Turkey: Şirketler arası sınır ötesi döviz kredileri

Last Updated: 30 October 2018
Article by Aktay Legal

İşbu bilgi notu, mevzuattaki değişiklikler ışığında, Türkiye'deki döviz kredisi rejimi altında, sınır ötesi şirketler arası döviz kredisi kuralları özelinde detaylı bilgi sunmaktadır. Bankaların, finansal kiralama şirketlerinin, faktoring şirketlerinin ve finansman şirketlerinin ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yurt dışından kredi temin etmeleri ve yurt dışına kredi vermeleri serbest olduğu için işbu bilgi notunda kredi kullanan şirket, yukarıda sayılan kurumlar değildir. İşbu belgede banka; Türkiye'de faaliyette bulunan mevduat bankaları ve katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarını kapsamaktadır. 

I. İlgili Mevzuata Genel Bakış

İşbu bilgi notunun sınırlı kapsamında, döviz kredisine ilişkin ilgili mevzuat aşağıdaki gibidir:

  1. Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar ("Karar")1
  2. Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar ("Değişiklik Yapan Karar")2
  3. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sermaye Hareketleri Genelgesi ("Genelge")3
  4. Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara ilişkin 2008/32-32 numaralı Tebliğ ("Tebliğ")4

2 Mayıs 2018'de yürürlüğe giren Genelge, 25 Ocak 2018 tarihli Değişiklik Yapan Karar tarafından sunulan yeni kurallar hakkında rehberlik etmekte ve Türkiye'deki döviz kredisi rejimini açıklamaktadır.

Karar'ın "Yurt dışından temin edilen krediler" başlıklı  17. Maddesi'nin işbu bilgi notuyla ilgili fıkraları şöyle özetlenebilir:

  • Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışından Türk lirası kredi temin etmeleri, temin edilen kredilerin bankalar aracılığıyla kullanılması şartıyla serbesttir.
  • Türkiye'de yerleşik kişiler yurt dışında yerleşik kişilerden bu maddede yer alan esaslar çerçevesinde döviz kredisi temin edebilir. Temin edilen kredilerin bankalar aracılığıyla kullanılması zorunludur.
  • Karar'ın 17. Maddesi'nin 3. Fıkrası'nda sayılan istisna hallerden birinin kapsamına girmediği sürece döviz geliri olmayan Türkiye'de yerleşik kişiler yurt dışından döviz kredisi temin edemez,
  • Döviz geliri olan ve kredi kullanım tarihinde kredi bakiyesi 15 milyon ABD dolarının altında olan Türkiye'de yerleşik kişiler, kullanılmak istenen kredi tutarı ile mevcut kredi bakiyesi5 toplamı son üç malî yılın döviz gelirleri toplamını aşmadığı müddetçe yurt dışından döviz kredisi kullanabilirler. ("Döviz Geliri Şartı")
  • Türkiye'de yerleşik kişilerce yurt dışından dövize endeksli kredi kullanılamaz.

Tebliğ'in 11. maddesi ve Genelge'nin 22. maddesi uyarınca, yurt dışından temin edilen krediler kural olarak bankalar aracılığıyla kullanılır. Ancak aşağıdaki hallerde yurt dışından alınan kredinin Türkiye'deki bir banka aracılığı ile yurda getirilerek kullanılması şartı aranmaz:

  • Sadece yurt dışında yürütülecek işlerle ilgili olarak temin edilen krediler;
  • (Genelge Ek-3'te listelenen) İhracat Kredisi Kuruluşları'ndan veya onların garantisiyle temin edilen ve doğrudan yurt dışındaki ihracatçıya ödenen krediler;
  • Yurtdışında yerleşik Kalkınma Bankaları'ndan sadece mal ithalatı amacıyla temin edilen gayrinakdi krediler;
  • Gemi alımı ve ithalatı amacıyla temin edilen krediler.

Tebliğ'in 11'inci Maddesi uyarınca, Türkiye'de yerleşik kişilerce yurt dışından temin edilen kredilerin kullanımı için borçlunun, kredinin vadesi, faiz oranı ve benzeri bilgileri içeren kredi sözleşmesi ile birlikte kullanıma aracılık eden bankaya başvurması gereklidir.

Aracı banka, yurt dışından sağlanan kredi muhabir hesabına alacak olarak kaydedildiği tarihte Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi'ne bildirim yapmakla yükümlüdür. Genelge'nin 19. Maddesi'nin 8. Fıkrası'na göre, aracı banka kredinin geri ödenip ödenmediğini izlemekle yükümlüdür. Ayrıca Genelge'nin 19. Maddesi'nin 6. Fıkrası bankayı, yurt dışından şirket hesabına transfer edilen 50.000 ABD doları veya üzerindeki transfer sebebi belirlenemeyen tüm döviz tutarlarının kredi olup olmadığının tespiti amacıyla ilgili firmadan yazılı beyan almakla yükümlü kılar.

Yurt dışından sağlanan döviz kredileri banka nezdinde kullanılmadan önce başka bir bankaya aktarılırsa, bu kredilerin bildirim ve takip yükümlülüğü açısından, kredinin aktarıldığı bankanın aracı sayılacağını göz önünde bulundurunuz. Aktarım işlemi kredi kullanılmaya başlandıktan sonra yapılamaz.

II. Yurt Dışında Yerleşik Şirketten Döviz Kredisi Sağlanması

Türkiye'de usulünce kurulmuş şirketler iki halde yurt dışından döviz kredisi alabilir, Döviz Geliri Şartı'nın sağlanması veya Karar'ın 17. Maddesi'nin 3. Fıkrası'nda ve Genelge'nin 21. Maddesinde sayılan Döviz Geliri Şartı'nın aranmadığı istisnalar kapsamında.

Genelge'nin 21. Maddesi'nin 15. Fıkrası'nın d Bendi'ne göre, dışarıda yerleşik yabancı sermayeli şirketlerin sermayesinin tamamına sahip olduğu Türkiye'de yerleşik grup şirketlerinin dışarıda yerleşik yabancı sermayeli grup şirketlerinden kullanacakları döviz kredilerinde Döviz Geliri Şartı aranmamaktadır.  

Maddenin 19. Fıkrası ise grup şirketlerinden döviz kredisi alınmasına dair iki hususu düzenlemiştir. Türkiye'de yerleşik şirketler,

  • üzerinde doğrudan yüzde yüz sahipliği olan yurt dışında yerleşik ana şirketten; veya
  • üzerinde dolaylı olarak yüzde yüz sahipliği olan yurt dışında yerleşik ana şirketin yurt dışında yerleşik dolaylı veya doğrudan iştirakinden

döviz kredisi kullanabilirler.

Türkiye'de yerleşik şirketler, yurt dışında yerleşik yabancı sermayeli grup şirketlerinden döviz kredisi kullanmak için kredi sözleşmesi ile geri ödeme planının bir örneğine ilaveten yukarıdaki iki istisnadan birinin kapsamına girdiğini gösteren "hissedarlık yapısını" kanıtlayacak belgeleri aracı bankaya ibraz etmek zorundadır. Diğer bir deyişle, Türkiye'de yerleşik şirketin, sermayesinin tamamının krediyi kullandıracak olan dışarıda yerleşik yabancı sermayeli şirket sahipliğinde olduğunu ve ikinci halde krediyi kullandıracak dışarıda yerleşik şirketin doğrudan ya da dolaylı olarak tamamına dışarıda yerleşik aynı yabancı sermayeli ana şirketin sahip olduğunu gösterir ticaret sicil gazeteleri ve/veya ilgili resmi makamlardan alınacak yazılarla aracı bankaya tevsik etmesi gerekmektedir.

III. Yurt Dışında Yerleşik Şirkete Döviz Kredisi Verilmesi

Tebliğ'in 11. Maddesi'nin 12. Fıkrası ile Genelge'nin 48. Maddesi uyarınca, Türkiye'de yerleşik kişiler yurt dışında pay sahibi olduğu ortaklıklara, yurt dışındaki ana şirketlere ve grup şirketlerine döviz veya Türk Lirası üzerinden kredi verebilir.

Genelge'nin 38. Maddesi'ne göre, bankalar ile finans kuruluşları ile Hazine ve Maliye Bakanlığı'nca belirlenecek diğer kişiler tarafından yurt dışında yerleşik kişilere döviz ve Türk Lirası kredi sağlanması serbesttir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na ("TTK")6 göre, kanunda sayılan şartların sağlanması halinde yurt dışında yerleşik şirketler, Türkiye'de yerleşik grup şirketlerinden kredi alabilir. TTK'nin 358. Maddesi'ne göre, aşağıda sayılan koşulların sağlanması halinde Türk şirket ile ana şirket arasında şirketler arası kredi sözleşmesi akdedilebilir:

  • Ana şirketin sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş ödenmemiş borcu olmaması; ve
  • Türkiye'deki iştirakin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olması.

Genelge'nin 48. Maddesi'ne göre, yurt dışında yerleşik kişilere sağlanacak kredilerin bankalar aracılığıyla kullanılması zorunludur. Bu kredi bedellerinin transferi öncesinde, Türkiye'de yerleşik kişiler tarafından ilgili kredi sözleşmesinin bir örneği ve yurt dışındaki kredi lehtarının, şirketin iştiraki, grup şirketi veya ana şirketi olduğunu gösterir ticaret sicil kayıtları aracı bankaya ibraz edilir. Bu krediler doğrudan yurt dışına transfer edilebilir veya yurt dışında yerleşik şirketin Türkiye'deki hesaplarına Türk Lirası veya döviz olarak aktarılabilir.

IV. Yurt Dışından Alınan Döviz Cinsinden Kredilerin Vergisel Boyutu

İşbu bilgi notu vergisel açıdan bir danışmanlık amacı içermez. Bununla birlikte, bütünlüğün sağlanması adına, belirli vergi yükümlülüklerinin bir özetine aşağıda yer verilmiştir. Vergi açısından kendi durumunuza özel bilgi için lütfen vergi danışmanınıza başvurunuz.

Kredi anlaşmaları bakımından göz önünde bulundurulan başlıca üç çeşit vergi mevcuttur:

  1. Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu ("KKDF") kesintisi
  2. Banka Sigorta Muamele Vergisi ("BSMV")
  3. Katma Değer Vergisi ("KDV")

Genelge'nin 32'inci Maddesi uyarınca, yurt dışındaki bankalardan, uluslararası kurumlardan ve yurt dışı kredi kuruluşlarından sağlanan kredilerin temini ve geri ödenmesi amacıyla düzenlenecek kâğıtlar ile bu kâğıtlar üzerine konulan şerhler ve teminatlar damga vergisi ve harçtan müstesna tutulur. Ancak, belirtmek gerekir ki, söz konusu istisna, yurt dışında yerleşik şirketler tarafından sağlanan döviz kredilerine uygulanmaz.

İlaveten, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu'nun7 29'uncu Maddesi, BSMV'den muaf olan banka muameleleri listesinde şirketler arası kredileri içermemektedir.

Gelir İdaresi Başkalığı'nın 17 Ocak 2017 tarih ve 62030549-125[30-2015/280]-14801 sayılı Özelgesi, yurt dışında yerleşik şirketler tarafından sağlanan kredilere yer vermiştir. Bu kapsamda, işbu Özelge ile yürürlükteki mevzuata dayanılarak aşağıdaki bilgilere yer verilmiştir.

6035 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun8 17'inci Maddesi'nin 4'üncü Fıkra'sı uyarınca, BSMV kapsamında olan işlemler KDV'den muaftır. Yurt dışında yerleşik kredi veren şirketin tabi olduğu ülkenin mevzuat uyarınca kredi kuruluşu sayılması halinde, KDV yükümlülüğü doğmayacaktır. Aksi halde, işlem BSMV'den muaf olacak ancak KDV'ne tabi olacaktır.

12 Mayıs 1988 tarihli ve 88/12944 sayılı Kararnameye ilişkin KKDF hakkında 6 sıra numaralı Tebliğ'in 2'nci Maddesi gereği, bankalar ve finansman şirketleri dışında Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışından sağladıkları kredilerin % 3 oranında KKDF kesintisine tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.

KKDF kesintileri, Türk Lirası kredilerde tahakkuk ettirilen faiz tutarı üzerinden, döviz kredilerinde ise kredinin kullanıldığı tarihte kredinin anapara tutarı üzerinden hesaplanacaktır. 2012/4116 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 11'inci Maddesi uyarınca, bankalar ve finansman şirketleri hariç, Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışından sağladıkları döviz ve altın kredilerinde;

  • ortalama vadesi bir yıla kadar olanlarda %3;
  • ortalama vadesi 1 yıl (1 yıl dahil) ile 2 yıl arasında olanlarda %1;
  • ortalama vadesi 2 yıl (2 yıl dahil) ile 3 yıl arasında olanlarda %0,5;
  • ortalama vadesi 3 yıl (3 yıl dahil) ve üzerinde olanlarda %0;
  • oranlarında KKDF kesintisi yapılacağı karara bağlanmıştır.

KKDF ödenip ödenmemesiyle ilgili olarak yukarıda belirlenen vade aralıkları dikkate alınarak bir vade yapısı oluşturulması tavsiye edilir.

Footnotes

1. 11 Ağustos 1989 tarih ve 20249 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

2. 25 Ocak 2018 tarih ve 30312 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

3. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 2 Mayıs 2018 tarihinde yayımlanmış ve yürürlüğe girmiştir.

4. 28 Şubat 2008 tarihli ve 26801 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

5. Karar'ın Geçici 7'inci Maddesi uyarınca, 25 Ocak 2018 tarihi öncesinde kullanılan döviz veya dövize endeksli kredilerin kredi bakiyesinin hesaplanmasında dahil edileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

6. 14 Şubat 2011 tarih ve 27846 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

7. 23 Temmuz 1956 tarih ve 9362 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

8. 2 Kasım 1984 tarih ve 18563 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions