Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği’ne İlişkin Değerlendirme

Article Insights

Gen Temizer are most popular:

within Strategy, Tax and Insurance topic(s)

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (“Yönetmelik”), 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik ile 7552 sayılı İklim Kanunu (“İklim Kanunu”) uyarınca Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’nin (“ETS”) kapsamı sera gazı emisyon izni, izleme, raporlama ve doğrulama, tahsisatlandırma ve piyasa işleyişine ilişkin temel kuralları düzenlemektedir.

Yönetmelik, 17 Mayıs 2014 tarihli ve 29003 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırmıştır. Aşağıda, işletmeler bakımından öne çıkan yükümlülükler ile 22 Temmuz 2025 tarihinde kamuoyu görüşüne açılan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği Taslağına (“Taslak Yönetmelik”) kıyasla başlıca değişiklikler özetlenmektedir.

Kapsam ve Tesis Kategorileri

Yönetmelik, EK-1’de sayılan faaliyetlerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması ile ETS’nin uygulanmasına ilişkin iş ve işlemleri kapsamaktadır. Araştırma, geliştirme ve test faaliyetlerinin yürütüldüğü, tesis veya tesis bölümleri, münhasıran biyokütle kullanan tesis ve tesis bölümleri ile askeri unsurlar kapsam dışındadır.

EK-1 kapsamındaki tesisler; kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı hesaplanan yıllık emisyon miktarlarına göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılmaktadır:

Kategori	İhtiyatlı hesaplanan yıllık emisyon
Kategori A	50.000 ton CO₂ (eşd)’ye eşit veya daha az
Kategori B	50.000 ton CO₂ (eşd)’den fazla ve 500.000 ton CO₂ (eşd)’ye eşit veya daha az
Kategori C	500.000 ton CO₂ (eşd)’den fazla

ETS, Kategori B ve Kategori C tesislerini kapsamaktadır. Kategori A tesisleri ile okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler, ilgili faaliyetlerle sınırlı olmak üzere ETS dışında olsa da EK-1 faaliyetlerine ilişkin izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüklerine tabiidir

Emisyon İzni ile İzleme, Raporlama ve Doğrulama

ETS kapsamındaki işletmelerin sera gazı emisyonuna neden olan faaliyetlerini yürütebilmeleri için İklim Değişikliği Başkanlığı’ndan (“Başkanlık”) tesis bazında sera gazı emisyon izni almaları gerekmektedir. Aynı adreste birden fazla tesis bulunması hâlinde tek izin alınabilmektedir. Başvuru en fazla altmış (60) gün içinde değerlendirilmektedir; ancak Başkanlıkça ek bilgi veya belge talep edilmesi halinde, talebin tebliği ile istenen bilgi ve belgelerin sunulması arasında geçen süre bu altmış (60) günlük süreye dahil edilmemektedir. Başvuruda sunulan bilgi, belge veya raporun eksik veya hatalı olması hâlinde, eksiklik ve hataların başvuru tarihinden itibaren on

(10) iş günü içinde bildirilmesi; bildirilen eksiklik ve hataların tebliğden itibaren üç ay içinde giderilmesi gerekmektedir. İzin beş yıl süreyle geçerli olup yenileme başvurusunun sürenin sona ermesinden en az altı (6) ay önce yapılması zorunludur. İznin güncellenmesine neden olabilecek faaliyet, tesis, kategori veya izin sahibi değişikliklerinin meydana geldiği tarihten itibaren otuz (30) gün içinde Başkanlık’a bildirilmesi gerekmektedir.

Kasten yanlış, yanıltıcı veya gerçek dışı bilgi, belge veya beyan sunulması ile tesis faaliyetinin sona ermesi veya yeniden faaliyete geçmesinin teknik olarak mümkün olmaması, sera gazı emisyon izninin iptal nedenleri arasındadır.

İşletmelerin sera gazı emisyon izleme planını ilk izleme tarihinden en az altı ay önce Başkanlık’a sunmaları gerekmektedir. Uygun bulunmayan planlardaki eksikliklerin giderilmesi için otuz (30) günlük ek süre tanınmaktadır. Ücretsiz tahsisata esas faaliyet seviyesi verileri bakımından ayrıca izleme metodolojisi planı hazırlanması gerekmektedir. Söz konusu plan, tesislere ilişkin verileri ve bu verilerin nasıl izleneceğine dair yöntemleri içermekte ve faaliyet seviyesi raporuna esas teşkil etmektedir.

Bir önceki takvim yılına ait sera gazı emisyonları ile faaliyet seviyelerinin, izleyen yılın 30 Nisan tarihine kadar elektronik ortamda Başkanlık’a raporlanması gerekmektedir; Başkanlık bu süreyi en fazla bir ay uzatabilmektedir. Sera gazı emisyon raporunun Başkanlık’a gönderilmeden önce doğrulanması zorunlu olup doğrulama işlemleri, kural olarak, MEDAS tarafından atanmış bağımsız ve akredite doğrulayıcı kuruluşlarca yürütülmektedir. Doğrulayıcı kuruluşların ilgili alanlarda ISO/ IEC 17029 standardına göre TÜRKAK tarafından akredite edilmesi gerekmektedir. Hesaplama faktörlerine ilişkin analizlerde, ilgili standartlara göre akredite laboratuvarlar kullanılmalı; bunun teknik olarak elverişli olmadığı belgelenirse, TS EN ISO/IEC 17025 standardına eşdeğer gereklilikleri karşıladığı gösterilen diğer laboratuvarlar da kullanılabilmektedir.

İşletmenin herhangi bir sebeple değişmesi hâlinde yeni işletme, önceki işletmenin Yönetmelik kapsamındaki taahhüt ve mükellefiyetlerini başka bir işleme gerek kalmaksızın üstlenmiş sayılmakta; değişikliğin en geç otuz (30) gün içinde Başkanlık’a bildirilmesi gerekmektedir. İlgili veri ve kayıtların en az on (10) yıl saklanması zorunludur.

Tahsisatlandırma,

Piyasa Yapısı ve Esneklik Mekanizmaları

Her sistem yılı için emisyon yoğunluğu temelli bir ETS üst sınırı belirlenmekte; üst sınır, ücretsiz tahsisat miktarı ile birincil piyasa tahsisat miktarının toplamından oluşmakta ve Ulusal Tahsisat Planında açıklanmaktadır. Planın, doğrulanmış sera gazı emisyon raporlarının son teslim tarihinden itibaren altmış (60) gün içinde Resmî Gazete’de yayımlanması öngörülmüştür. Ücretsiz tahsisatlarda alt tesis bazında kıyas yöntemi esas alınmakta; hesaplamada ilgili kıyas değeri, ücretsiz tahsisat oranı, sektörel faaliyet katsayısı ve doğrulanmış faaliyet seviyesi dikkate alınmaktadır.

Bir tahsisat, bir ton CO₂ (eşd) sera gazı emisyon hakkını temsil etmektedir. EPİAŞ, ETS piyasasının piyasa işletmecisi olarak belirlenmiş olup, İşlem Kayıt Sistemi de Piyasa İşletmecisi tarafından işletilmektedir. Tahsisatlar, Başkanlıkça belirlenen ihale takvimine göre birincil piyasada satışa sunulmakta; ikincil piyasada ise sürekli ticaret yöntemiyle işlem görebilmektedir. İşletmelerin doğrulanmış sera gazı emisyonlarına karşılık gelen tahsisatları, yükümlülük yılının Kasım ayının son iş gününe kadar İşlem Kayıt Sistemi üzerinden teslim etmeleri gerekmektedir.

Yönetmelik ayrıca bankalama, ödünç alma, denkleştirme, piyasa istikrarı, ek rezerv ve tamamlayıcı tahsilar fiyatı mekanizmaları öngörmektedir. Türkiye’de gerçekleştirilen projelerden elde edilen karbon kredileri, Karbon Piyasası Kurulunca belirlenecek oran dahilinde tahsisat teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesinde kullanılabilecek; Türkiye ETS’si ile diğer emisyon ticaret sistemleri arasında tahsisatların karşılıklı tanınmasına yönelik anlaşmalar yapılabilecektir. Ek rezerv ve tamamlayıcı tahsilat fiyatı mekanizmaları ise tahsisat açığının yönetilmesine yönelik ilave araçlar olarak düzenlenmiştir.

Pilot Dönem ve Geçiş Süreci

ETS, pilot uygulama dönemi ile başlayacaktır. Pilot dönemin kapsamı, süresi ve uygulama esaslarının ilgili kurum, kuruluş ve sivil toplum kuruluşlarının görüşü alınarak Karbon Piyasası Kurulunca belirlenecektir. Pilot uygulama kapsamındaki işletmelerin ilk izleme metodolojisi planlarını Yönetmelik’in yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki (2) ay içinde sunmaları gerekmekte olup, Başkanlık bu süreyi altı (6) aya kadar uzatabilecektir.

ETS kapsamına girecek işletmelerin, İklim Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 9 Temmuz 2025 tarihinden itibaren üç (3) yıl içinde, kural olarak 9 Temmuz 2028’e kadar, sera gazı emisyon izni almaları gerekmektedir. Söz konusu süre, Karbon Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda Başkanlıkça bitiminden itibaren iki (2) yıla kadar uzatılabilecektir; geçiş süresince işletmelerin bir defaya mahsus olmak üzere izinli olduğu kabul edilmektedir. Birinci uygulama dönemi iki alt dönem hâlinde uygulanacaktır. Doğalgaz ve ham petrolün iletim ve depolanması faaliyetleri ise, izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam etmek kaydıyla, birinci uygulama dönemi sonuna kadar, ETS kapsamı dışında tutulmuştur.

İşletmeler Bakımından Başlıca Hazırlık Alanları

Hazırlık alanı	Öncelikli işlem
Kapsam ve izin	Tesislerin EK-1 faaliyetleri ve emisyon kategorileri bakımından sınıflandırılması; izin, yenileme ve değişiklik bildirim takviminin oluşturulması.
Veri ve raporlama	Emisyon kaynakları, sayaçlar, laboratuvar süreçleri ve veri sorumlularının belirlenmesi; izleme planı ile izleme metodolojisi planının uyumlaştırılması.
Doğrulama	MEDAS kapsamındaki işletmeler için doğrulayıcı kuruluş ataması ve bağımsız doğrulama sürecinin 30 Nisan raporlama tarihinden önce tamamlanmasını sağlayacak iç takvimin hazırlanması.
Ücretsiz tahsisat	Alt tesis sınırlarının, kıyas değerlerinin ve faaliyet seviyesi verilerinin izlenmesi; Ulusal Tahsisat Planı sonrasındaki 30 günlük başvuru süresinin takip edilmesi.
Karbon bütçesi	Ücretsiz tahsisat, birincil ve ikincil piyasa, ek rezerv ve tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizması ihtiyaçlarının senaryolaştırılması; tahsisat alım-satım yetkileri ile fiyat ve risk limitlerinin belirlenmesi.
İç kontrol	Belge saklama, işletme ve tesis değişiklikleri, teslim yükümlülüğü ve olası yaptırımlar için hukuk, finans ve operasyon birimleri arasında kontrol mekanizması kurulması.

Yönetmelik, çevre ve sürdürülebilirlik ekiplerinin yanı sıra hukuk, finans, operasyon, bilgi teknolojileri ve iç kontrol birimlerini de ilgilendiren bütüncül bir uyum süreci öngörmektedir. İşletmeler bakımından öncelikli hazırlık alanları aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

Taslak Yönetmeliğe Kıyasla Öne Çıkan Değişiklikler

Nihai metinde ETS’nin temel yapısı korunmuş olmakla birlikte, uygulama takvimi, bazı yükümlülük süreleri ve piyasa mekanizmalarında önemli değişiklikler yapılmıştır. Taslak Yönetmelik ile yürürlüğe giren Yönetmelik arasındaki başlıca farklılıklar aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:

Konu	Taslak Yönetmelik	Yürürlüğe Giren Yönetmelik
Pilot ve ilk uygulama dönemi	Pilot dönem 2026–2027; ilk uygulama dönemi 2028–2035 olarak belirlenmiş; pilot kapsamındaki faaliyetler sayılmış ve pilot dönem için %100 ücretsiz tahsisat, denkleştirme yasağı ve piyasa işlemlerine ilişkin özel kurallar öngörülmüştür.	Sabit tarihler, pilot faaliyet listesi ve ayrıntılı pilot kuralları metinden çıkarılmıştır. Pilot dönemin kapsamı, süresi ve uygulama esaslarının ilgili paydaşların görüşü alınarak Karbon Piyasası Kurulunca belirlenmesi öngörülmüştür. İlk uygulama döneminin iki alt dönemden oluşacağı korunmuş, ancak tarihler belirlenmemiştir.
Başlıca yükümlülük süreleri	İlk izleme metodolojisi planı için 2025 yıl sonu öngörülmüştür. İzleme planı eksikliklerinin giderilmesi ve değişiklik bildirimleri için 60 gün; ücretsiz tahsisat başvurusu için 15 iş günü, talep edilen düzeltmeler için 5 iş günü süre tanınmıştır.	Pilot kapsamdaki işletmeler ilk izleme metodolojisi planının Yönetmelik’in yürürlüğünden itibaren iki ay içinde sunulması öngörülmüş ve Başkanlık’a süreyi altı aya kadar uzatma yetkisi verilmiştir. İzleme planı ve değişiklik bildirimi süreleri 30 güne indirilmiş; ücretsiz tahsisat başvuru ve düzeltme süreleri ise sırasıyla 30 gün ve 10 iş gününe çıkarılmıştır.
Karbon kredisi kullanımı	Türkiye’deki projelerden elde edilen karbon kredileri için teslim yükümlülüğünün %10’una oranında üst sınır öngörülmüştür.	Sabit %10 sınırı kaldırılmış; uygulanacak oranı belirleme yetkisi Karbon Piyasası Kuruluna bırakılmıştır.
Kapsam ve izin başvurusuna ilişkin açıklıklar	EK-1 eşiklerinin altında kalan tesislerin talepleri üzerine yalnızca izleme, raporlama ve doğrulama amacıyla kapsama alınabilmesine imkân tanınmış; izin başvurusundaki eksikliklerin ilk bildirim süresi belirlenmemiştir.	Eşik altındaki tesislerin talep üzerine kapsama alınmasına ilişkin hüküm ile işyeri ruhsatına bağlı izin iptali nedeni çıkarılmıştır. ETS dışında bırakılan okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesislerin izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüklerinin devam ettiği açıkça düzenlenmiş; doğalgaz ve ham petrolün iletim ve depolanması ilk uygulama dönemi sonuna kadar ETS dışında bırakılmıştır.
ETS üst sınırı ve ek rezerv	ETS üst sınırı; ücretsiz tahsisat miktarı, birincil piyasa tahsisat miktarı ve kullanılması hâlinde ek rezervin toplamı olarak tanımlanmıştır.	Ek rezerv ETS üst sınırının bir unsuru olmaktan çıkarılmış, ETS üst sınırının %10’unu aşmayacak şekilde düzenlenmiştir.
E-Tebligat ve KEP	ETS kapsamındaki tesislerin Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi ve KEP sistemlerine sahip olması ayrıca zorunlu tutulmuştur.	Bu özel zorunluluk çıkarılmıştır. Tebligatların 7201 sayılı Tebligat Kanunu uyarınca yapılacağı ve Yönetmelik kapsamındaki işlemlerin, aksine hüküm bulunmakdıkça, Başkanlık’ın elektronik sistemi üzerinden yürütüleceği düzenlenmiştir.

Yaptırımlar

Yönetmelik, İklim Kanunu’nun 14. maddesinde öngörülen yaptırımların ETS kapsamında nasıl uygulanacağını ayrıntılandırmaktadır. Başlıca yaptırımlar aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

(I) Doğrulanmış Sera Gazı Emisyon Raporunun Süresinde Sunulmaması

Kategori	Yıllık emisyon aralığı	2026 yılı ceza tutarı
Kategori A	50.000 ton CO₂ (eşd) veya daha az	627.450 TL
Kategori B	50.000 ton üzeri – 250.000 ton	2.509.800 TL
Kategori B	250.000 ton üzeri – 500.000 ton	5.019.600 TL
Kategori C	500.000 ton üzeri – 2.000.000 ton	8.784.300 TL
Kategori C	2.000.000 ton üzeri	12.549.000 TL

ETS kapsamındaki Kategori B ve C tesislerde ilgili temel ceza tutarı iki kat uygulanmaktadır. Ayrıca rapor sunulana kadar, İşlem Kayıt Sistemindeki tahsisatlar üzerinde tahsisat teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesi dışındaki işlemler engellenmektedir.

(II) Sera Gazı Emisyon İzni Olmaksızın Faaliyet

Uygulanacak cezanın hesaplanması, işletmenin doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon raporunun bulunup bulunmamasına göre değişmektedir. Doğrulanmış yıllık raporun bulunduğu hallerde Başkanlık’a son beş yıl içinde sunulan en yüksek emisyon değerine sahip raporda yer alan her bir ton CO₂ (eşd) için 6,2745 TL tutarında ceza uygulanacaktır. Raporun bulunmadığı hallerde ise aşağıdaki kademeli tutarlar uygulanır.

Kategori	Yıllık emisyon aralığı	2026 yılı ceza tutarı
Kategori B	50.000 ton üzeri – 100.000 ton	1.254.900 TL
Kategori B	100.000 ton üzeri – 300.000 ton	2.509.800 TL
Kategori B	300.000 ton üzeri – 500.000 ton	3.764.700 TL
Kategori C	500.000 ton üzeri – 2.000.000 ton	6.274.500 TL
Kategori C	2.000.000 ton üzeri – 5.000.000 ton	8.784.300 TL
Kategori C	5.000.000 ton üzeri	12.549.000 TL

Süresi sona ermiş veya iptal edilmiş izinle faaliyete devam edilmesi de izinsiz faaliyet olarak değerlendirilmektedir.

(III) Tahsisat Teslim Yükümlülüğünün İhlali

İhlal	Sonuç
Tahsisatların süresinde veya tam olarak teslim edilmemesi	Teslim edilmeyen her tahsisat için, ilgili yılın son üç ayındaki birincil ve ikincil piyasa ağırlıklı ortalama tahsisat fiyatlarından yüksek olanının iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.
Eksik tahsisat bulunması	Para cezası teslim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; eksik tahsisatlar telafi yılında ayrıca teslim edilir.
Her yıl teslim edilmesi gereken tahsisatların en az %80’inin süresinde teslim edilmemesinin üç yıl üst üste gerçekleşmesi	Sera gazı emisyon izni iptal edilir ve üç ila altı ay süreyle yeni izin verilmez.

Pilot uygulama döneminde, İklim Kanunu kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezaları %80 indirimli uygulanacaktır. Bu nedenle yukarıdaki 2026 yılı tutarları pilot dönem indirimi uygulanmadan önceki tutarlardır:

Sonuç

Yönetmelik, Türkiye’de zorunlu karbon fiyatlandırmasına dayalı ETS’nin temel uygulama çerçevesini oluşturmuştur. Bununla birlikte pilot uygulamanın kapsamı ve takvimi, Ulusal Tahsisat Planı, kıyas değerleri, ücretsiz tahsisat oranları, piyasa işleyişine ilişkin alt düzenlemeler ve denkleştirme oranı; Karbon Piyasası Kurulu kararları ile Başkanlık ve EPDK tarafından çıkarılacak ikincil düzenlemeler doğrultusunda somutlaşacaktır.

ETS kapsamına girme ihtimali bulunan işletmelerin tesis ve faaliyet kapsamını değerlendirmeleri; emisyon kaynakları ile alt tesis sınırlarını belirlemeleri; izin, izleme, raporlama, doğrulama ve tahsisat takvimini hukuk, finans, operasyon ve iç kontrol birimleriyle birlikte yönetmeleri önem arz etmektedir.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.