Turkey: Gelir Ve Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin Ar-Ge İndirimi Uygulamasi

Last Updated: 27 April 2018
Article by Onur Çağdaş Özgür

ÖZET

Ekonomik gelişmişlik düzeyi açısından dünyanın en büyük ilk 10 ülkesinin iktisadi kalkınmalarının temellerine bakıldığında araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ("Ar-Ge") ayırdıkları bütçelerin önemli oranlara ulaştığını görebilmekteyiz. Bu ülkeler ile üretimde rekabet etmek ve global pazarda yer edinmek için Ar-Ge ve yenilikçi faaliyetlere daha fazla önem verilmesinin gerekliliği açıktır. Türkiye de bilhassa son dönemde, rekabet gücünü artırmak, katma değer yaratan üretime geçebilmek adına birçok düzenlemeyi ve teşvik unsurunu hayata geçirmiştir. Bu teşviklerden birisi de Gelir ve Kurumlar vergisi mükelleflerine getirilen Ar-Ge indirimi uygulamasıdır. Çalışmamızda, söz konusu indirimin uygulama esaslarına yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ar-Ge, Ar-Ge faaliyeti, Ar-Ge harcaması, Ar-Ge indirimi, 5746 sayılı Kanun

GİRİŞ

Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri için Ar-Ge indirimi 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ("5476 sayılı Kanun") kapsamında sağlanmaktadır. Söz konusu teşvik unsuru, 28.02.2008 tarihinde kabul edilerek 01.04.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Son olarak, 26.02.2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak 01.03.2016'da yürürlüğe giren 6676 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 5746 sayılı Kanun'da birçok değişiklik yapılmış ve ilave destek unsurları getirilmiştir. Makalemizde güncel mevzuat çerçevesinde, 5746 sayılı Kanun'un 3/A maddesi kapsamında gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri için getirilen Ar-Ge indirimi teşvikinin detaylarına yer verilecektir.

I. AR-GE FAALİYETİ NEDİR? AR-GE FAALİYETİ OLMAYAN FAALİYETLER NELERDİR?

Ar-Ge ifadesi, birçok kanunda farklı tanımlanmakta olsa da en geniş tanımlardan birisi 5746 sayılı Kanun'un 2-1-a maddesinde yer almaktadır. Söz konusu maddede, "Araştırma ve geliştirme faaliyeti (Ar-Ge): "Araştırma ve geliştirme, kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi dağarcığının artırılması ve bunun yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistematik bir temelde yürütülen yaratıcı çalışmaları, çevre uyumlu ürün tasarımı veya yazılım faaliyetleri ile alanında bilimsel ve teknolojik gelişme sağlayan, bilimsel ve teknolojik bir belirsizliğe odaklanan, çıktıları özgün, deneysel, bilimsel ve teknik içerik taşıyan faaliyetleri ifade eder." denilerek geniş bir tanımlama yapılmıştır.

5746 sayılı Kanun'un uygulamasına ve denetlenmesine ilişkin usul ve esaslar, Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Destelenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 5. maddesinde Ar-Ge ve yenilik sayılmayan faaliyetlere yer verilmiştir. Söz konusu maddeye göre, aşağıdaki faaliyetlerin Ar-Ge ve yenilik faaliyeti olarak değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

  • Pazarlama faaliyetleri, piyasa taramaları, pazar araştırması ya da satış promosyonu,
  • Kalite kontrol,
  • Sosyal bilimlerdeki araştırmalar,
  • Petrol, doğalgaz, maden rezervleri arama ve sondaj faaliyetleri,
  • İlaç üretim izni öncesinde en az iki aşaması yurt içinde gerçekleştirilmeyen klinik çalışmalar ile üretim izni sonrasında gerçekleştirilen klinik çalışmalar,
  • Bir Ar-Ge projesi kapsamında olmaksızın icat edilmiş ya da mevcut geliştirilmiş süreçlerin kullanımı,
  • Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine yönelik olmayan şekil, renk, dekorasyon ve benzeri estetik ve görsel değişiklikleri içeren biçimsel değişiklikler,
  • Programlama dilleri ile işletim sistemleri hariç olmak üzere, internet sitelerinin ve benzerlerinin hazırlanmasına yardımcı mevcut yazılımların kullanılması suretiyle yapılan yazılım geliştirme faaliyetleri,
  • Yazılımlara ilişkin, bilimsel veya teknolojik ilerlemeler veya teknolojik belirsizliklerin çözülmesini içermeyen olağan ve tekrarlanan faaliyetler,
  • Kuruluş ve örgütlenmeyle ilgili araştırma giderleri,
  • Üretim ve üretim altyapısına yönelik yapılan yatırım faaliyetleri, ticari üretimin planlanması ve seri üretim sürecine ilişkin harcamalar,
  • Numune verilmek amacıyla prototiplerden kopyalar çıkarılıp dağıtılması ve reklam amaçlı tüketici testleri,
  • Bir Ar-Ge projesi kapsamında olmaksızın yeni süreç, sistem veya ürün ortaya konulmasına hizmet etmeyen doğrudan veya gömülü teknoloji transferi,
  • Ar-Ge ve yenilik faaliyetleriyle geliştirilen ürüne veya sürece ilişkin fikrî mülkiyet haklarının edinimi dışında bu hakların korunmasına yönelik faaliyetler.

Yönetmelikte yer alan açıklamalara bakıldığında, Ar-Ge faaliyetinin sonucunda bir proje çıktısı elde edildikten sonra söz konusu proje çıktısı için olsa dahi pazarlama ürün geliştirme ve reklam faaliyetlerinin Ar-Ge faaliyeti kapsamına dahil edilemeyeceği görülmektedir.

II. AR-GE İNDİRİMİ UYGULAMASI VE ESASLARI NELERDİR?

09.08.2016 tarihi gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri açısından bir sadeleşmeye gidilen tarih olarak görülmektedir. Söz konusu tarih ile birlikte, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ("KVK")'nun 10/1-a maddesi, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ("GVK")'nun 89/9. maddesi ile 6728 sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 15. maddesi yürürlükten kaldırılmış ve kaldırılan bu hükümler üzerinde birkaç değişiklik yapılmak suretiyle 5746 sayılı Kanun'un 3/A maddesi olarak yerini almıştır. Bu sayede her üç kanunda yer alan Ar-Ge indirimine dair düzenlemeler tek çatı altında toplanmıştır1.

5746 sayılı Kanun'un 3/A maddesine göre, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik Ar-Ge harcamaları tutarının tamamı, bu kapsamdaki projelerin Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Ar-Ge ve yenilik projesi olarak değerlendirilmesi şartıyla KVK'nın 10. maddesi ve GVK'nın 89. maddesi uyarınca kazancın tespitinde yıllık gelir veya kurumlar beyannamesi ile geçici vergi beyannamelerinin ilgili satırında ayrıca gösterilmek üzere indirim konusu yapılır.

Ar-Ge harcamaları 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ("VUK")'na göre aktifleştirmek suretiyle amortisman yoluyla itfa edilir. Ar- Ge projesinin sonucunda bir iktisadi kıymet oluşmaması durumunda ise, proje için yapılan harcamaların tamamı kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir. Ar-Ge indirimi teşvikinden faydalanmak isteyen mükelleflerin, söz konusu harcamaları diğer faaliyetlerine ilişkin harcamalarından ayrıştırarak muhasebeleştirmesi gerekmektedir.

Ayrıca, kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili vergilendirme döneminde indirim konusu yapılamayan tutarlar sonraki vergilendirme dönemlerine devredilir. Devredilen tutarlar, takip eden yıllarda VUK'a göre her yıl belirlenen yeniden değerleme oranında artırımı yapılarak dikkate alınabilecektir. Ar-Ge indiriminin hesabı yapılırken, Ar- Ge faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan giderlerin hesaplamaya dahil edilmemesi gerekmektedir. İndirim tutarının hesabı yapılırken, tamamen araştırma geliştirme faaliyetlerinde kullanılan amortismana tabi iktisadi kıymetler için amortismanlar ile Ar-Ge faaliyeti dışında başka faaliyetlerde de kullanılan makine ve teçhizat için hesaplanan amortismanların bu kıymetlerin araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanıldıkları gün sayısına isabet eden kısmı dikkate alınabilmektedir.

Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince devam ettirilen Ar-Ge projelerinin başka bir mükellefe devredilmesi halinde, devri gerçekleştirilen işletmelerce aktifleştirilen Ar-Ge harcamaları kazanç tutarının tespitinde maliyet olarak dikkate alınabilecektir. Ayrıca Ar-Ge projesinin devrinden sonra proje kapsamında gerçekleştirilecek olan harcamalar, devralan mükellef tarafından Ar-Ge indirimine konu edilebilmektedir.

Gelir ve kurumlar vergisi açısından Ar-Ge indirimi, mükelleflere ciddi bir vergi avantajı getirmektedir. Bu durumu basit bir örnek üzerinden anlatacak olursak;

Örnek: (A) A.Ş'nin 2017 yılında 1.000.000 TL Ar-Ge harcaması yapması ve aynı yılda kazancının bulunması durumunda, söz konusu harcamanın kurumlar vergisi açısından etkisi aşağıdaki şekilde olacaktır2.

(*) İlgili tutarın tamamının 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge indirimine konu edilebileceği varsayılmıştır.

Örneğimizde yer verilen (A) A.Ş.'nin 1.000.000 TL'lik Ar-Ge indirimi tutarı, 2017 yılında kurumun kazancının bulunmaması halinde 2017 yılı için belirlenecek yeniden değerleme oranında artırılarak 2018 yılına devir edilebilecektir.

SONUÇ

KVK ve GVK'da yer alan Ar-Ge indirimine dair hükümler kaldırılarak 5746 sayılı Kanun'la tek bir çatı altında toplanmıştır. Bu düzenlemenin, mevzuatımızda Ar-Ge indirimine dair oluşan soru işaretlerinin azalması ve sadeleşmenin sağlanması açısından olumlu bir adım olduğu görülmektedir. 5746 sayılı Kanun'un 3/A bendinden faydalanan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine getirilen Ar-Ge indiriminin Türkiye'nin katma değer yaratan üretim sürecine geçişini sağlamak adına önemli bir adım olduğu söylenebilecektir.

Footnote

1 "Gelir ve Kurumlar Vergisinde AR-GE İndirimi" Doç Dr. İhsan Cemil Demir, Enes Özkan Mayıs 2017 Sayı 161 Lebib Yalkın Dergisi

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions