Turkey: Enforcement Capacity Of Decisions For Cancellation Of Objection.

Last Updated: 3 August 2016
Article by Riza Gumbusoglu, Melİs Silaci and Ezgi Kut

Alacaklının borçlu aleyhine başlatmış olduğu ilamsız icra takibi¬ne borçlunun ödeme emrini tebliğ almasından itibaren 7 gün içerisinde itiraz etmesi üzerine alacaklı tarafından genel mahkemelerde açılan davaya itirazın iptali davası denir. İtirazın iptali davasının hukuki nite¬liği konusunda üç ana görüş mevcuttur. Bu konudaki tartışmalar dava¬nın sonunda verilecek karara bağlanan hukuki sonuçları etkilemektedir. İtirazın iptali kararının işlevinin sadece itiraz üzerine durmuş olan taki¬bin devamını sağlamak olduğunu düşünenlere göre bu dava tespit dava¬sıdır. İtirazın iptali davası sonunda hem itirazın iptaline hem de alaca¬ğın tahsiline karar verilmesi halinde bu karar ile alacaklı, duran takibe devam edilebileceği gibi ayrı bir ilamlı icra takibi de başlatılabileceğin¬den eda davası niteliğinde olduğu da ileri sürülmektedir. Sui generis bir yapıda olduğunu düşünenlere göre ise itirazın iptali kararı ile alacaklı duran takibe devam edebilir. Fakat ayrıca alacağın tahsili isteniyorsa, buna ilişkin olarak davacının talebi tam olarak açıklattırılarak ayrı bir alacak davası konusu yapması gerekir. İtirazın iptali kararının Yargıtay ve doktrin tarafından maddi anlamda kesin hüküm oluşturduğu benim¬senmiştir. Bu hükme dayalı olarak ilamlı icra yoluna başvurulamayışı ise tamamen takip hukukuna dayanmaktadır. Bu sebeple itirazın iptali kararlarının icra kabiliyetini haiz eda kararları olduğu ve tenfiz kabili¬yeti bulunduğunun kabulü gerekmektedir
Anahtar Kelimeler: İtirazın iptali, tenfız, eda karan, icra kabili-yeti, tespit kararı, sui generis

ABSTRACT

The action for annulment of objection refers to an action instituted by the creditor upon the objection by the debtor within 7 days of receipt of the payment order against the enforcement proceedings without writ initiated by the creditor against the debtor. There are three major views on the legal nature of the action for annulment of objection. The debate on the matter affects the legal outcomes arising from the decision returned in the case. Such action is a declaratory action in the opinion of those who believe that the function of the action for annulment of objection is to ensure that the proceedings that have been suspended upon the objection be resumed. Where, in the end of the action for annulment of objection, it is decided both that the objection be annulled and the claim be collected; some argue that it is in the nature of an action for performance because the creditor may resume the suspended proceeding or institute a separate enforcement proceeding with writ. Those who think this is something sui generis believe that the creditor may resume the suspended proceedings once the objection is annulled. However, if the creditor also requests the collection of the claim, the request of the claimant should be fully explained, and be covered under a separate action for claims. The Court of Cassation and doctrine hold that the decision of annulment of objection constitutes a final judgment in material sense. The impossibility of instituting an enforcement proceeding with writ relying on this judgment arises solely from the law of proceedings. Therefore, it is necessary to recognize that the decisions of annulment of objection are decisions of performance that are enforceable and have enforceability.

Key Words: Annulment of objection, execution, decision for performance, enforceability, declaratory decision, sui generis.

Türk icra hukukunda, alacaklının borçlu aleyhine başlatmış oldu¬ğu ilamsız İcra takibi, borçlunun ödeme emrinin kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde yapacağı itiraz üzerine durmaktadır. Duran takibe devam etmek isteyen alacaklının, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içerisinde itirazın iptali davası açabileceği İcra ve İflas Kanunu5nun ("İİK") 67. maddesince düzenlenmiştir.

Ancak itirazın iptali davası genel mahkemelerde görülür ve yargı¬lama usulü bakımından genel hükümlere yani Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na ("HMK") tabidir. İtirazın iptali davasında, davacı alacaklı¬nın alacağının varlığı genel hükümlere göre değerlendirilmekle birlikte, bu davanın bir tespit davası mı yoksa eda (alacak) davası mı olduğu tartışmalıdır.

Davanın hukuki niteliği hakkındaki bu hukuki tartışma, davanın sonunda verilecek karara bağlanan hukuki sonuçları etkilemektedir. Bu konuya ilişkin karşılaşmış olduğumuz en son örnek, Fransa'da yürütü¬len bir tenfız davasında gündeme gelmiştir. Söz konusu somut olayda; borçlu hakkında Türkiye'de başlatılan ilamsız icra takibine karşı yapı¬lan itirazın iptali için mahkemede açılan itizarın iptali davasında mah¬kemece "borçlunun itirazının iptaline ve takibin devamına" karar veril¬miş, ancak borçlunun Türkiye'deki malvarlığmdan borcun tahsil edile¬meyeceği ve fakat borçlunun Fransa'da mallarının bulunduğu anlaşıl¬mıştır. Bunun üzerine, alacaklının alacağını tahsil etmek amacıyla borç¬lu aleyhine Türk mahkemesinden alınmış olan itirazın iptali kararının Fransa'da tenfızi için Paris İlk Derece Mahkemesi'ne başvurulmuştur. Ancak mahkeme, itirazın iptali davasının bir tespit davası olduğu, veri¬len kararın tespit hükmü içerdiği ve kararın icra edilebilir olmadığından bahisle tenfiz talebini reddetmiştir.

Türk Hukuku uyarınca da yabancı bir mahkeme kararının tenfiz edilebilmesi için, başkaca şartların yanında, kararın verildiği mahke¬menin hukukuna göre kesin ve icra edilebilir olması gerekmektedir. Kesin hüküm teşkil etmekle birlikte icra kabiliyeti bulunmayan kararlar tenfız edilemez, sadece tanınabilir. Bu nedenle, itirazın iptali davasın¬da mahkemece davanın kabulü ile borçlunun icra takibine yapmış oldu¬ğu itirazın iptaline yönelik verilen kararın icra edilebilir olup olmadığı hususu, tenfız edilebilirliğini de etkileyecek bir husus olacaktır.

İtirazın iptali davasının hukuki niteliği doktrinde uzun yıllar boyu tartışılan bir konu olmuş, Yargıtay da konuya ilişkin farklı kararlar vermiştir. Ana hatları ile özetlemek gerekirse itirazın iptali davasının (i) tespit davası, (ii) normal bir eda davası ve (iii) icra hukukuna özgü sui generis bir eda davası olduğuna yönelik üç ana görüş bulunmaktadır.

(i) İtirazın iptali davasının bir tespit davası olduğunu savunan ilk görüşe göre; borçlunun itirazı ile başlattığı takip duran alacaklının elindeki imkân, 1 yıl içinde itirazın iptali davası açarak mahkemeden borçlunun itirazının iptalini talep etmektir. Bu doğrultuda mahkemece verilen itirazın iptali kararı alacağın tahsili hükmünü barındırmayıp yalnızca borçlu tarafından yapılan itirazın iptali ile itiraz üzerine duran ilamsız icra takibinin devamını sağlama işlevini taşımaktadır.

İtirazın iptali kararının yegâne işlevinin itiraz üzerine durmuş olan takibin devamını sağlamak olduğunu savunan bu ilk görüş doğrul¬tusunda, alacaklının elindeki itirazın iptali ilamına dayanarak ilamlı icra takibi başlatma ve alacağını ilamsız icra dosyası haricinde tahsil etme imkânı ortadan kalkmakta, alacağın varlığının tartışıldığı ve genel hü¬kümlere göre görülen itirazın iptali davası basit bir tespit davasına in¬dirgenmektedir.

(ii) Buna karşın ikinci görüş, itirazın iptali davasını bir eda davası olarak nitelemektedir. Bu görüşe göre, itirazın iptali davası açan alacaklı esasen itirazın iptali ile birlikte alacağın varlığının tespitini ve alacağın tahsilini talep etmektedir. Mahkemece hem itirazın iptaline hem de alacağın tahsiline karar verilmesi halinde alacaklı itirazın iptaline iliş¬kin karar ile birlikte alacağının tahsili için ayrı bir ilamlı icra takibi başlatabileceği gibi, itiraz üzerine durmuş olan ilamsız icra takibine de devam edebilmektedir.

(iii) İtirazın iptali davasının icra hukukuna özgü sui generis bir eda davası olduğuna ilişkin üçüncü bir görüşe göre ise, itirazın iptali davasının amacı itiraz ile duran ilamsız icra takibine devam edebilmek¬tir, îptal kararını alan alacaklı, kararın kesinleşmesini beklemeksizin itiraz üzerine durmuş olan ilamsız icra takibine devam edilebileceği ve doğrudan haciz isteminde bulunabileceği için, ayrıca alacağının tahsili talebinde bulunmasında menfaati yoktur. Şayet alacaklı itirazın iptali ile birlikte alacağın tahsilini de talep ederse, mahkemece yapılması ge¬reken husus alacaklıya talep sonucunu açıklattırarak itirazın iptali veya alacağın tahsili taleplerinden hangisini seçtiğini sormaktır. Bu noktada, alacaklının ilamsız icra takibinden bağımsız olarak borçluyu ilamlı icra takibi ile takip etme amacı olması durumunda, itirazın iptali davası de¬ğil ayrı bir alacak davası açması gerekmektedir. Ancak alacaklı, itirazın iptali yargılaması sonucu hükmedilen icra inkâr tazminatı ve yargılama giderleri için her zaman ayrı bir ilamlı icra takibi başlatabilecektir.

Bu görüşün karmaşık niteliğine yönelik olarak doktrinde, itirazın iptali davasının sui generis ayrı bir dava olduğuna yönelik herhangi bir düzenleme bulunmadığı, davanın borçlunun ödeme emrine yapmış ol¬duğu itirazdan itibaren bir sene içerisinde açılması gerektiğine yönelik kuralın tek amacının borçluyu süresiz bir icra tazyiki ile karşı karşıya bırakmamak olduğu, icra inkâr tazminatı ve yargılama giderleri için ayrı bir ilamlı icra takibi başlatılabileceği dikkate alındığı zaman alaca¬ğın tahsili amacı ile ayrı bir ilamlı icra takibi başlatılamayacağının kabul edilmesinin doğru olmadığı yönünde haklı eleştiriler doğmuştur.

Yukarıda açıklanan üç ana doktrin görüşü pek çok Yargıtay kara¬rma da konu olmuş, itirazın iptali davasının hukuki niteliğine ilişkin farklı zamanlarda farklı nitelikte birçok içtihat oluşturulmuştur.

Yargıtay, geçmiş yıllarda vermiş olduğu kimi kararlarında itirazın iptali davasında "tahsil talebi bulunmadığından " bahisle bu davanın bir tespit davası olduğunu, "tahsil davasının bir eda davası, itirazın iptali davasının da bir tespit davası olması" nedeni ile birlikte görülemeye¬ceğini savunmuş, kimi kararlarında ise doktrinde savunulan üçüncü görüşle paralel olarak itirazın iptali davasını "takip hukukuna özgü bir eda davası" olarak tanımlamıştır.

Son yıllarda istikrar kazanmış Yargıtay içtihatları ise itirazın ipta¬li davasını "müddeabihi takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacak olan normal bir eda davası" olarak tanımlamaktadır.

Ancak Yargıtay yukarıda belirtilen şekilde itirazın iptali davasını eda davası olarak nitelemekle birlikte kendi içinde çelişkili bir biçimde, "itirazın iptali davası ile alacak davaları ayrı hukuki niteliklere sahip iki ayrı dava türüdür. Hukuki nitelikleri ve sonuçları ayrı iki dava türü¬nün aynı dava dilekçesine konu edilmesinin mümkün olmadığı, mahke¬mece davacı vekiline talebi açıklattırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, davanın itirazın iptali olarak görülmesinin doğru olmadığını" belirtmektedir. Aynı şekilde "itirazın iptali davası açılmasındaki amacın itiraz sebebiyle kanun gereğince kendiliğinden durmuş olan takibin devamım sağlamak" demek suretiyle itirazın iptali ile alaca¬ğın tahsilinin bir arada talep edilemeyeceğini ifade etmektedir.

Yukarıda da belirtildiği üzere, itirazın iptali yargılamasında ala¬cağın varlığı inceleme konusu yapılmakta ve mahkemece alacağın mevcut olduğu yönünde bir kanaat oluşur ise itirazın iptaline karar ve¬rilmektedir. Dolayısıyla itirazın iptali davasının yargılamasının esasen herhangi bir alacağın tahsili davasından herhangi bir farkı bulunmamaktadır.

Nitekim itirazın iptali kararının alacağın varlığı bakımından maddi anlamda kesin hüküm de teşkil edeceği gerek doktrin gerekse Yar¬gıtay tarafından kabul edilmektedir. Yargıtay "itirazın iptali davası, müddeabihi takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacak olan, bir eda davasıdır. Mahkemenin davanın reddi ya da kabu¬lü yönünde verdiği karar maddi anlamda kesin hüküm teşkil edeceğin¬den; davanın reddi halinde alacaklı, borçluya karşı aynı alacaktan dolayı yeni bir alacak davası açamayacağı gibi, davanın kabulü halin¬de borçlu da alacaklıya karşı bir menfi tespit veya istirdat davası aça-mayacaktır" demek suretiyle itirazın iptaline ilişkin kararının kesin hüküm teşkil edeceğini açıkça belirtmektedir.

Görüldüğü gibi, bu davanın alacağın varlığı yönünden kesin hü¬küm oluşturduğunun, bir başka deyişle daha sonradan bu alacak için ayrıca bir alacağın tahsili davası açmanın mümkün olmadığının kabul edildiği noktada kanımızca artık bu davanın bir eda davası olduğu ko¬nusunda tereddüt etmemek gerekir. Kaldı ki, itirazın iptali kararı üzeri¬ne alacaklı başkaca bir hükme veya hukuki tasarrufa ihtiyaç duymaksı¬zın, itiraz üzerine duran mevcut icra takibine devam edebilmekte ve alacağını tahsil edebilmektedir. Bir başka deyişle itirazın iptali kararını icra ederek alacağına kavuşmaktadır. Alacaklının, itirazın iptali kararını ilamlı icraya konu edememesi ise, mevcut bir icra takibi bulunmasının sonucudur ve takip hukukunun bir gereğidir. Alacaklının, borçlu hak¬kında önceden bir ilamsız icra takibi başlatmaksızm doğrudan açacağı bir alacak (eda) davası sonucunda, mahkemece lehine verilecek kararın alacaklıya sağladığı hukuki yarar ve hak da esasen başka bir şey değildir.

Bu durumda, gerek itirazın iptali davasının, gerekse alacak dava¬sının esasen alacaklıya temel borç ilişkisine dayanarak alacağını borç¬ludan alabilme imkanı tanıyor olması; alacaklının itirazın iptali dava¬sında kararın icra edilmesinin sonucu olan alacağına kavuşma hakkına mevcut icra takibine devam etmek suretiyle, alacak davasında ise ilamlı icra yoluyla ulaşması, itirazın iptali davasında bu hakkın mevcut icra takibine devam edilerek elde edilmesinin tamamen takip hukukunun bir gereği olması dikkate alındığında itirazın iptali kararlarının icra kabili¬yetini haiz bir eda kararı olduğunun ve bu sebeple de tenfız kabiliyeti bulunduğunun kabulü gerekmektedir.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Related Video
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions