Turkey: Salih Dursun'un Kırmızı Kartı: Gerçekten Yeni Bir Sayfa mı?

Last Updated: 30 September 2016
Article by Abdulkadir Guzeloglu

Hakem Deniz Ateş Bitnel'in elinden aldığı kırmızı kartı, hakeme gösteren ve dışarı çıkmasını işaret eden Salih Dursun, Türk ve dünya medyasında gündeme geldi. Herşey bir yana bu davranış köklü bir hukuki düzenlemenin başlangıcı olabilir mi?

Ülkemizde sporun, özellikle de futbolun ne kadar ilgi gördüğünün ve oluşturduğu kamuoyunun ülke gündemine etkisinin göz ardı edilecek zayıflıkta olmadığını çeşitli gelişmelerle tecrübe etmek hiç de zor bir uğraş değildir. Bunun son ve belki de şu ana dek en olağandışı örneği; Spor Toto Süper Lig'in 22.haftasında oynanan ve Galatasaray'ın galibiyeti ile sonuçlanan müsabakada Trabzonspor oyuncusu Salih Dursun'un hakem Deniz Ateş Bitnel'e, hakemin verdiği penaltı kararından sonra elinden aldığı kırmızı kartı göstermesi olayında yaşanmıştır.

Gerçekten de oyuncunun bu davranışı bir anda ülke gündemine oturmuş ve ulusal ve uluslararası toplumun birçok kesiminde çeşitli tepkileri beraberinde getirmiştir. Bunların arasında dikkat çekenleri; Bursaspor Kulübü'nün oyuncuyu Anadolu'nun sembolü ve kendilerinin evladı olarak ilan etmesi, Cumhuriyet Halk Partisi Trabzon milletvekili Haluk Pekşen'in futbolcunun davranışının salt hakeme değil Türkiye'deki spor federasyonlarına yöneldiğini belirtmesi, Adalet ve Kalkınma Partisi Trabzon milletvekillerinin ise Türk futbolunun 'temizlenmesi' gerektiğinin altını çizmeleri, Yomra ilçesi Belediye Meclisi'nin Salih Dursun'un adını bir caddeye vermesi, Maçka ilçesinde bir parka oyuncunun heykelinin yapılacağının ilçe belediyesi tarafından açıklanması, Trabzonspor Kulübü Başkanı Muharrem Usta'nın oyuncunun hareketini 'değişimin sembolü' olarak nitelendirmesi ve nihayet Kulüpler Birliği Vakfı Başkanı Göksel Gümüşdağ'ın sunduğu birtakım öneriler olarak uzun bir listede vermek mümkündür. Konuyla ilgili '7 kişiye karşı 12 kişi oynamak adaletsizlikti, kırmızı kartı 11 kişi kalmaları için çıkardım' şeklinde bir açıklama yapan Salih Dursun ise Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu tarafından 3 maç ceza ve 13 bin Türk Lirası cezaya çarptırıldı.

Fakat, yapılan açıklamalar arasında en önemlisi Türkiye Futbol Federasyonu ('TFF') Başkanı Yıldırım Demirören'e aittir. 'Merkez Hakem Kurulu'nun Genel Kurul'un özgür iradesiyle ve üyelerin oylarıyla seçilmesinin hakem ataması ve uygulamalarıyla ilgili gereksiz soru işaretlerini ortadan kaldıracağını düşünüyoruz. Yani artık kurulları Federasyon atamayacak. Futbol ailesinin üyeleri seçecek... Üstelik bu sistem sadece Merkez Hakem Kurulu ile sınırlı kalmayıp Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu ve Tahkim Kurulları için de uygulanmaya müsaittir....' ifadelerini kullanan Başkan Demirören'in verdiği bilgilerin yüksek bir önemi haiz olduğu anlaşılmaktadır. Öyle ki sınırsız sayıda paydaşa sahip futbol endüstrisinin, gelişen bir pazar olan Türkiye'de, yargısal faaliyette bulunan Court of Arbitraton for Sports gibi söz sahibi makamların dahi müdahale etmekten kaçındığı ve doktrindeki baskın görüşe göre salt oyun kurallarını temsil eden kurallar bütünü olan lex ludica'nın Türk futbolunda hakemler vasıtasıyla uygulanmasına Federasyon üyelerinin katkısının daha belirleyici olacağının altı çizilmektedir.

Öneriye ilişkin düşüncelerimizin ilk kısmını yansıtmadan önce, Merkez Hakem Kurulu ('MHK') hakkında geçerli olan ilgili düzenlemeleri yansıtmakta fayda vardır. TFF Statüsü Madde 42 aşağıdaki gibidir;

'' 1. TFF'deki yan kurullar şunlardır:

a) Merkez Hakem Kurulu,

(...)

2. Yönetim Kurulu, işbu Statü'de aksine hüküm bulunmadığı müddetçe tüm yan kurulların üye sayısını, çalışma usul ve esaslarını kurulun göreceği hizmetin nitelik ve özelliklerini göz önünde bulundurarak belirler.

3. Her bir yan kurul başkanı kendi kurulunu temsil eder. Yan kurullar Yönetim Kurulu tarafından hazırlanan ilgili talimatlar doğrultusunda çalışırlar.

4. Her bir yan kurul başkanı toplantı tarihlerinin belirlenmesi, konularıyla ilgili görevlerin yapılması ve bunların Yönetim Kuruluna rapor edilmesini Genel Sekreter vasıtasıyla yapar.

5. Bu kurulların görüş, öneri ve raporları istişari nitelikte olup, mahiyetine göre Federasyon Başkanı veya Yönetim Kurulunca onanmadıkça uygulanamaz.

6. Her bir yan kurul, Yönetim Kuruluna konularıyla ilgili talimatlarda değişiklik teklifinde bulunabilir.

7. Yan kurulların görev süresi, Yönetim Kurulu'nun görev süresi ile sınırlıdır.''

Madde 43 ise tamamen MHK'ya adanmıştır;

'' 1.Merkez Hakem Kurulu bir başkan ile sekiz (8) üyeden oluşur.

2.(...)

3.Kurul görevinde bağımsızdır. Üyeler istifa etmedikçe veya çekilmiş sayılmadıkça yerlerine yenisi atanamaz.

4.Merkez Hakem Kurulu, TFF yetkisi dâhilinde üye kulüpler arasında oynanacak her türlü resmi veya özel müsabakaya hakem ve gözlemci atamak ... ''

Statünün 87.maddesinin 2.fıkrası da MHK'nın görev süresine tekrar vurgu yaparken, MHK üyelerinin atanmaları gereken süre zarfını belirlemiştir: ''Merkez Hakem Kurulu, Temsilciler Kurulu ve bu Statü gereğince kurulmasına karar verilen diğer kurullar, işbu Statünün yürürlüğe girmesinden en geç kırk beş (45) gün içinde TFF Yönetim Kurulu tarafından atanır. Bu kurulların süresi TFF Yönetim Kurulu'nun görev süresi ile sınırlıdır.''

MHK talimatının seçilmiş maddelerine bakıldığında, MHK'nın ve organlarının lex ludica uygulaması anlamında temel makam olduğunu yansıtan aşağıdaki resim ortaya çıkmaktadır.

''MADDE 3 - MHK'NIN YAPILANMASI

a) MHK, TFF Başkanı'nın teklifi ve Yönetim Kurulu'nun onayı ile atanan bir başkan ile sekiz (8) üyeden oluşur.

b) (...)

MADDE 4- MHK'NIN ÇALIŞMA İLKELERİ

...

b) Kararlar salt çoğunluk ile alınır. Oyların eşitliği halinde MHK Başkanı'nın oyu iki oy sayılır. BHK başkanları, kendi bölgeleriyle ilgili dosyalarda, oy veremezler.

MADDE 5- MHK'NİN GÖREV VE YETKİLERİ

a) FIFA, UEFA veya TFF tarafından organize edilen veya izin verilen her türlü futbol, futsal, plaj futbolu ve HiF müsabakaları için ilgili statü ve talimatlar uyarınca gerekli hakem, yardımcı hakem, gerektiğinde dördüncü hakem ile ilave yardımcı hakemleri, gözlemci ve mentörleri doğrudan veya ilgili kurullar aracılığıyla atamak,

(...)

MADDE 8 - PROFESYONEL MÜSABAKA İCRA KURULU ( PMİK )

a) Profesyonel lig, Türkiye Kupası ve Süper Kupa müsabakalarına hakem, gözlemci ve mentör atamalarını yapmak üzere, MHK Başkanı ve iki üyeden oluşturulur.

b) PMİK üyeleri, MHK Başkanı'nın teklifi ve Yönetim Kurulu'nun onayı ile atanır. MHK Başkanı, bu kurulun doğal başkanıdır.

(...)''

Bu liste; kulüplerin futbol hakemlerinin maç yönetimlerinden yakınmaları ve öne çıkan aktörlerin hakemleri başka kulüplerin veya kişilerin çıkarlarını korumakla itham etmeleri gibi Türk futbolunun kronik sayılabilecek problemlerinin, Federasyon Başkanı'nın işaret ettiği hukuki zeminini oluşturmaktadır. Fakat, düşünüldüğünde, Genel Kurul'un, MHK ile ilgili halihazırdaki düzenin değiştirilmediği varsayımında, sayısı yaklaşık 300'e yaklaşan delegesi vasıtasıyla, MHK Başkanı ve kurulun 8 üyesini 'kronik problemleri' ortadan kaldıracak biçimde etkin olarak seçmesinin kolaylıkla gerçekleşeceğini söylemek pek kolay değildir. Nitekim ulusal ve gerektiği zaman uluslararası görevleri yerine getirmekle mükellef, faal hakemliği atama tarihinden en az bir yıl veya öncesinde bırakmış olan futbol hakemleri arasından atanacak üyelerle müteşekkil bu kurulu, tüm delegeleri kucaklayıcı bir biçimde oluşturmak TFF Statüsünde belirtilen sürede mümkün olmayabilir. Dolayısıyla, Demirören'in bahsettiği düzenlemeleri hayata geçirmeden önce, güncel metinler kaynaklı gerçekleşmesi muhtemel tıkanmaların önüne geçmek için;

  • MHK'nın üye sayısının artırılması,
  • Üyelerin göreve geldiklerinde beyan edecekleri ve görevlerini yerine getirirken bağımsız oldukları teyit eden bir beyannameyi akıllarda kuşku bırakmayacak berraklıkta detaylıca oluşturmaları,
  • Profesyonel Müsabaka İcra Kurulu üyeleri, —ki MHK Başkanı bu kurulun doğal başkanıdır, için şart koşulduğu üzere hizmet sözleşmesi ve benzeri TFF'ye bağımlı bir ilişki ihdas eden düzenlemelerin kaldırılması,
  • Kulüpler Birliği Vakfı Başkanı Gümüşdağ'ın da belirttiği üzere hakemlerin performans değerlendirmelerinin profesyonel denetim kuruluşlarınca da akredite edilmesi ve tutarsızlıkların incelenmesi,
  • MHK'nin kendi başkanını üyeleri arasından kendi seçmesi,
  • MHK'nin görev süresinin TFF Yönetim Kurulu'nun süresi ile sınırlı olmaması,
  • PMİK üyesi veya değil, hiçbir MHK ve PMİK üyesine huzur hakkı ödenmemesi,
  • Hakem olmayan ve MHK'ya atanabilecek 3 'spor insanı'nın yerine, hakemlik mesleğini şartları taşımak suretiyle bırakmış 3 kişinin atanması,

daha da çeşitlendirilebilecek öneriler sunulabilir.

Tüm bunlar bir yana, Başkan Demirören'in MHK için öngörülen sistemin Tahkim Kurulu için de uygulanabileceğinden bahsetmesi, tahkim hukukuna ve spor tahkim yargılamasına hakim olan ilkeler çerçevesinde bir an önce değerlendirilmelidir. Bu aslında bir değerlendirmeden öte bir görev niteliğini taşımaktadır zira ülkemizde var olan spor yargısı algısını uluslararası standartlara bir an önce biraz daha yakınlaştırmak gerekmektedir.

Belirtmek gerekir ki Türkiye, bilinen hukuk sistemleri arasında, Anayasasının 59.maddesinin 3.fıkrası vasıtasıyla, sportif uyuşmazlıklar için tahkimi zorunlu kılan nadir ülkelerden bir tanesidir. Bu durumun ortaya çıkardığı görüntünün değerlendirilmesi bir yana, TFF Statüsü ve Tahkim Kurulu Talimatı çerçevesinde, Demirören tarafından önerilen düzenlemelerin verimli şekilde uygulanması için aşağıdaki değişiklerin yapılması teklif edilmelidir:

  • Hem Statü hem de Talimat için ortak olan, Tahkim Kurulu'nun görev süresini Federasyon Yönetim Kurulu'nun görev süresinin geleceğine bağlayan hüküm ortadan kaldırılmalı ve Genel Kurul'un kararlaştıracağı bir görev süresini belirten ortak bir düzenleme oluşturulmalıdır.
  • Gerekçeli kararın, dakikaların önem arz ettiği spor yargılamasında, 3 ay gibi uzun bir süre yerine, 2 haftalık bir zaman zarfında üretilmesi daha makul olabilecektir.
  • Tahkim Kurulu üyelerinin Talimat uyarınca huzur hakkı almalarını düzenleyen hüküm kaldırılmalı ve Federasyon ile tam anlamıyla bağımsız bir yargısal faaliyet üstlenmesi gereken Kurul üyelerinin mali bağı ortadan kaldırılmalıdır. Gerçekten de bu anlayış dünyada hem kurumsal hem de ad-hoc tahkim kuralları tarafından kabul edilen, tahkim yargılamasının olmazsa olmaz kaidelerinden biridir.
  • Tarafsızlık kuralı ile eşdeğer önemi haiz olan bağımsızlık kurumunun da Tahkim Kurulu bünyesinde yaşatılması gerekmekte ve bunun önündeki engeller ortadan kaldırılmalıdır. Öyle ki Kurul'un atanmasında Federasyon Başkanı ve Yönetim Kurulu'nun rolleri ortadan kaldırılmalıdır. Bunun yerine Demirören'in önerisinden biraz farklı olarak, Genel Kurul delegelerinin aktif olarak Türk futbolunda yer alan tüzel ve özel kişiliği haiz, muhtemel bir yargılamanın tarafı olacak paydaşların, tahkim yargılaması usulünde taraflara tanınan serbestinin çizgisinde, Kurul üyelerini kendilerinin seçmeleri daha verimli olabilecektir. Tabii ki, bu önerinin gerçekçi olması için, sayısı bir hayli olan aktif delegelerin sayısı hatırlanarak, tahkim kurulu üyelerinin sayısının tek sayı olarak muhafaza edilerek makul biçimde artırılması düşünülebilir. Önemle altı çizilmesi gereken konu, bu üyelerden beklenen, salt tarafından seçildikleri delegelerin haklarının yılmaz koruyucusu olmamaları, aksine yargılamanın usul ve esaslarına uygulanacak hukuk kurallarını hakkıyla yerine getirerek adalet dağıtmalarıdır.
  • Ayrıca Tahkim Kurulu üyelerinin seçildikleri andan itibaren, milletlerarası tahkime benzer bir şekilde olmak üzere, bağımsızlık ve tarafsızlıklarını teyit eden, yargılamaya muhatap olacak potansiyel taraflarla ilgili, detaylıca bir beyanat vermeleri, bu beyanatı görev süresince güncellemeleri gerekliliği düzenlenmelidir. Kurul üyelerinin bağımsızlık ve tarafsızlıklarını korumaları açısından beyanatlarını açıklayıcı şekilde belirtmelerinin gelenekselleşen kaygıların ortadan kaldırılmasında büyük etkisi olacağı öngörülebilir.

Tabii ki Türk futbolunda oyun kurallarının doğru uygulanması ve yargısal faaliyetlerin yerine getirilmesi hakkındaki öneriler kısa bir yazıya sığdırılamaz. Sürdürülebilir bir gelecek için hukuki düzenlemelerin çok sesli bir ortamda dile getirilip oluşturulması, bundan sonra da güncel tutularak beslenmesi gerekmektedir.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions