Turkey: Bilgisayar Programları Ve Patent

Last Updated: 21 January 2019
Article by Kübra Dede
Most Read Contributor in Turkey, January 2019

ÖZET

Patent kavramı her alanda olduğu gibi bilişim sektöründe de yerini almıştır. Bilgisayar tabanlı buluşların patentlenebilirlik kriterleri açısından değerlendirilmesi ve bahsedilen buluşların korunması halen tartışma konusu olmaktadır. Makalemizde patent kavramının bilişim sektöründeki yeri konu edilerek bir bilgisayar tabanlı buluşun nasıl korunabileceği ve hangi kriterlere sahip olması gerektiğinden bahsedilecektir.

Anahtar Kelimeler: Bilgisayar Tabanlı Buluşlar, Bilişim Patentleri, Sınai Mülkiyet Kanunu, Patentlenebilirlik Kriterleri.

GİRİŞ

Patent, teknik problemlere yeni çözümler sunan, mucitlerin yarattığı buluşlar için kanunda tanınan ve belirli bir süre boyunca patent sahibine verilen koruma hakkıdır. Patent hakkı, sanayiye uygulanabilir olması, teknik ve işlevsel yenilikler getirmesi yönüyle diğer sınai haklardan farklılık göstermektedir.

Bir buluşa patent koruması verilebilmesi için dikkat edilmesi gereken temel kriterler, dünya çapında yeni olması, tekniğin bilinen durumundan farklı olması ve sanayiye uygulanabilir olmasıdır. Tüm buluşlarda olduğu gibi bilgisayarla ilişkili buluşların da patent ile korunması için söz konusu kriterleri karşılaması gerekmektedir.

Bilgi işlem cihazları, üzerlerinde çalışan yazılımlar aracılığıyla birçok yönden hayatımızı kolaylaştırmaktadırlar. Geliştirilen bilgisayar programları sayesinde çeşitli alanlarda teknik problemlere yeni çözümler sunulmaktadır. Hızla ilerleyen teknoloji ve rekabet ortamında bu durum bilişim sektöründe patent kavramının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Doğrudan bir yazılımın kodlarına patent alınamamaktadır. Ancak, yazılım kodları bir algoritma dahilinde yazılmaktadır ve bilgi işlem cihazları, üzerlerinde çalışan programlar vasıtasıyla kullanılabilir duruma gelmektedirler. Bu sebeple, patent ile korunmak istenen buluş bir bilgisayar programı değildir. Konunun özünde, bir bilgisayar programı vasıtasıyla ilgili sistem bileşenlerinin etkileşimi ve program yazılırken kullanılan algoritmanın işleyişi yer almaktadır.

1. BİLGİSAYAR PROGRAMLARININ 6769 SAYILI SINAİ MÜLKİYET KANUNU'NDAKİ YERİ

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nda, patentlenebilir buluşlar ve patentlenebillirliğin istisnalarına ilişkin açıklamaya 82. maddede yer verilmiştir.1 Söz konusu maddenin birinci ve ikinci fıkrası aşağıdaki gibidir:

  1. Teknolojinin her alanındaki buluşlara yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şartıyla patent verilir.
  2. Aşağıda belirtilenler buluş niteliğinde sayılmaz. Patent başvurusu veya patentin aşağıda belirtilen konu veya faaliyetlerle ilgili olması hâlinde, sadece bu konu veya faaliyetlerin kendisi patentlenebilirliğin dışında kalır:

    1. Keşifler, bilimsel teoriler ve matematiksel yöntemler.
    2. Zihni faaliyetler, iş faaliyetleri veya oyunlara ilişkin plan, kural ve yöntemler.
    3. Bilgisayar programları.
    4. Estetik niteliği bulunan mahsuller, edebiyat ve sanat eserleri ile bilim eserleri.
    5. Bilginin sunumu

Buna göre, ikinci fıkranın (c) bendinden "bilgisayar programları"nın patentlenemeyeceği açıkça anlaşılmaktadır. Ancak burada bilgisayar programının koruma altına alınmasından kasıt yazılım kodlarının patentlenememesidir. Birinci fıkrada belirtildiği üzere yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması koşuluyla her alandaki buluşlara patent verilebilmektedir.

2. BİLİŞİMDE PATENTLENEBİLİRLİK KRİTERLERİ

Bilişim sektörü, Endüstri 4.0 olarak bilinen dördüncü sanayi devrimi ile beraber daha da önem kazanmıştır. Gelişen teknolojiyle beraber her geçen gün patente konu olabilecek buluşlar gerçekleşmektedir. Bilindiği üzere, bilgisayar programlarına patent alınamaması patentlenebilir buluşlar için farklı bakış açıları ortaya çıkarmıştır.

Patent korumasına konu olabilecek alanlara ilişkin bilgiler Dünya Ticaret Örgütü üyesi ülkeler için Trips Anlaşması'nın 27'nci maddesinin 1'inci fıkrasını ihtiva etmektedir.2 İlgili maddede yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik kriterlerini karşılayan her buluşun patent ile korunabileceğinden bahsedilmektedir. WIPO, EPO ve diğer ülkelerin bu konuyla ilişkin uygulamaları incelendiğinde genel olarak aynı prosedürel yaklaşımların gerçekleştiği görülmektedir.

Bu durumda, bilgisayar programı vasıtasıyla meydana gelen buluş konusu sistem ve algoritmanın teknik unsurlara sahip olması bilişim sektörüne patentin kapılarını açmaktadır. Söz konusu buluşlarda asıl korunan; teknik bir probleme, bilişim tabanlı bir sistem vasıtası ve mevcut algoritmasıyla getirilen teknik bir çözümdür. Bir bilgisayar programı sadece yazılımsal kodlardan ibaret değildir. Bir program çalıştırıldığı andan itibaren uygulama sunucusu, istemci, veritabanı, mobil cihazlar, diğer bilgi işlem cihazları ve benzeri birçok sistem unsuruyla etkileşim içerisine girmektedir. Dolayısıyla burada program kodlarından çok daha fazlası söz konusudur.

3. BİLİŞİM SEKTÖRÜNDE PATENT ÖRNEKLERİ

Bilgisayar tabanlı buluşlara verilen patent tescilinin diğer alanlara nazaran daha az bilinmesine karşın uzun yıllardır bilişim sektöründe bu tarz buluşlar patent ile korunmaktadır. Örnek teşkil etmesi açısından bazı patent başvuruları incelenecek olursa; 2000 yılında, Visionarts, Inc. ve Sony Corparation firmalarının başvuru sahibi olduğu WO 2001/009726 PCT yayın numaralı patent başvurusunda3; görüntü dosyasının kayıtlı olduğu ve bilgisayar tarafından okunabilen ortama ilişkin bir buluştan bahsedilmektedir. Buna göre, bir görüntü dosyasının kaydedildiği ve bilgisayar tarafından okunabilen ortam sağlanarak görüntü dosyasına özgü kimlik bilgisi, bir veya birden fazla bilginin işaretçisi, görüntü dosyasına karşılık gelen menü kalemlerinin indeksi ya da önceden saptanmış bir program bütünü kaydedilmektedir.

2004 yılında gerçekleşen, Samsung Electronics Co., Ltd. firmasına ait EP1528752B1 EPC yayın numaralı patent başvurusunda4 medikal verilerin işlenmesi için bir sistem ve yöntem konu edilmiştir. Medikal verilerin tutulması için tutma araçları, verilerin depolanması için bir bellek birimi, iletişim arayüzüne sahip medikal alet, medikal alet tarafından tutulan verileri geri çekilebilir formda depolayan bellek birimi, bir iletişim arayüzüne sahip bir sunucu, bir değerlendirme birimi ve iletişim arayüzüne sahip birden çok istemciyi içeren sistem unsurları vasıtasıyla söz konusu buluş; kısa veri iletim süreleri ile çalışan, aynı zamanda internet erişimi olmadan kullanıcılar için erişilebilir olan ve küçük bir veri hacminin iletilmesine ihtiyaç duyularak, istemcilerde ve sunucuda denk veri kayıtlarının üretilmesini mümkün kılan, medikal verilerin derlenmesi için bir iletişim sistemi ve yöntemini sağlamaktadır.

2012 yılında başvurulan Huawei Technologies Co., Ltd. firmasına ait PCT/CN2012/074756 başvuru numaralı patent başvurusunda "Ortam İçeriğine Erişim Yöntemi, Hizmet Sunucusu ve Mobil Terminal" başlıklı bir buluştan bahsedilmektedir.5 Buluş, iletişim teknolojileri alanıyla ilgilidir. Ortam içeriğine erişilmesine ilişkin bir yöntemi, bir hizmet sunucusunu ve bir mobil terminali sistem unsurlarını içermektedir. Ortam içeriğine erişilmesine ilişkin yöntem; ortam içeriğine erişilmesine yönelik olan ve mobil terminal tarafından gönderilen bir erişim talebinin alınması, erişim talebine göre ortam içeriğine erişilmesine yönelik bir adres listesinin üretilmesi ve adres listesinin birinci iletişim ağı erişim tarzına ait birinci erişim adresi ve ikinci bir iletişim ağı erişim tarzına ait ikinci erişim adresi içermesi, adres listesinin mobil terminale gönderilmesi işlemlerinden oluşmaktadır. Bahsedilen işlemler sayesinde, mobil terminal yeni bir iletişim ağı erişim tarzına geçirildiği zaman, mobil terminal yeni iletişim ağı erişim tarzına karşılık gelen ve adres listesinde yer alan bir erişim adresine göre ortam içeriğine erişmeyi sürdürmektedir.

Koninklijke Philips N.V. firmasına ait EP1393259B1 EPC yayın nolu patent başvurusu6 bir tıbbi rapor üretmek için yöntem, sistem ve bilgisayar programına ilişkindir. Buluşta, bir öznenin bir veya daha fazla iç organının hacimsel taraması üzerine temellendirilmiş olarak bir dinamik görüntü bilgisini içeren bir tıbbi rapor üretme yönteminden bahsedilmektedir. Buna göre, hacimsel tarama üzerine temellendirilmiş olarak bir veya daha fazla iç organın üç boyutlu görünüşünü simüle etmek için iki boyutlu görüntüler bir iş istasyonu kullanılarak hesaplanmaktadırlar. Akabinde, sonuçtaki iki boyutlu görüntüler bir geometrik nesnenin bir yüzeyi üzerine yansıtılarak iki boyutlu düz düzleme katlanması giderilmekte ve bir alt sınıf bilgisayar üzerinde ilave analiz için bir oluşturulmuş metinsel tıbbi raporda saklanmaktadır. Saklanmış iki boyutlu görüntüler, görüntülerin bir dizini olarak veya bir sanal ortamın bir parçası olarak tıbbi rapor içinde dinamik olarak gösterilmektedirler.

Yukarıdaki farklı alanlardan alınmış örnekler incelendiğinde bilgisayar tabanlı buluşlarda sistem unsurları ve yöntemlerinin bir bütün olarak ele alındığı ve korunduğu görülmektedir. Kullandığımız hemen hemen her teknolojik aletin içerisinde bir bilgisayar programı bulunmaktadır. Bilgi işlem cihazları, mobil cihazlar ve benzerleri tek başlarına çalışamamakta, diğer unsurlarla etkileşim içerisine girerek teknik problemlere özel olarak geliştirilmiş çözümler sunmaktadırlar.

SONUÇ

Bilişim dünyasında patent kavramı, bilim ve teknolojinin ayrılmaz bir parçası olarak günden güne önem kazanmaya devam etmektedir. Bilgisayar programlarına patent alınamayacağına ilişkin ön yargıların kırılarak toplumun bu konuya bakış açısının gelişmesi ve bir bilgisayar programı denildiğinde yazılımsal kodlardan ziyade bir sistemin etkileşim içerisinde olan unsurlarının düşünülmesi mucitleri teşvik edecektir. Dolayısıyla bilişim sektöründe patente konu olabilecek sayısız buluş gerçekleştirilecek, hızla sayısı artarak ilham kaynağı olacak ve hayatımızı kolaylaştıran teknik çözümler sunulacaktır.

Footnotes

1. http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/01/20170110-9.htm

2. https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/27-trips.pdf

3. http://www.turkpatent.gov.tr/TURKPATENT/

4. http://www.turkpatent.gov.tr/TURKPATENT/

5. http://www.turkpatent.gov.tr/TURKPATENT/

6. http://www.turkpatent.gov.tr/TURKPATENT/

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Sign Up
Gain free access to lawyers expertise from more than 250 countries.
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Industry
Mondaq Newsalert
Select Topics
Select Regions
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions