Turkey: Yabancı Mahkeme Kararlarının Türkiyede Tenfizi Ve İcra Edilmesi

Last Updated: 29 July 2019
Article by Aysun Ersoy

Uluslararası Ticarette ve Uluslararası Hukukta tarafların sözleşme serbesti kabul edilmiştir ve uygulanacak hukuku serbestçe belirleyebileceği kabul edilmiştir.

Devletler yargı egemenliği ve bağımsızlıklarının göstergesi olarak kendi ülkelerinde verilen mahkeme kararlarının hüküm ve sonuç doğurmasını kabul ederler. Türk Hukukunda yukarıda da değindiğimiz üzere Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır ve kesin olduğu kabul edilmiştir. İcra ve İflas Hukuku devletlerin cebri icra yetkileri altında yer aldığı ve kamu düzenini ilgilendirdiği için başkaca bir devletin bu konudaki müdahalesi Türk Hukukunda da bir çok ülkede olduğu gibi kabul edilmez. Cebri icra, borçların devletin kudret ve yetkisi ile yerine getirilmesidir. Bu nedenle yabancı bir ülkenin mahkemesinin verdiği kararın Türk Mahkemelerince uygulanması, yabancı ülke icra müdürlüğünden yazılacak yazı ile haciz veya satış işleminin yapılması mümkün değildir.

Peki eğer taraflar arasındaki sözleşmeye göre alacaklının ülke hukukun uygulanması sözleşme ile belirlenmişse, alacaklı Türkiye'deki bir şirketten veya kişiden alacağını nasıl alacaktır? Bu sorunun cevabını MÖHUK (Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Kanunu) ve devlet arasında mütekabiliyet anlaşması ile çözümlemek mümkündür.

Ülkesellik ilkesi gereği, Türk kanunları prensip itibarıyla Türkiye sınırları içinde uygulanmaktadır. Ancak artık yabancılık unsuru her ülkede var olduğu gibi Türkiye içinde önemli bir yere sahiptir ve ülkeler arasında nezaket kuralları ile karşılıklı anlaşmalar da ekonomik gerekler nedeniyle zorunlu hale geldiğinden, her ülke gibi Türkiye'de kendi şartlarını oluşturarak yabancı mahkeme kararlarının hangi şartlarla uygulanabileceğini MÖHUK (Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Kanunu) da belirlemiştir.

MÖHUK kapsamı itibarıyla yabancı unsurlu hukukî ilişkileri düzenler. Gerek ülkesellik gerekse kamu düzeni ilgilendiren hallerde MÖHUK, tarafların sözleşme ve uygulanacak hukuku seçme hakkı olsa, Türk Mahkemelerinin kesin yetkili olduğu ve taraflar başka ülke hukukunu seçmiş olsa bile Türk Hukukunun uygulanacağını veya taraflar arasında sözleşme yapılamayacağını belirlediği kurallar , alanlar, haklar vardır. Bu nedenle MÖHUK'un dikkatle incelenmesi ve hatta uluslararası sözleşme akdedilirken MÖHUK dikkate alınarak hazırlanmasının yabancı şirketler için büyük önemi vardır.

Yabancı Şirket ile Türkiye'de malvarlığı bulunan bir borçlu arasında sözleşme ile uygulanacak hukuk belirlenmiş, Türk Hukuku dışında bir hukuk seçilmiş ve yabancı ülke mahkemesi karar vermiş ise bu durumda kararın Türkiye'de uygulanması için MÖHUK gereği aşağıdaki şartların varlığı aranır:

- Hükmün verildiği yer ile Türkiye arasında mütekabiliyetin bulunacak

- İlamın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya borçlunun itiraz etmesi şartıyla ilamın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı halde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmemiş olması

- Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı olmayacak

- Kararın davalının savunma haklarına riayet edilerek verilmiş olacak

Yabancıların, kendi ülkelerinde aldıkları karar ile Borçlunun Türkiye'de mal varlığına haciz yolu ile tahsil edbilmesi için kararının öncelikle Türk Mahkemelerinde tenfiz edilmesi, tenfiz için için dava açılması, yabancı mahkeme kararının Türk Mahkemelerinin kararları ile eş değer hale getirildikten sonra kararının İcra Müdürlüklerinde ilamların icrası ve alacağın tahsili yöntemi tahsil edilmesi mümkün olabilecektir.

Yabancı ülke kararlarının Türkiye'de uygulanması için en önemli şart karşılıklılık (mütekabiliyet olması) nedeniyle, Yabancı Şirketlerin Türkiye'de malvarlığı bulunan kişilerle uluslararası ticaret ve sözleşme yaparken uygulanacak hukuku seçerken çok dikkat edilmesi, Türkiye ile anlaşması olmayan ülke hukuku seçilmemesi büyük önem arz etmektedir.

Yaban şirketlerin, Türk Mahkemelerinde Türk Hukuku uygulanarak alacağının tahsilini Türk Devleti'nde sağlamasını isteme hakkı da vardır. Her ülke gibi Türkiye'de kendi mahkemelerini ve kendi hukukunu münhasır ve kesin yetkili kabul etmiştir. Türk Mahkemeleri Şirketlerin uyruğuna göre değil, muamele merkezinin nerde bulunduğuna göre yetkisini belirlemektedir. Türk Hukuku, borçlunun muamele merkezinin Türkiye olması veya alacak konusu işin ifa yerinin Türkiye olması halinde Türk Mahkemelerinin münhasır yetkili olduğu kabul edilmiştir. Şirketin muamele merkezi Türkiye'de ise Türk Mahkemelerinde dava açılır ve Türk Mahkemeleri Türk Hukukunu uygulayarak yetkili olarak karar vermektedir.

Yabancı şirketlerin Türkiye'deki bir şirketten alacakları olması halinde, alacaklı olan tüzel Kişinin Türkiye'de merkezi veya şubesi olmasa bile Türkiye'de yetkilendireceği avukat aracılığıyla Türk Mahkemelerinde dava açması mümkündür. Yeter ki borçlunun muamele merkezi Türkiye'de bulunsun ve taraflar arasındaki sözleşmeye göre yetkili başka bir ülke olmasın. Bunun anlamı şudur; Türkiye'de kurulu ve muamele merkezi Türkiye'de olan bir tüzel kişi veya gerçek kişi, yabancı bir ülkeden ürün ithalat etmiş veya hizmet almış, ancak bedelini ödememişse, Alacaklı Şirket Türkiye'de icra takibi başlatabilir ve Türk Mahkemelerinden cebri icra (devlet eliyle) alçağının tahsilini talep edebilir.

Yabancı Şirketin Türkiye'de takip açarken dikkat etmesi gereken hususular;

  • Öncelikle borçlu ile aralarında akdedilmiş bir sözleşme var ise bu sözleşmenin Türkçe olması ve sözleşmede takibin hangi ülkede açılacağına ilişkin özel bir madde var mı? Var ise bu ülke Türkiye mi?

Türk Hukukunda özellikle uluslararası alacaklarda, sözleşmenin taraflarının birlikte seçtikleri hukuk var ise o hukuk uygulanır, taraflar seçtikleri hukuka tabi olurlar.

  • Sözleşme ile birlikte sözleşme konusu malın teslim edildiğini veya hizmetin verildiğini gösteren belgelerin icra takibine eklenmesi gerekmektedir. Alacaklının alacağını ve kendi edimini ifa ettiğini ispatlaması kural olduğundan tüm işlemlerin belgeli ve yazılı olmasına kati suretle dikkat edilmelidir.
  • Türk Hukukunda döviz cinsinden olan alacakların döviz olarak takipte istenilmesi mümkün olduğu gibi, döviz alacağının Türkiye Merkez Bankasının yayınladığı günlük Döviz kurlarından takibin yapıldığı tarihteki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilerek takip yapılabilmektedir.

Burada mahkemeler alacaklıya seçimlik hak tanımaktadır.

  • Alacağı ispatlayan belgeye göre çeşitli takip şekilleri İcra İflas Kanununda tanımlanmış olup, alacağa karşılık kambiyo senedi niteliğinde (çek-bono-poliçe) belgesi bulunan alacaklılara mahkemelere alacağın %15'i oranında teminat gösterilmesi halinde alacaklıya derhal borçlunun menkul ve gayrimenkul malları üzerinde haciz uygulama hakkı verilmiştir.
  • Borçlunun menkul veya gayrimenkul mallarının haczinde süre ve sıra çok önemli olduğundan alacaklıların Türkiye'de bulunan borçlularına karşı gecikme doğar doğmaz işlemler başlaması alacaklının alacağına kavuşma imkanını artırmaktadır.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions