekte ve tesislerin yetkilendirilmesi, planlanması ve denetimi süreçlerinde çok daha ağır idari ve teknik yükümlülükler öngörmektedir.

Faaliyetlerin, idari para cezaları veya işin durdurulması gibi yaptırımlara maruz kalmaması adına, ilgili yönetmeliğin getirdiği temel operasyonel değişiklikleri bilginize sunarız.

1. Zorunlu Planlama ve Dokümantasyon Rejimi

Yeni idari rejim, geri dönüşüm faaliyetlerinin tamamen önceden onaylanmış, bağlayıcı nitelikteki iki temel plana uygun olarak yürütülmesini emretmektedir:

1.1. Gemi Geri Dönüşüm Planı (“SRP”): Tesise yanaştırılacak her bir gemiye özgü olarak; geminin yapısı, barındırdığı tehlikeli maddeler ve özel söküm stratejileri dikkate alınarak hazırlanmalı ve Türkçe olarak Bakanlık onayına sunulmalıdır. Plan onaylandıktan sonra uluslararası denetime açık olacak şekilde İngilizce, Fransızca veya İspanyolca dillerinden birine tercüme edilmelidir.

1.2. Gemi Geri Dönüşüm Tesis Planı (“SRFP”): Tesisin emniyet, çevre koruma, atık yönetimi ve organizasyon yapısını detaylandıran temel planıdır. Tesis yönetimi tarafından onaylanan bu plan, yetki belgesi başvurularının ve saha denetimlerinin ana referansını oluşturacaktır.

2. Tesis Altyapısı, Fiziksel Sınırlar ve İzleme Yükümlülükleri

Yönetmelik uyarınca, yetki belgesi olan bir tesisin fiziki kapasitesi ve sınır güvenlik mekanizmaları sıkı protokollere bağlanmıştır:

2.1. Sızdırmaz Zemin ve Atık Yönetimi: Tehlikeli maddelerin ve söküm atıklarının etkili bir şekilde tahliyesini sağlamak üzere, deniz veya toprakla teması tamamen kesecek sıvı sızdırmaz zeminlerin kurulması zorunlu kılınmıştır.

2.2. Kamera ve Sınır Güvenliği: Tesis içindeki çalışan ve ziyaretçi sayısının anlık olarak tespit edilebileceği güvenlik ağları kurulmalıdır. Kamera kayıtları en az 2 ay (veya söküm süresince), girişçıkış kayıtları ise en az 3 ay saklanmalıdır.

2.3. Deniz Çevresi İzleme: Tesisin deniz ekosistemine olan etkilerini tespit amacıyla su kolonunda, deniz sedimanında ve biyotada düzenli olarak yıllık izleme çalışmaları yapılacak ve raporlanacaktır.

3. Gemi Kabul Süreçleri ve Sertifikasyon

Tesise gemi kabulünden önce niyetin Liman Başkanlığına bildirilmesi şarttır. Söküm işlemi için ilgili geminin “Uluslararası Geri Dönüşüme Hazır Sertifikası”nın ibrazı ve işlemler bitiminden itibaren en geç 14 gün içinde tamamlama beyanının sunulması zorunluluğu getirilmiştir.

4. Ağırlaştırılmış İdari Yaptırımlar ve İşin Durdurulması

Düzenlemeye aykırı fiiller için yeni idari para cezaları öngörülmüş olup; aşağıda dikkatinize sunulmuştur:

4.1. İzin olmaksızın "yerinde gemi geri dönüşümü" yapılması halinde, işlemi yapanlara, donatana ve tesis sahibine ayrı ayrı 1.000.000 TL idari para cezası kesilecektir. Ayrıca çalışan her bir işçi için de 100.000 TL ilave ceza uygulanır.

4.2. Sökümün SRP'ye veya tesis faaliyetlerinin SRFP'ye aykırı yürütülmesi ile tamamlama bildiriminin yapılmaması gibi ihlallerde asgari 100.000 TL; durdurulan işte çalışmaya devam edilmesi halinde ise 1.000.000 TL ceza yaptırımı uygulanır.

4.3. Bir takvim yılı içinde aynı fiilin ikinci kez işlenmesi cezaları bir kat artırırken, üçüncü tekrar durumunda yetki belgesi üç ay süreyle askıya alınacaktır.

4.4. Çevresel veya güvenlik açısından acil risk arz eden durumların tespiti halinde, İTDK kararı uyarınca tesiste iş derhal ve tamamen durdurulabilecektir.

5. Yürürlük ve Geçiş Hükümleri

Kıyı tesisi uzmanı atanmasına ilişkin spesifik hükümler 31 Aralık 2028 tarihinde yürürlüğe girecek olup, geri kalan tüm idari, cezai ve operasyonel yükümlülükler 22 Haziran 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

Tesislerinizin %50'den fazla hisse devri veya fiziki kapasitesinin %20 oranında değişmesi hallerinde de yetki belgelerinizin otomatik olarak geçerliliğini yitireceği hususuna bilhassa dikkat edilmelidir.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.