- in Turkey
Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarına Eklenen Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Tebliğ (Sıra No: 1) 24 Aralık 2025 tarihli ve 33117 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girmiştir.
Bu Tebliğin amacı; yeminli mali müşavirlerin, 3568 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde düzenlemiş oldukları yeminli mali müşavirlik tasdik raporlarına eklenen karşıt inceleme tutanaklarının düzenlenmesi, onaylanması ve gönderilmesinde gelişen bilgi işlem teknolojilerinden yararlanmak ve söz konusu tutanakların kolay, hızlı, ekonomik ve güvenilir bir şekilde idareye intikalini sağlamaktır.
Bu Tebliğ; yeminli mali müşavirlik tasdik raporlarını dijital vergi dairesi üzerinden elektronik ortamda gönderen yeminli mali müşavirlerin anılan raporlara eklenen karşıt inceleme tutanaklarını da dijital vergi dairesi üzerinden elektronik ortamda gönderebilmelerine ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır.
1. UYGULAMANIN BAŞLANGIÇ TARİHİ:
Karşıt inceleme tutanaklarının yeminli mali müşavirler (YMM'ler) tarafından dijital vergi dairesi üzerinden oluşturulmasına, onaylanmasına ve gönderilmesine ilişkin uygulama 1/1/2026 tarihinden itibaren ihtiyari olarak başlamış bulunmaktadır.
Karşıt inceleme tutanakları, 1/7/2026 tarihinden itibaren zorunlu olarak sadece elektronik ortamda gönderilecektir.
Düzenleme kapsamına, 3568 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde düzenlemiş oldukları yeminli mali müşavirlik tasdik raporlarına eklenen karşıt inceleme tutanakları girdiğinden sadece KDV iadeleri için düzenlenenler değil tam tasdik sözleşmeleri kapsamında düzenlenen karşıt inceleme tutanakları da Tebliğ kapsamına girmektedir.
2. KARŞIT İNCELEME TUTANAKLARININ ELEKTRONİK ORTAMDA DÜZENLENMESİ, ONAYLANMASI VE GÖNDERİLMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR:
Dijital vergi dairesi sistemi üzerinden elektronik ortamda gönderilen yeminli mali müşavirlik tasdik raporlarının eki olan karşıt inceleme tutanakları; 1/1/2026 tarihinden itibaren ihtiyari, 1/7/2026 tarihinden itibaren ise zorunlu olarak dijital vergi dairesi sistemi üzerinden düzenlenecek, onaylanacak ve ilgili vergi dairesine elektronik ortamda gönderilecektir.
Karşıt inceleme yapan YMM'ler tarafından elektronik ortamda sistem üzerinden düzenlenen, onaylanan ve gönderilen karşıt inceleme tutanakları, karşıt inceleme yapan YMM'ler tarafından imzalanmış ve mühürlenmiş bir belge olarak kabul edilecektir.
YMM'ler tarafından elektronik ortamda oluşturulan ve gönderilen karşıt inceleme tutanaklarına ilişkin verilen cevaplar, cevabı veren mükellef veya yetkili temsilcileri tarafından imzalanmış belge olarak kabul edilecektir.
Söz konusu karşıt inceleme tutanakları ile ilgili olarak, mükellef tarafından alt kullanıcı yetkisi verilmesi halinde, mükellefle aracılık ve sorumluluk sözleşmesi bulunan serbest muhasebeci/serbest muhasebeci mali müşavirler tarafından karşıt inceleme tutanaklarında görüntüleme ve düzenleme yapılabilir, ancak onaylama yetkisi mükellef veya kanuni temsilcilerine aittir.
Bu nedenledir ki, bu işlemle ilgili sorumluluk da mükellef veya kanuni temsilcilerinin olacaktır. Tutanakların hazırlanmasına destek veren serbest muhasebeci/serbest muhasebeci mali müşavirlerin Vergi İdaresine karşı herhangi bir sorumluluğu söz konusu olmayacaktır.
Serbest muhasebeci/serbest muhasebeci mali müşavirlerin karşıt inceleme tutanaklarına ilişkin olarak ilgili mükelleflere verdikleri hizmet karşılığında alacakları ücret, Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenecek olup, 2026 yılı için tutanak başına 500 TL olarak belirlenmiştir.
Elektronik ortamda oluşturulacak, onaylanacak ve gönderilecek karşıt inceleme tutanağı formatının, Gelir İdaresi Başkanlığı (Başkanlık) tarafından https://dijital.gib.gov.tr/ adresi üzerinden yayımlanacak, Başkanlık tarafından gerek görülmesi halinde yayımlanacak teknik kılavuzlar ile karşıt inceleme tutanağı formatında değişiklik yapılabilecektir.
Bu Tebliğde ve 1/6/2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Genel Tebliğ (Sıra No:1) ile https://dijital.gib.gov.tr/adresi üzerinden yayımlanan teknik kılavuzlarda konuya ilişkin özel düzenleme bulunmayan hallerde, konunun düzenlendiği Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan hükümler geçerli olacaktır.
Karşıt inceleme tutanaklarının zorunlu olarak sadece elektronik ortamda gönderileceği 1/7/2026 tarihinden itibaren, kâğıt ortamında düzenlenmiş karşıt inceleme tutanakları, vergi dairelerine ibraz edilemez, ibraz edilmiş olsa dahi hukuki geçerliliği bulunmadığından vergi daireleri tarafından dikkate alınmaz.
3. KARŞT İNCELEME TALEPLERİNE CEVAP VERME SÜRESİ VE MÜKELLEFLERİN DEFTER VE BELGELERİNİ İBRAZ YÜKÜMLÜLÜĞÜ:
Nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellefler, YMM'lerin karşıt incelemeye ilişkin taleplerini talep yazısının kendilerine tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde yerine getirmek zorundadırlar.
YMM'lerin karşıt incelemeye ilişkin taleplerinin yerine getirilmesinde defter ve belgelerin YMM'lere ibraz edilmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 27) uygulanır.
Söz konusu Tebliğe göre; Vergi Usul Kanununun 256'ncı maddesi uyarınca, YMM'lerin tasdik ettikleri hesap ve işlemlere doğrudan ya da silsile yoluyla taraf olanlar bu Tebliğ ile belirlenen usul çerçevesinde yeminli mali müşavirlere defter ve belgelerini ibraz etmekle yükümlüdürler.
Bu zorunluluk YMM'ler tarafından tasdik edilen hesap ve işlemler ile ilgili defter ve belgelerle sınırlıdır. Yeminli mali müşavirlerin tasdik ettikleri hesap ve işlemler dışındaki konularla ilgili olarak defter ve belge ibrazını isteme yetkileri, böyle bir talebe muhatap olan mükelleflerin ise buna uyma zorunlulukları bulunmamaktadır.
Defter ve belgelerini yukarıda belirtilen usul çerçevesinde YMM'lere ibraz etmekten imtina edenler hakkında Vergi Usul Kanununun mükerrer 355 inci maddesi hükmüne göre özel usulsüzlük cezası kesilecektir.
Yeminli mali müşavirler defter ve belgelerini ibraz etmeyen mükellefleri bunların bağlı oldukları vergi dairelerine yazılı olarak bildireceklerdir. Vergi daireleri bu mükellefler hakkında Vergi Usul Kanununun Mükerrer 355 inci maddesi uyarınca işlem yapmadan önce defter ve belgelerin ibrazı taleplerinin bu Tebliğ ile yapılan düzenlemelere uygun olup olmadığını kontrol edeceklerdir.
4. CEZA UYGULAMASI:
Karşıt inceleme yazısına süresinde cevap vermeyen ya da eksik veya gerçeğe aykırı bilgi veren mükellefler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 355 inci maddesine göre işlem yapılacaktır.
2026 yılı için bu ceza, Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 588) ile birinci sınıf tüccar (dolayısıyla kurumlar) ile serbest meslek erbabı için 35.000 TL olarak belirlenmiştir.
5. KARŞIT İNCELEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ:
3568 sayılı Kanunun 12 nci maddesi hükmü ve maddedeki yetkiye dayanılarak çıkarılan Yönetmelik gereğince YMM'ler mükelleflerin tasdik kapsamına giren işlemlerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tespiti için gerekli karşıt incelemeleri yapmakla yükümlüdürler.
Buna göre, yeminli mali müşavirlerin hem tam tasdik işlemleri için hem de KDV iadesi tasdik işlemleri için karşıt inceleme yapmaları gerekmektedir.
Karşıt incelemede uyulacak esaslar, karşıt inceleme zorunluğuna ilişkin kriterler ve sınırlar için 27 ve 29 seri no.lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Sıra No: Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğlerine bakınız.
2026 yılında katma değer vergisi hariç tutarı 150.000-TL'yi aşmayan belgeler için karşıt inceleme zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, bir mükelleften bir aylık dönemde yapılan mal ve hizmet alımları toplamının 450.000-TL'yi aşması halinde karşıt inceleme yapılması zorunludur (48 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği).
Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarına Eklenen Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Tebliğ (Sıra No: 1)'de bu konu için özel bir düzenleme yapılmamıştır. Bu nedenle 27 ve 29 no.lu Tebliğler ile yapılan genel düzenlemeler geçerli olacaktır.
6. BİLGİ VERME UYGULAMASI DEVAM EDİYOR MU?
29 Sıra No'lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğine göre, yeminli mali müşavirler tasdik hizmeti verdikleri mükelleflerin doğrudan ya da silsile yoluyla ticari ilişkide bulunduğu kişiler ile ilgili olarak diğer YMM'lerden bilgi isteyebilirler.
Bilgi tam tasdik hizmeti veren YMM'lerden istenebilecektir.
Bilgi istemlerinin tasdik konusu ile sınırlı olması ve YMM'nin tasdik hizmeti verdiği mükellef ile hakkında bilgi istenen mükellef arasındaki ticari ilişki ile doğrudan bağlantılı olması gerekir.
Kendisinden bilgi istenen YMM'ler tam tasdik hizmeti verdikleri mükelleflere ilişkin yukarıda belirtilen nitelikte ve harici bir araştırmayı gerektirmeyen bilgileri vermekle yükümlüdürler.
Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarına Eklenen Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Tebliğ (Sıra No: 1) ile 29 no.lu Tebliğde düzenlenmiş bulunan bilgi verme müessesesine ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığından “bilgi verme” uygulaması devam etmektedir.
Söz konusu düzenlemenin mevcudiyetini koruması, mükelleflerin karşıt inceleme taleplerini yerine getirmemeleri halinde alternatif bir yöntem olarak kullanılabilecek olması nedeniyle son derece isabetlidir.
7. YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KARŞIT İNCELEME TUTANAĞI TEKNİK KILAVUZU:
Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarına Eklenen Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Tebliğ (Sıra No: 1)'de yer alan düzenlemeler doğrultusunda yeminli mali müşavirlik karşıt inceleme tutanaklarının kullanımına yönelik hizmetler tamamlanarak 1/1/2026 tarihi itibarıyla kullanıma açılmıştır.
Karşıt inceleme tutanakları giriş ekranına, yeminli mali müşavirler https://dijital.gib.gov.tr adresinde yer alan e-YMM Yeminli Mali Müşavir Uygulaması bölümünden, nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellefler ise aynı adreste yer alan Bildirimlerim/Gelen Karşıt İnceleme Tutanaklarım bölümünden erişim sağlayabilecektir.
Karşıt inceleme tutanaklarının oluşturulması, kaydedilmesi ve gönderilmesi ile diğer kullanım şekillerine ilişkin standartlar, kurallar ve usullere ilişkin açıklamalara Yeminli Mali Müşavirlik Karşıt İnceleme Tutanağı Teknik Kılavuzu'nda yer verilmiştir.
Söz konusu Kılavuza ulaşmak için tıklayınız.
Saygılarımızla.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
[View Source]