Kurumsal yetki, sponsorluk ve secondment’ın sınırları: Körfez’e BAE üzerinden açılan Türk grupların Krallık’ta karşılaştığı temel yapılandırma sorusu.
01 Arka plan
Türk grupların Körfez’e açılırken izlediği yaygın yapı, bölgesel şirketin BAE’de kurulması ve Suudi Arabistan’a bu şirket üzerinden girilmesi yönünde. Kral-lık’ta yerel bir ortakla ortak girişim kurulduğunda ise sıklıkla, grubun BAE merkezli bölge veya ülke müdürünün ortak girişimin Genel Müdürü ya da Murahhas Azası olarak atanması, yönetim kuruluna raporlaması ve şirketi bağ-layacak imza yetkisini kullanması öneriliyor.
Bunu izleyen soru şu: bu kişinin doğrudan Suudi ortak girişim tarafından istihdam edilmesi zorunlu mudur, yoksa BAE’deki mevcut istihdamı korunup kişi Krallık’a secondment edilebilir mi? Cevap; Suudi şirketler hukukunu, Suudi iş ve göçmenlik hukukunu ve her iki ülkedeki vergi pozisyonunu birlikte ilgi-lendiriyor. Bu rejimler aynı cevabı vermiyor ve uygulamada karşılaşılan güçlü-ğün büyük bölümünün kaynağı da aralarındaki bu ayrım.
02 Kurumsal atama istihdam ilişkisi gerektirmiyor
Suudi Şirketler Kanunu, bir limited şirketin müdürünün şirketin çalışanı olma-sını gerektirmiyor. Müdürün şirketi bağlama yetkisi, atamanın kendisinden ve Ticaret Sicili’ne kaydedilen yetkilerden doğuyor. Atamanın geçerli olması ve kaydedilen yetkilerin şirketler hukuku bakımından hüküm doğurması için her-hangi bir istihdam ilişkisi aranmıyor.
03 Fiilen işlev görebilmek iqama, iqama ise sponsor gerektiriyor
Kurumsal pozisyon, fiilî pozisyonu belirlemiyor. Banka imza yetkisi, Absher, Nafath, Qiwa, GOSI, Muqeem ve ZATCA’nın tamamı iqamaya bağlı olarak işli-yor. İqaması olmayan bir Genel Müdür bunların hiçbiri üzerinden işlem yapa-mıyor.
İqama için Suudi bir sponsor gerekiyor. Pratikte bu; bir işveren, Qiwa üzerin-den düzenlenmiş iş sözleşmesi, çalışma izni, GOSI kaydı ve maaşın Suudi tüzel kişi tarafından Mudad üzerinden ödenmesi demek. Premium Residency, spon-sorluk şartının tek istisnası; ancak kişi ortak girişimin bordrosuna girdikten sonra ek bir avantaj sağlamıyor.
Dolayısıyla pratik sonuç, dar anlamdaki hukuki sonucun tersi: atama için istih-dam hukuken gerekli olmasa da, kişinin görevi fiilen yerine getirebilmesi için ortak girişim tarafından istihdam edilmesi gerekiyor.
04 BAE’deki görev korunabilir
BAE’deki grup şirketinden istifa gerekmiyor. Suudi mevzuatındaki “başkası için çalışma” kısıtı, Krallık içinde başka bir Suudi kuruluşu için yapılan işe yönelik-tir; yabancı bir şirkette direktörlük yapmaya yönelik değildir. Kişi her iki ika-meti birlikte taşıyabilir ve BAE şirketinin direktörü olarak kalabilir.
Bu durumda iki maruziyetin göz ardı edilmeyip aktif olarak yönetilmesi gere-kiyor:
Çıkar çatışması. Kişi, ortak girişim ile ortaklarından biri arasındaki ilişkinin iki tarafında birden yer alacaktır. Bu, sürekli nitelikte bir ortak izni ile esas söz-leşmeye ve ortak girişim anlaşmasına kaydedilecek ilişkili taraf onay eşikleri yoluyla ele alınmalıdır.
Daimi işyeri (permanent establishment). Kişinin BAE’deki imza yetkisi, BAE’de mukim bir kişiye devredilmeli ve kişi BAE şirketinin işlerini Krallık içinden bağlamamalıdır. Bu adım, taşınmadan sonra değil, taşınmadan önce tamam-lanmalıdır.
05 Yabancı işveren tarakndan secondment mümkün değil
Yabancı bir işverenin personelini Krallık’a secondment etmesine imkân veren bir Suudi göçmenlik rotası bulunmuyor.
İşleyen yapı ikilidir. Kişi, Suudi mevzuatı bakımından ortak girişim tarafından istihdam edilir. Bunun arkasında, BAE şirketi ile ortak girişim arasında maliyet,
kıdem sürekliliği ve geri dönüş haklarını düzenleyen bir grup içi görevlen-dirme anlaşması yer alır.
Bu anlaşma bakımından üç sınır geçerlidir:
- Kişinin Suudi mevzuatından doğan haklarını
- Qiwa’da kayıtlı ücretin tamamı ortak girişim tarafından ödenmelidir.
- Maaşı BAE şirketi öder ve maliyeti yansıtırsa, ortak girişimin BAE şirketine yaptığı ödeme stopaj vergisi ve ters ibraz (reverse-charge) KDV doğurur.
Bu nedenle maaşın doğrudan ortak girişim tarafından taşınması gerekir.
06 Tüzel kişiliği olmayan ortak girişimler
Tüzel kişiliği olmayan bir ortak girişimin tüzel kişiliği, Ticaret Sicili kaydı ve sponsorluk ehliyeti yoktur. Kişinin, yerel ortağın şirketi veya grubun bir başka Suudi kuruluşu tarafından istihdam edilmesi ve yetkinin vekaletname ile veril-mesi gerekir.
Bu yapı göçmenlik kısıtını olduğu gibi korur, yetki pozisyonunu zayıħatır ve Türk ortağın kendi adayı üzerindeki kontrolü yerel ortağın eline bırakır. Türk ortağın kendi adayının Genel Müdür olmasını istediği hallerde ortak girişim, limited şirket veya basitleştirilmiş anonim şirket (SJSC) olarak kurulmalıdır.
07 Yapılacaklar
Atanan kişi göreve başlamadan önce:
- Yetkiler ve sınırları Ticaret Sicili’ne kaydedilmelidir.
- Belirli bir eşiğin üzerinde çift banka imzası kurulmalıdır.
- Genel Müdürün görevden alınması, ortak girişim anlaşmasında saklı tutu-lan bir konu olarak düzenlenmeli ve esas sözleşmeye yansıtılmalıdır.
- Indemnity düzenlemeleri ve D&O teminatı hazır edilmelidir. Sicile kayıtlı müdüre bağlanan şahsi sorumluluk, kişinin görevi fiilen bırakmasıyla sona ermez.
- BAE şirketindeki imza yetkisinin devri, taşınmadan önce tamamlanmalıdır.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
