Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu ve Cezası

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 104. maddesinde düzenlenen “reşit olmayanla cinsel ilişki” suçu, cebir, tehdit ve hile olmaksızın, on beş yaşını bitirmiş (15-18 yaş grubu) olan bir çocukla cinsel ilişkide bulunulması eylemini cezalandırmaktadır. Yargıtay kararlarında bu suçun temel unsuru, cinsel birlikteliğin mağdurun rızasıyla ve iradesini sakatlayan herhangi bir dış etken (cebir, tehdit, hile) bulunmaksızın gerçekleşmesidir (Yargıtay 14. Ceza Dairesi-2011/12889-2012/5034-03.05.2012).

Bu makalede, reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun hukuki niteliği, unsurları, cezası, şikayet usulü, ceza indirimleri ve suçun neticesi sebebiyle ağırlaşmış halleri ele alınacaktır.

Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu Nedir?

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 104. maddesinde düzenlenmiştir. Kanuna göre bu suç; cebir, tehdit ve hile olmaksızın, 15-18 yaş grubundaki bir çocukla karşılıklı rızaya dayalı olarak cinsel ilişkide bulunulmasıyla oluşur. (TCK m.104)

Kast Unsuru: Bu suç yalnızca kastla işlenebilir. Failin, cinsel ilişkide bulunduğu kişinin 15-18 yaş aralığında bir çocuk olduğunu bilmesi ve buna rağmen kendi rızasıyla bu ilişkiyi gerçekleştirmeyi istemesi gerekir.

Taksir Durumu: Ceza hukukumuzda bu suçun taksirli (bilmeyerek veya dikkatsizlikle) işlenmesi gibi bir durum söz konusu değildir. Sanığın, mağdurun yaşı konusunda hataya düşmesi (mağdurun 18 yaşından büyük olduğunu sanması) durumunda TCK’nın 30. maddesindeki hata hükümleri tartışılmaktadır. Eğer sanığın bu hatası “kaçınılmaz” ise, yani her türlü araştırma ve özene rağmen mağdurun yaşını bilemeyecek durumdaysa, eylem TCK 104 kapsamında değerlendirilebilmektedir. Eğer sanık, mağdurun 18 yaşından büyük olduğunu haklı bir nedenle (görünüş, nüfus cüzdanı hilesi vb.) düşünmüşse ve bu hatasında kaçınılamaz bir durum varsa kastı ortadan kalkabilir. ). Ancak sanığın mağdurun yaşını bilmemesinin mümkün olmadığı durumlarda hata savunmasına itibar edilmemektedir.

Suçun Unsurları ve Yaş Gruplarının Önemi

Bu suçun oluşabilmesi için kanunun aradığı en temel şartlar şunlardır:

Mağdurun Yaşı (15-18 Yaş Aralığı): On beş yaşını bitirmiş ancak on sekiz yaşını tamamlamamış çocuklara karşı cebir, tehdit veya hile olmaksızın gerçekleştirilen cinsel ilişkiler TCK 104 kapsamında değerlendirilir. Eğer bu yaş grubundaki mağdura karşı zorlama veya iradeyi sakatlayan bir yöntem kullanılmışsa, eylem “reşit olmayanla cinsel ilişki” değil, “çocuğun nitelikli cinsel istismarı” (TCK 103) suçunu oluşturur.

15 Yaşını Tamamlamamış Çocuklar: Bu yaş grubundaki çocuklara yönelik her türlü cinsel davranış, mağdurun rızası olsa dahi TCK 103/1-a maddesi kapsamında “çocuğun cinsel istismarı” suçunu oluşturur. Bu durumda rıza, hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilmez.

Rıza ve Cebir/Tehdit Bulunmaması: Eylemin “reşit olmayanla cinsel ilişki” sayılabilmesi için taraflar arasında tam bir rıza olmalı; cebir, tehdit, hile veya iradeyi sakatlayan bir durum bulunmamalıdır. Eğer baskı veya zorlama varsa eylem yine cinsel istismar veya nitelikli cinsel saldırı suçuna dönüşür.

Cinsel İlişki Şartı: Suçun tamamlanması için taraflar arasında vajinal, anal veya oral yoldan tam bir cinsel birleşmenin (ithal) gerçekleşmiş olması gerekir. Sadece bedensel temas veya sarkıntılık düzeyindeki eylemler bu suç kapsamında değerlendirilmez.

Konu ile ilgili olarak daha önce yazmış olduğumuz Çocuğun Cinsel İstismarı Suçu ve Cezası başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Usul Hükümleri ve Dava Şartları

Şikayet Şartı: TCK 104/1 maddesinde düzenlenen reşit olmayanla cinsel ilişki suçu şikayete bağlıdır. Yaşı küçük mağdurun bizzat kendisi şikayetçi olmadıkça soruşturma yapılmaz. Mağdurun velisi veya vasisinin şikayeti tek başına yeterli değildir, veli veya vasi şikayetçi olduğunda ayrıca mağdur küçüğün bu şikayet hakkındaki beyanı alınmalıdır. Gerek şikayet hakkının kullanılması gerekse şikayetten vazgeçme konusunda mutlaka mağdurun iradesine üstünlük tanınmalıdır. Çünkü, kanun rızayla cinsel ilişkiyi kişiye sıkı surette bağlı bir hak şeklinde düzenlemiştir. Mağdur, şikayet hakkını suçun işlenmesinden itibaren 6 ay içinde kullanmalıdır. Şikayetten vazgeçme , soruşturma veya ceza davası açıldıktan sonra kovuşturma aşamasında mümkündür. Mağdurun şikayetten vazgeçmesi halinde soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir ve mağdur aynı olayla ilgili bir daha şikayet hakkını kullanamaz. Ceza davasının açıldığı aşama olan kovuşturma aşamasında şikayetten vazgeçme halinde mahkeme davanın düşmesi kararı verir.

Zamanaşımı: Bu suç için öngörülen olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.

Uzlaşma Durumu: Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen bir suç olduğundan uzlaşma kapsamında değildir.

Basit Yargılama Usulü: Ceza miktarı itibarıyla sanık lehine olan “basit yargılama usulü”nün uygulanması gereken durumlarda bu usulün tatbik edilmemesi bozma nedenidir.

Bakanlığın Katılma Hakkı: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın bu tür davalardan haberdar edilmesi ve davaya katılma hakkının gözetilmesi yasal bir zorunluluktur.

Cinsel Taciz: 15 yaşını bitirmiş mağdurun rızasıyla gerçekleşen cinsel içerikli konuşmalar, mağdurun algılama yeteneği gelişmişse TCK 26/2 anlamında hukuka uygunluk nedeni sayılabilir ve cinsel taciz suçunu oluşturmaz.

Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, soruşturma evresinden itibaren son derece hassas yürütülmesi gereken süreçlerdir. Şikayet hakkının kullanılması, delillerin toplanması ve ifadelerin alınması aşamalarında uzman bir cinsel suçlar avukatı ile çalışmak, telafisi güç hak kayıplarının önüne geçilmesini sağlar.

TCK m. 104 uyarınca suçun işleniş biçimine ve tarafların durumuna göre farklı ceza süreleri öngörülmüştür:

Suçun Temel Hali (TCK m. 104/1)

Cebir, tehdit ve hile olmaksızın, onbeş yaşını bitirmiş olan çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, mağdurun şikayeti üzerine:

2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Vasi, Eğitici, Öğretici veya Bakıcı Olma Hali: Suçun aralarında evlat edinme, vesayet veya koruyucu aile ilişkisi bulunan; ya da çocuğun bakım, eğitim ve öğretim yükümlülüğü altında olan bir kişi (örneğin öğretmeni, kurs eğiticisi) tarafından işlenmesi halinde şikayet aranmaksızın kamu davası açılır ve ceza yarı oranında artırılır.

Yargı Kararı/Hukuki Durum (Mülga Fıkra Süreci): Geçmişte suçun fail ile mağdur arasında evlenme yasağı bulunan kişiler arasında işlenmesi hali de nitelikli hal sayılmaktaydı ancak Anayasa Mahkemesi kararları ve yasal düzenlemelerle fıkra yapıları zaman içinde güncellenmiştir. Temel odak, failin çocuk üzerindeki nüfuzunu kötüye kullanıp kullanmadığıdır.

“Asli Kusur” ve “Ölüme Neden Olma Hali” Bu Suçta Uygulanır mı?

Kullanıcı talebinde yer alan bazı kavramların bu suç tipindeki karşılığı ceza hukuku tekniği açısından şu şekildedir:

Asli Kusur Kavramı: “Asli kusur” veya “tali kusur” terimleri ceza hukukunda yalnızca taksirli suçlarda (örneğin trafik kazası veya iş kazası sonucu taksirle öldürme/yaralamada) kusur oranını belirlemek için kullanılır. Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu tamamen kasıtlı bir suç olduğu için yargılamada fail veya mağdur için “asli kusurlu” gibi bir nitelendirme yapılmaz; fail doğrudan kastından ötürü tam sorumlu tutulur.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Haller (Ölüme Neden Olma): Cinsel ilişki eylemi sırasında veya eylemin doğrudan bir sonucu olarak mağdurun ruhsal/bedensel sağlığı bozulur ya da intihar, kanama gibi nedenlerle ölümü meydana gelirse, TCK’nın genel ilkeleri ve “neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç” hükümleri devreye girer. Fail, cinsel ilişkinin yanı sıra meydana gelen bu ağır neticeden (ölümden) en azından taksir düzeyinde sorumlu tutulabiliyorsa, cezası kastın aşılması suretiyle adam öldürme hükümlerine göre çok daha ağır bir cezaya (müebbet hapse varabilen yaptırımlara) tabi olur.

Adli Para Cezasına Çevrilmesi ve İndirim Nedenleri

TCK m. 50 uyarınca, doğrudan hükmedilen hapis cezası 1 yıl veya daha az süreli (kısa süreli) ise adli para cezasına çevrilebilir.

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun temel halinin alt sınırı 2 yıl hapis cezası olduğundan, mahkeme alt sınırdan ceza verse dahi bu ceza doğrudan adli para cezasına çevrilemez.

Ancak ceza, aşağıda belirtilen kanuni indirim nedenleri (örneğin teşebbüs, iyi hal vb.) uygulandıktan sonra sonuç olarak 1 yıl veya altına düşerse, hâkimin takdiriyle adli para cezasına dönüştürülebilir.

Cezada İndirim Nedenleri

Yargılama makamı, somut olayın özelliklerine göre şu indirim hükümlerini uygulayabilir:

Teşebbüs İndirimi (TCK m. 35): Fail, cinsel ilişki amacıyla eyleme başlamış ancak elinde olmayan nedenlerle (örneğin birinin gelmesi, suç üstü yapılması) cinsel birleşmeyi tamamlayamamışsa eylem teşebbüs aşamasında kalır ve ceza dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir.

Takdiri İndirim Nedeni (TCK m. 62): Sanığın geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlık içeren olumlu davranışları göz önünde bulundurularak ceza altıda bir oranında indirilebilir (İyi hal indirimi).

Kanunda öngörülen hapis cezalarının alt ve üst sınırları dikkate alındığında, suçun vasfının değişmesi veya ceza indirimlerinin (teşebbüs, iyi hal vb.) doğru uygulanabilmesi için yargılama sürecinin tecrübeli bir ceza avukatı eşliğinde takip edilmesi büyük önem taşımaktadır.

Sonuç

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, kanun koyucunun 15-18 yaş grubundaki gençlerin rıza görseler bile cinsel olarak sömürülmelerini engelleme amacını taşır. Suçun taksirle işlenmesi mümkün olmadığı gibi, mağdurun rızasının bulunması suçun oluşmasını engellemez; yalnızca suçun “cinsel istismar” gibi daha ağır bir suç yerine bu madde kapsamında değerlendirilmesini sağlar. Gençlerin korunması ve gelecekte yaşayabilecekleri psikososyal travmaların önüne geçilmesi adına, adli makamlar yaş sınırlarını ve şikayet iradesini titizlikle inceleyerek karara bağlamaktadır.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.