Çevresel sürdürülebilirliğin ekonomik faaliyetlerin yürütülmesinde giderek daha fazla önem kazanması, farklı sektörlerde faaliyet gösteren şirketler bakımından çevresel etkilerin ve sürdürülebilirlik kriterlerinin iş süreçlerinde dikkate alınmasını gerekli kılmaktadır. Bunun yanı sıra, sürdürülebilir yatırımların finansmana erişiminin desteklenmesine yönelik düzenlemeler de sürdürülebilirliğin finansal karar alma süreçlerindeki önemini artırmaktadır.
24.09.2026 tarihli ve 33380 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği (“Yönetmelik”) ile ekonomik faaliyetlerin çevresel sürdürülebilirlik bakımından sınıflandırılmasına, teknik değerlendirme kriterlerine ve taksonomi raporlamasına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Yönetmelik, sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu ekonomik faaliyetlerin desteklenmesi, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışının teşvik edilmesi ve piyasada “yeşile boyama” olarak ifade edilen yanıltıcı çevresel nitelendirmelerin önlenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Yönetmelik aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Türkiye Yeşil Taksonomisi ve Kapsamı
Türkiye Yeşil Taksonomisi, ekonomik faaliyetlerin belirli çevresel hedefler doğrultusunda değerlendirilmesini sağlayan bir sınıflandırma sistemi olarak düzenlenmiştir. Yönetmelik kapsamında, kurum, kuruluş ve işletmelerin Ek-1’de yer alan ekonomik faaliyetleri ile finansal kuruluşların faaliyetleri bakımından uygulanacak şartlar, teknik tarama kriterleri, raporlama ve doğrulama süreçleri ile Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi’ne ilişkin esaslar belirlenmiştir.
Yönetmelik kapsamında Ek-1’de yer alan faaliyetler “uygun ekonomik faaliyet” olarak kabul edilmekte olup, bir ekonomik faaliyetin Ek-1’de yer alması tek başına söz konusu faaliyetin çevresel açıdan sürdürülebilir olduğu anlamına gelmemektedir.
Bir ekonomik faaliyetin “taksonomiyle uyumlu ekonomik faaliyet” olarak değerlendirilebilmesi için; çevresel hedeflerden en az birine önemli ölçüde katkı sağlaması, diğer çevresel hedeflerden herhangi birine önemli zarar vermemesi ve asgari sosyal güvence koşullarını karşılaması gerekmektedir.
Çevresel Hedefler ve Teknik Tarama Kriterleri
Yönetmelik kapsamında ekonomik faaliyetlerin değerlendirilmesinde esas alınacak çevresel hedefler; sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması, döngüsel ekonomiye geçiş, kirliliğin önlenmesi ve kontrolü ile biyolojik çeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ve restorasyonu olarak belirlenmiştir.
Ekonomik faaliyetlerin söz konusu çevresel hedeflerle uyumunun değerlendirilmesinde teknik tarama kriterleri esas alınacaktır. Bu kriterler, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından belirlenerek Başkanlığın internet sitesinde yayımlanacak; kriterlerde yapılacak güncellemelerin ise takip eden yıldan itibaren uygulanması öngörülmektedir.
Bu kapsamda, bir faaliyetin yalnızca “yeşil” veya “sürdürülebilir” olarak nitelendirilmesi yeterli olmayacak; faaliyetin Yönetmelik ve ilgili teknik tarama kriterlerinde öngörülen şartları karşılayıp karşılamadığı ayrıca değerlendirilecektir.
Taksonomi Raporlaması
Yönetmelik ile ekonomik faaliyetlere ilişkin raporlama bakımından kurum, kuruluş ve işletmeler ile belirli finansal kuruluşlar arasında farklı bir uygulama öngörülmüştür.
Ek-1’de yer alan uygun ekonomik faaliyetlerden en az birini yürüten kurum, kuruluş ve işletmeler, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yayımlanacak raporlama şablonlarına uygun olarak gönüllü şekilde taksonomi raporlaması yapabilecektir.
Buna karşılık; aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları ve portföy yönetim şirketleri, bankalar ile sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri bakımından raporlama yükümlülüğü öngörülmüştür. Bununla birlikte, söz konusu finansal kuruluşlar açısından raporlama yükümlülüğünün 1 Ocak 2029 tarihine kadar uygulanmayacağı düzenlenmiştir.
Raporlama kapsamında; taksonomiye uygun veya taksonomiyle uyumlu ürün ve hizmetlerden elde edilen hasılat, yatırım harcamaları ve işletme giderlerinin oranları başta olmak üzere belirli anahtar performans göstergeleri esas alınacaktır.
Ek-1 kapsamındaki uygun ekonomik faaliyetlerden kaynaklanan hasılatın, yatırım harcamalarının veya işletme giderlerinin ilgili toplam tutar içerisindeki oranının ayrı ayrı %10’un altında kalması hâlinde, ilgili ekonomik faaliyete ilişkin anahtar performans göstergesinin raporlamaya dahil edilmeyebilmesi de öngörülmüştür.
Finansal Kuruluşlar ile Reel Sektör Arasındaki Bilgi Akışı
Yönetmelik, taksonomi uygulamasının yalnızca raporlama yükümlülüğü bulunan finansal kuruluşlarla sınırlı kalmamasına yönelik bir mekanizma da getirmektedir.
Bu kapsamda, zorunlu raporlama yükümlülüğü bulunan finansal kuruluşlar, kendi raporlamalarına konu olabilecek iş ve işlemler bakımından Ek-1 kapsamındaki faaliyetleri yürüten kurum, kuruluş ve işletmelerden Yönetmelik çerçevesinde raporlama yapmalarını talep edebilecektir.
Dolayısıyla, reel sektör şirketleri bakımından doğrudan bir zorunlu raporlama yükümlülüğü bulunmasa dahi, finansman ilişkileri kapsamında taksonomiye ilişkin bilgi ve verilerin hazırlanması ve paylaşılması ihtiyacı doğabilecektir. Bu yönüyle Yönetmelik'in, finansal kuruluşların raporlama yükümlülükleri üzerinden reel sektördeki şirketlerin veri ve sürdürülebilirlik süreçlerini de dolaylı olarak etkilemesi mümkündür.
Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi ve İdari Yaptırımlar
Yönetmelik kapsamında gerçekleştirilecek raporlamaların, ilgili mali tablo döneminin bitimini takip eden altıncı ayın sonunda Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi’ne yüklenmesi öngörülmüştür. Sisteme yüklenen taksonomi raporlarının kamuoyuna açık olması esas alınmaktadır.
Bununla birlikte, taksonomi raporları dışında sisteme yüklenen bilgi ve belgelerin, ilgili kurum, kuruluş veya şirketin izni dâhilinde üçüncü kişilerle paylaşılabileceği düzenlenmiştir. Bilgi güvenliğinin sağlanması bakımından ise 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu ile 7552 sayılı İklim Kanunu ve bunlara dayanılarak çıkarılan mevzuatın uygulanacağı belirtilmiştir.
Yönetmelik uyarınca raporlama yapanların, raporlama için gerekli bildirim, bilgi ve belgeleri sunma yükümlülüğünü yerine getirmemesi hâlinde ise 7552 sayılı İklim Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca idari para cezası uygulanabilecektir.
Sonuç ve Değerlendirme
Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği ile ekonomik faaliyetlerin çevresel sürdürülebilirlik bakımından ortak kriterler üzerinden değerlendirilmesine yönelik önemli bir çerçeve oluşturulmuştur. Yönetmelik ile getirilen sistem, hâlihazırda reel sektör şirketlerinin tamamı bakımından doğrudan ve zorunlu bir raporlama yükümlülüğü öngörmemekle birlikte, özellikle finansman süreçleri ve finansal kuruluşların raporlama yükümlülükleri aracılığıyla şirketlerin faaliyetlerine ilişkin çevresel verilerin önemini artırmaktadır.
Bu kapsamda şirketlerin, öncelikle faaliyetlerinin Yönetmelik Ek-1 kapsamında yer alıp almadığını ve ilgili faaliyetler bakımından uygulanacak teknik tarama kriterlerini değerlendirmesi; gerekli hâllerde sürdürülebilirlik, yatırım ve finansman süreçlerinde kullanılabilecek verilerin düzenli şekilde tutulmasını sağlaması önem taşımaktadır.
Özellikle finansal kuruluşlardan finansman sağlayan veya ilerleyen dönemde sürdürülebilir finansman araçlarından yararlanmayı planlayan şirketler bakımından, taksonomi kapsamında değerlendirilebilecek faaliyetlerin ve bu faaliyetlere ilişkin finansal ve teknik verilerin şimdiden takip edilmesi, ileride doğabilecek raporlama ve bilgi paylaşımı ihtiyaçlarına hazırlık açısından önem arz etmektedir.
Yönetmelik ile ayrıca taksonomi geçiş planının raporun tamamlayıcı unsuru olduğu düzenlenmiş olup, geçiş planına ve doğrulama süreçlerine ilişkin usul ve esasların İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından ayrıca belirlenmesi öngörülmüştür. Bu nedenle, uygulamanın kapsamı ve şirketler bakımından ortaya çıkabilecek yükümlülüklerin, ilerleyen dönemde yayımlanacak teknik kriterler, raporlama şablonları ve alt düzenlemeler ile birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yönetmeliğe buradan ulaşabilirsiniz.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
