- in Turkey
Özel Teknelerin Donatımı ve Özel Tekneleri Kullanacak Kişilerin Yeterlikleri Hakkında Yönetmelik ("Yönetmelik"),17 Ocak 2026 tarihli ve 33140 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanmıştır.
Yönetmelik ile bağlama kütüğüne veya gemi siciline kayıtlı özel tekne ve özel yat cinsindeki deniz araçları ile bunların sahiplerini ve kullanacak kişilerin yeterlikleri, eğitim ve sınavları ile belgelendirilmelerine ilişkin usul ve esasları belirlemek amaçlanmıştır.
Aşağıda Yönetmelik ile getirilen başlıca düzenlemeler,denizcilik sektörü bakımından pratik etkileriyle birlikte özetlenmektedir.
- Temel Kavramlar ve Amatör Denizci Belgesi (ADB)
Yönetmelikte ADB 10 ve ADB 24, Amatör Denizci Bilgi Sistemi (ADBS), özel tekne–özel yat ayrımı ve yetkilendirilmiş kuruluş gibi temel kavramlar tanımlanarak uygulamada birlik sağlanması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ADB süreçleri ADBS üzerinden çevrimiçi yürütülecek; teorik eğitimler çevrimiçi, uygulama eğitimleri ise İdare veya yetkilendirilmiş kuruluşlarca verilecektir.
Sınavlarda 100 üzerinden en az 70 puanla başarı şartı getirilmiş; belirli denizcilik eğitimi mezunları için eğitim ve sınavdan muafiyet öngörülmüştür. Sağlık şartları da sürücü belgesi mevzuatıyla uyumlu şekilde kurgulanmıştır. Buna göre 26/9/2006tarihli ve 26301 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelikte belirtilen sürücü belgesi sınıfları için istenen sağlık şartları ile muayenelerine dair usul ve esaslara göre sağlık raporu alınması gerekmektedir. Ancak 3/10/1983tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri kapsamında herhangi bir sürücü belgesi sahibi olanlar ile son 2 yılda düzenlenen sağlık raporlarında "sürücü olur", "amatör denizci olur" veya "gemiadamıolur" ibaresi olanlar birinci fıkrada belirtilen sağlık ve muayene şartlarından muaftır.
Öte yandan ADB sahibi kişinin sağlığının özel tekne kullanımına engel halde olduğunun belirlenmesi veya ihbar üzerine yapılan belirleme hâlinde, İdare tarafından ilgili kişininADB'siaskıya alınacak ve söz konusu kişiden Devlet hastanelerinden yeniden sağlık raporu istenecektir.
- Özel Teknelerin Donatımı ve Seyir Esasları
Seyir sırasında bağlama kütüğü ruhsatnamesi veya gemi sicil tasdiknamesinin teknede bulundurulması ve denetimde ibrazı esastır; çevrimiçi doğrulama mümkünse fiziki ibraz aranmayacaktır. 10 metreye kadar özel tekneler en az ADB 10; 24 metreye kadar özel tekneler ise en az ADB 24 (veya usta gemici ve üstü) yeterlik sahibi kişilerce sevk ve idare edilecektir.
Özel teknelerin ticari amaçla kullanılması yasaklanmış; asgari emniyet teçhizatı yönetmelik ekinde belirlenmiştir.
- Belge Geçerliliği, Denklik ve Yenileme
ADB'nin gemiadamı yeterlik belgesi yerine geçmeyeceği açıkça düzenlenmiş olup bare-boat kiralanan teknelerin belirli koşullarla ADB sahiplerince kullanılabilmesine imkân tanınmış; yabancı belgeler bakımından denklik/doğrulama mekanizmaları ve yenileme süreçleri ADBS üzerinden yapılandırılmıştır.
- Denetim ve İdari Yaptırımlar
İdare, özel tekneleri ve bunları kullananları seyir, can, mal ve çevre emniyeti kapsamında her zaman denetleyebilecektir. Ticari amaçla kullanım, yetkisiz kullanım, yetersiz/askıda belgeyle seyir, alkol sınırının aşılması ve zorunlu emniyet teçhizatının bulundurulmaması gibi ihlaller bakımından idari para cezaları ile ADB'nin askıya alınması yaptırımları öngörülmüştür. Cezaların tekne boyuna göre hesaplanacağı ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılacağı düzenlenmiştir.
- Geçiş Hükümleriv e Kazanılmış Haklar
Mevcut ADB sahipleri bakımından geçiş hükümleri getirilmiş; belirli süre içinde ADB 24 teorik eğitimini tamamlamayanların belgelerinin ADB 10'a denk kabul edileceği belirtilmiştir. Önceki sınavlarda başarılı olanların harç ödeme sürelerine ilişkin düzenlemelerle, süre içinde harç ödenmemesi hâlinde eğitim ve sınavların geçersiz sayılacağı hüküm altına alınmıştır.
- Yürürlük ve Değerlendirme
Hükümlerini Ulaştırma ve Altyapı Bakanı'nın yürüteceği Yönetmelik, yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecektir. Yönetmelik, amatör denizcilik alanında dijital tabanlı uygulamaya dayalı, denetime açık bir yapı oluşturmayı hedeflemektedir.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
