- within Strategy, Tax and International Law topic(s)
17 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Genelge ile Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki 2026–2030 dönemi yol haritasını belirleyen Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı’nın (“Plan”) uygulanması için kamu kurum ve kuruluşlarının gerekli çalışmaları yürütmesi ve ihtiyaç duyulan desteği sağlaması öngörülmektedir.
Plan, Türkiye’nin yapay zekâ politikasını Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet eksenlerindeki 16 eylem altında toplamaktadır. Plan ile daha önce yayımlanan plandan farklı olarak politika hedefleri sayısal göstergeler, sorumlu kurumlar, yıllık uygulama planları ve kamuya açık izleme yöntemleri belirlenmiştir.
Eylem Planı Kapsamındaki 16 Öncelikli Eylem
Eylem Planı’nda belirlenen 16 öncelikli eylem ile yapay zekâ okuryazarlığı ve insan kaynağının geliştirilmesi, veri ve hesaplama altyapılarının güçlendirilmesi, yapay zekânın kamu ve özel sektörde yaygınlaştırılması, yerli teknoloji üretiminin ve finansman imkânlarının artırılması ile hukuki, etik ve güvenlik odaklı yönetişim mekanizmalarının oluşturulmasına odaklanmaktadır. Söz konusu eylemler, “Fark Et”, “İstifade Et”, “Üret” ve “Yönet” olmak üzere dört temel eksen altında düzenlenmiştir.
1. Fark Et
“Fark Et” ekseni kapsamında toplumun güvenli yapay zekâ kullanım kapasitesinin artırılması, nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi, veri ekosisteminin güçlendirilmesi ve yapay zeka sistemlerine ilişkin hukuki ve etik çerçevenin oluşturulması hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı’nın hayata geçirilmesi, üniversitelerde yapay zeka eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve yapay zeka alanında uzman ve uygulama profesyonellerinin yetiştirilmesi planlanmaktadır. Ayrıca Ulusal Veri Kütüphanesi ve güvenli veri alanlarının oluşturulması, kamu veri setlerinin makine tarafından okunabilir biçimde kullanıma açılması ve yapay zeka sistemlerinin risk düzeylerine göre farklılaştırılmış kurallara tabi tutulması öngörülmektedir. Yüksek etkili kamu yapay zeka sistemleri bakımından Algoritmik Etki Değerlendirmesi yapılması ve Model Kartı hazırlanması da bu eksen altında hedeflenmektedir.
2. İstifade Et
“İstifade Et” ekseni, yapay zeka için gerekli hesaplama altyapısının güçlendirilmesine ve yapay zeka çözümlerinin kamu hizmetleri ile işletmelerde kalıcı kullanıma geçirilmesine odaklanmaktadır. Bu kapsamda, veri merkezi, depolama ve ağ kapasitesinin artırılması, düşük karbonlu bir ulusal hesaplama omurgasının kurulması ve girişimler, KOBİ’ler, araştırmacılar ile kamu projelerine hesaplama kaynağı sağlayacak “Herkes için GPU” Programı’nın başlatılması planlanmaktadır. Kamunun yapay zeka çözümlerinin geliştirilmesinde öncü kullanıcı olması, kamu kurumlarında pilot uygulamaların başlatılması ve başarılı çözümlerin kamu alımları yoluyla ölçeklendirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca sektörel yapay zeka programları ve KOBİ kuponları aracılığıyla projelere finansman, veri, hesaplama, test ve uygunluk desteği sağlanması öngörülmektedir.
3. Üret
“Üret” ekseni kapsamında yapay zeka alanındaki altyapı ve pilot çalışmaların yerli ürünlere, ölçeklenebilir girişimlere ve ihracata dönüştürülmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri ile Bölgesel Mükemmeliyet Merkezlerinin kurulması ve araştırmacılar ile işletmelere ortak hesaplama, güvenli veri ve prototipleme imkanlarının sunulması planlanmaktadır. Temel araştırmaları ve ürün-pazar uyumunu sağlamış girişimleri desteklemek üzere Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu ile Yapay Zeka Büyüme Fonu’nun oluşturulması öngörülmektedir. Sağlık, ilaç, genom, afet, enerji, tarım ve yaratıcı endüstriler gibi alanlarda sektörel yapay zeka modellerinin geliştirilmesi, fiziksel yapay zekâ, robotik ve otonom sistemlerde yerli üretim kapasitesinin artırılması ve geliştirilen çözümlerin güvenlik testleri ile model kartları eşliğinde uluslararası pazarlara sunulması hedeflenmektedir.
4. Yönet
“Yönet” ekseni, yapay zeka yatırımlarının desteklenmesi, uluslararası ve bölgesel iş birliklerinin geliştirilmesi ve güvenlik ile denetim altyapısının güçlendirilmesini kapsamaktadır. Yatırımcıların enerji, izin, teşvik, veri aktarımı ve fikrî mülkiyet süreçlerini tek noktadan yürütebileceği bir sistem kurulması ve Türkiye’ye uluslararası yapay zeka, bulut ve veri merkezi yatırımlarının çekilmesi planlanmaktadır. Türkiye’nin uluslararası standart belirleme çalışmalarına etkin katılım sağlaması, ikili ve bölgesel veri ve hesaplama iş birlikleri geliştirmesi ve Türk dilleri için ortak bir büyük dil modeli oluşturulması da bu eksen altında öngörülmektedir. Ayrıca yüksek etkili yapay zekâ sistemlerinin güvenlik, performans, yanlılık, açıklanabilirlik ve veri koruma yönlerinden test edilmesi, öncelikli sektörlerde düzenleyici deney alanlarının kurulması ve yapay zekâ alanındaki genel kanuni çerçeve ile ikincil düzenlemelerin hazırlanması hedeflenmektedir.
Kişisel Verilerin Korunması Bakımından Öne Çıkan Hususlar
Eylem Planı, yapay zeka sistemleri için risk düzeyine göre kademeli yükümlülükler belirlenmesini, orta ve yüksek etkili sistemlerde Algoritmik Etki Değerlendirmesi, yüksek etkili sistemlerde ise Model Kartı ve ayrıntılı teknik dosya hazırlanmasını öngörmektedir.
Ulusal Veri Kütüphanesi’nde yayımlanacak veri setlerinin kişisel veri içermemesi veya anonim hâle getirilmiş olması, hassas verilere ise güvenli veri alanları üzerinden kontrollü erişim sağlanması planlanmaktadır. Yüksek etkili sistemlerin veri koruma ve güvenlik yönünden test edilmesi ve hassas veriler bakımından anonimleştirme, sentetik veri ve mahremiyet artırıcı teknolojilerden yararlanılması da öngörülmektedir.
Sonuç Olarak
Eylem Planı’nın stratejik yönlendirmesi ve kaynak tahsisi, Cumhurbaşkanı başkanlığındaki Ulusal Yapay Zekâ Kurulu tarafından yürütülecektir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesinde kurulacak Program Ofisi tarafından uygulamanın izlenmesi ve Ulusal Yapay Zekâ Etik Kurulu tarafından ilke ve rehberlerin geliştirilmesi beklenmektedir.. İlk kamuya açık ilerleme raporunun 12 ay içinde, sonraki raporların ise yıllık olarak açıklanması öngörülmektedir.
Eylem Planı, mevcut aşamada şirketler bakımından genel ve doğrudan bir uyum yükümlülüğü getirmekten ziyade, kamu alımları, GPU ve veri kaynaklarına erişim, KOBİ kuponları, finansman fonları, Yapay Zekâ Büyüme Bölgeleri, düzenleyici deney alanları ve ihracat destekleri gibi fırsat mekanizmaları öngörmektedir. Bu destek ve ölçeklendirme süreçlerinde veri kaynağı ve lisans bilgilerinin belgelendirilmesi, güvenlik değerlendirmeleri, Model Kartları, Algoritmik Etki Değerlendirmeleri ve pilot uygulamalardan elde edilen ölçülebilir sonuçların önem taşıması beklenmektedir.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
