Zwitserland: wanneer zijn medische producten en diensten soortgelijk?

Het Zwitserse Federale Administratieve Gerecht heeft op 29 april 2026 een relevante uitspraak gedaan over de soortgelijkheid van medische producten en diensten. Ook belicht de zaak de figuur van inburgering waaronder wordt verstaan dat een merk door intensief gebruik een groter onderscheidend vermogen kan verkrijgen. 

De uitspraak van het Zwitserse Federale Administratieve Gerecht in zaak B-6574/2025, CF & C Finance Suisse SA en Swiss DermaCosmetics SA tegen Mossad Abounahi en het Zwitserse Federale Instituut voor Intellectuele Eigendom, bevat belangrijke aandachtspunten voor de Zwitserse merkenrechtpraktijk. 

De uitspraak gaat in het bijzonder over: 

• de soortgelijkheid van waren en diensten; en
• de voorwaarden waaronder een merk door gebruik een groter onderscheidend vermogen kan verkrijgen. 

De beslissing is vooral relevant voor ondernemingen in de farmaceutische, medische en cosmetische sector, maar ook voor merkenhouders en IE-professionals die betrokken zijn bij oppositieprocedures in Zwitserland. 

Oppositie tussen Swiss CannaMed en CannaMed Schweiz 

De procedure bij het Zwitserse Federale Administratieve Gerecht betrof een geschil tussen de houder van deoudere Zwitserse merkregistratie Swiss CannaMed (fig.), registratienummer CH 779’448, en het jongere merk CannaMed Schweiz (fig.), registratienummer CH 787’870. 

CannaMed Schweiz was onder meer geregistreerd voor waren in klasse 5 en diensten in klasse 44. De houders van Swiss CannaMed tekenden hiertegen oppositie aan. 

Het Zwitserse Federale Instituut voor Intellectuele Eigendom wees de oppositie in eerste instantie af, omdat zij van mening was dat er geen gevaar voor verwarring bestond tussen de merken. De merkhouders van Swiss CannaMed stelden vervolgens beroep in bij het Federale Administratieve Gerecht. 

Waarom cosmetische producten en schoonheidsdiensten soortgelijk kunnen zijn 

Een belangrijk onderdeel van de uitspraak is het onderscheid dat het Gerecht maakt tussen cosmetische producten in klasse 3 en farmaceutische producten in klasse 5 wanneer deze worden vergeleken met diensten in klasse 44. 

Het Federale Administratieve Gerecht oordeelde dat bepaalde waren van Swiss CannaMed in klasse 3 soortgelijk zijn aan een deel van de diensten van CannaMed Schweiz in klasse 44. 

Het gaat bij de waren onder meer om: 

• niet-medicinale cosmetica;
• niet-medicinale toiletartikelen;
• niet-medicinale tandpasta;
• parfumerieën;
• etherische oliën. 

De betrokken diensten in klasse 44 omvatten onder meer het verstrekken van gezondheidsinformatie, gezondheidszorg, en schoonheidsverzorging. 

Volgens het Federale Administratieve Gerecht bestaat er meer dan alleen een functioneel verband tussen deze producten en diensten. Aanbieders van schoonheidsverzorging verkopen regelmatig cosmetische producten aan hun klanten. Zij adviseren klanten ook over de keuze en het gebruik van deze producten. 

De producten worden bovendien zowel tijdens een professionele behandeling als thuis gebruikt. Cosmetica producten vervullen daardoor een dubbele rol. Zij maken deel uit van de professionele dienstverlening, maar worden daarnaast als zelfstandige producten verkocht en gebruikt. 

Deze commerciële realiteit kan ertoe leiden dat het publiek veronderstelt dat de cosmetische producten en schoonheidsdiensten afkomstig zijn van dezelfde onderneming, of ten minste van economisch verbonden ondernemingen. 

Waarom farmaceutische producten en medische diensten niet soortgelijk zijn 

Het Federale Administratieve Gerecht kwam tot een andere conclusie bij de vergelijking tussen farmaceutische producten in klasse 5 en medische diensten in klasse 44. 

De waren in klasse 5 omvatten onder meer: 

• farmaceutische producten;
• medische en veterinaire preparaten;
• hygiënische producten voor medisch gebruik;
• voedingsmiddelen voor medisch gebruik;
• verbandmiddelen. 

Deze producten werden vergeleken met diensten zoals medische behandelingen, gezondheidsklinieken, therapeutische diensten en medisch advies. 

Het Federale Administratieve Gerecht erkende dat er thematische en functionele verbanden tussen de producten en diensten bestaan. Farmaceutische producten kunnen bijvoorbeeld worden voorgeschreven of toegediend als onderdeel van een medische behandeling. 

Dat verband is volgens het Federale Administratieve Gerecht echter onvoldoende om merkenrechtelijke soortgelijkheid aan te nemen. 

Farmaceutische producten vervullen niet dezelfde dubbele rol als cosmetica. Zij worden doorgaans niet als zelfstandige commerciële producten door medische dienstverleners op de markt gebracht. Ze worden voorgeschreven of toegediend binnen de context van een behandeling. 

Daarnaast bestaat er volgens het Federale Administratieve Gerecht geen gebruikelijke marktpraktijk waarbij artsen of andere zorgprofessionals hun activiteiten structureel uitbreiden naar de zelfstandige ontwikkeling en verkoop van farmaceutische producten. Dat verschilt van de cosmeticasector, waar het aanbieden van diensten en het verkopen van bijbehorende producten vaak bij hetzelfde bedrijfsmodel horen. 

Het enkele feit dat een product tijdens een dienst wordt gebruikt, betekent dus niet automatisch dat het product en de dienst soortgelijk zijn voor de toepassing van het merkenrecht. 

Groter onderscheidend vermogen door gebruik: tien jaar blijft het uitgangspunt 

De houders van Swiss CannaMed stelden ook dat hun merk door gebruik een groter onderscheidend vermogen had verkregen. 

Het Federale Administratieve Gerecht bracht in herinnering dat voor een succesvolle aanspraak op een verhoogd onderscheidend vermogen normaal gesproken langdurig en intensief gebruik moet worden aangetoond. In de Zwitserse rechtspraak geldt een periode van ongeveer tien jaar daarbij als belangrijk uitgangspunt. 

De merkhouder moet het gebruik bovendien voldoende documenteren. Relevante bewijsstukken kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op: 

• verkoopvolumes;
• omzetcijfers;
• marktaandeel;
• geografische spreiding;
• marketinguitgaven;
• reclamecampagnes;
• mediabereik;
• duur en continuïteit van het gebruik;
• de bekendheid van het merk bij het relevante publiek. 

In deze zaak konden de verzoekende partijen niet aantonen dat het merk gedurende een voldoende lange periode intensief was gebruikt. Ook waren er geen bijzondere omstandigheden die een kortere gebruiksperiode rechtvaardigden. 

Het Federale Administratieve Gerecht wees de aanspraak op een verhoogd onderscheidend vermogen daarom af. 

Geen verwarringsgevaar door zwakke en beschrijvende merkelementen 

Het Federale Administratieve Gerecht oordeelde dat het oudere merk hooguit een zeer beperkt onderscheidend vermogen had. 

De overeenkomsten tussen Swiss CannaMed en CannaMed Schweiz hadden vooral betrekking op elementen die beschrijvend zijn of tot het publieke domein behoren. 

De aanduidingen “Swiss” en “Schweiz” verwijzen beide naar Zwitserland. Het element “CannaMed” kan door het relevante publiek worden geassocieerd met cannabis en medische producten of diensten. Dergelijke zwakke of beschrijvende bestanddelen krijgen bij de beoordeling van het verwarringsgevaar doorgaans minder gewicht. 

De overeenstemming tussen deze elementen was daarom onvoldoende om gevaar voor verwarring aan te nemen. Het beroep werd afgewezen. 

Wat betekent deze uitspraak voor merkhouders? 

De uitspraak laat zien dat de beoordeling van soortgelijkheid niet alleen afhangt van de functionele relatie tussen producten en diensten. 

Ook de economische en commerciële praktijk is relevant. Bij de beoordeling kan onder meer worden gekeken naar: 

• de aard en bestemming van de waren en diensten;
• de wijze waarop zij worden gebruikt;
• de gebruikelijke verkoopkanalen;
• het relevante publiek;
• de herkomst van de producten en diensten;
• de vraag of ondernemingen de producten en diensten doorgaans samen aanbieden;
• de vraag of het publiek een gemeenschappelijke commerciële herkomst verwacht. 

De beslissing bevestigt daarnaast dat Zwitserse rechters hoge eisen stellen aan bewijs waarmee een groter onderscheidend vermogen door gebruik wordt onderbouwd. 

Voor ondernemingen in de farmaceutische, medische, wellness- en cosmetische sector is het daarom belangrijk om de waren- en dienstenomschrijving zorgvuldig op hun bedrijfsmodel af te stemmen. Alleen het opnemen van brede klasseomschrijvingen biedt niet altijd de verwachte bescherming. 

Daarnaast is het raadzaam om bewijs van merkgebruik structureel te verzamelen en te bewaren. Dat geldt in het bijzonder voor merken die gedeeltelijk uit beschrijvende of weinig onderscheidende elementen bestaan. 

FAQ

Wanneer zijn producten en diensten soortgelijk in het merkenrecht?

Producten en diensten kunnen soortgelijk zijn wanneer het relevante publiek verwacht dat zij van dezelfde onderneming of van economisch verbonden ondernemingen afkomstig zijn. Daarbij wordt onder meer gekeken naar hun aard, bestemming, gebruik, verkoopkanalen, doelgroep en commerciële herkomst. 

Zijn cosmetische producten soortgelijk aan schoonheidsdiensten?

Dat kan het geval zijn. Schoonheidssalons en andere dienstverleners gebruiken cosmetische producten tijdens behandelingen, verkopen deze producten aan klanten en adviseren over het gebruik ervan. Daardoor kan het publiek een gemeenschappelijke commerciële herkomst verwachten. 

Zijn farmaceutische producten soortgelijk aan medische diensten?

Niet automatisch. Een geneesmiddel kan tijdens een medische behandeling worden voorgeschreven of toegediend, maar dat functionele verband is op zichzelf niet altijd voldoende. Ook de gebruikelijke marktpraktijk en de zelfstandige commercialisering van de producten zijn relevant. 

Is de Nice-klasse doorslaggevend voor de soortgelijkheid?

Nee. De Nice-classificatie is een administratief systeem voor het indelen van waren en diensten. Het feit dat waren en diensten in verschillende klassen vallen, betekent niet automatisch dat zij niet soortgelijk zijn. Omgekeerd zijn alle waren binnen dezelfde klasse ook niet per definitie soortgelijk.

Hoe kan een merk een groter onderscheidend vermogen door gebruik verkrijgen?

De merkhouder moet aantonen dat het relevante publiek het merk door langdurig en intensief gebruik sterker als herkomstaanduiding herkent. Daarvoor kunnen onder meer omzetcijfers, marktaandelen, marketinguitgaven, verkoopgegevens, mediacampagnes en marktonderzoek worden gebruikt. 

Hoe lang moet een merk in Zwitserland zijn gebruikt?

De Zwitserse rechtspraak hanteert voor het aantonen van een groter onderscheidend vermogen door gebruik een periode van ongeveer tien jaar als belangrijk uitgangspunt. Een kortere periode kan alleen onder bijzondere omstandigheden voldoende zijn. 

Waarom was er geen verwarringsgevaar tussen Swiss CannaMed en CannaMed Schweiz?

De overeenkomsten hadden vooral betrekking op zwakke, beschrijvende of geografische elementen. Als de gedeelde onderdelen van merken weinig onderscheidend vermogen hebben, is hun invloed op de beoordeling van het verwarringsgevaar beperkt. 

Wat betekent de uitspraak voor farmaceutische en cosmetische bedrijven?

Deze ondernemingen moeten hun waren- en dienstenomschrijving afstemmen op hun daadwerkelijke bedrijfsmodel. Ook is het belangrijk om vooraf onderzoek te doen naar oudere merken en bewijs van merkgebruik systematisch te documenteren. 

Wanneer is merkonderzoek in Zwitserland verstandig?

Merkonderzoek is aan te raden voordat een merk wordt aangevraagd, geïntroduceerd of uitgebreid naar nieuwe producten en diensten. Het onderzoek moet niet alleen identieke namen omvatten, maar ook overeenstemmende merken die voor soortgelijke waren of diensten zijn beschermd. 

Kan tegen een Zwitserse merkaanvraag oppositie worden ingesteld?

Ja. De houder van een ouder recht kan onder bepaalde voorwaarden oppositie instellen tegen een jonger Zwitsers merk. Daarbij spelen onder meer de overeenstemming tussen de tekens, de soortgelijkheid van de waren en diensten en het onderscheidend vermogen van het oudere merk een rol.