Turkey: Rekabet Kurulu Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesinde Etki Temelli Analize Yönelimin Sinyallerini Veriyor

Last Updated: 26 April 2016
Article by Bora İkiler, LL.M.

Tarihsel olarak bakıldığında, Türkiye, yeniden satış fiyatının belirlenmesini ("YSFB") açık-aleni (hardcore) dikey sınırlamalardan biri olarak karakterize eden rekabet hukuku rejimleri arasında yer almaktadır. Geçmişte, Rekabet Kurulu'nun ("Kurul") YSFB tespit ettiği dosyalarda önemli sayılabilecek meblağlarda idari para cezalarına hükmettiği örneklere rastlamak mümkündür. Ancak, Kurul, son yıllarda YSFB'ye karşı yaklaşımında değişim sinyalleri vermekte ve konuya etki temelli yaklaşarak daha esnek bir duruş sergilemektedir. Kurul, son dönem kararlarında YSFB içeren dikey ilişkiler için doğrudan bir ihlal sonucuna ulaşmaktan ziyade bu ilişkiler için bile bireysel muafiyet analizinin yapılabileceğini belirtmeye başlamıştır.

YSFB, Türk hukukunda 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un ("4054 sayılı Kanun") 4. maddesi (mehaz mevzuat olan Avrupa Birliğinin İşleyişi Hakkında Anlaşma'nın ("ABİHA") 101. maddesi ile benzerlik gösteren) altındaki sınırlama kapsamında değerlendirilmektedir. Kurul'un YSFB konusunda bugüne kadarki yaklaşımını gösteren birçok örnek bulmak mümkündür. Bu konudaki en güncel örnek, 2012 yılında tüketici elektroniği sektöründe faaliyet gösteren bir teşebbüs aleyhine yaklaşık 1 milyon TL tutarında idari para cezasına hükmettiği dosyadır.

Kurul her ne kadar YSFB için bireysel muafiyet analizi yapılabileceğini belirtmekteyse de henüz YSFB için bireysel muafiyet (ABİHA madde 101(3)'e benzer şekilde) tanımış olduğu bir örnek bulunmamaktadır. Buna rağmen, Kurul'un bireysel muafiyetin bir seçenek olabileceğini işaret etmesi dahi konunun Kurul tarafından daha farklı görülmeye başlandığına işaret etmektedir. Kurul yakın tarihli kararlarında, karara konu teşebbüslerin bazı uygulamalarının YSFB teşkil ettiğini tespit etmiş olmasına rağmen bu teşebbüsleri YSFB faaliyetlerinin durdurulması konusunda uyarmakla yetinmiştir. Kurul'u, bu kararlarda teşebbüslere uyarı yazıları göndermeye iten husus, YSFB'nin ilgili piyasalar üzerindeki etkilerinin sınırlı olduğunun tespit edilmesidir.

Kurul'un Mars Sinema hakkındaki güncel kararı, Kurul'un değişen yaklaşımını gösteren zincirdeki son halkadır.

Mars Sinema Kararı (20 Kasım 2015, 15-41/682-243 sayılı)

Mars Sinema, Türkiye'deki en büyük sinema zincirlerinden biridir. Mars Sinema'nın iş modeli, Mars Sinema'nın kendi işlettiği sinemalar ve franchise anlaşmaları kapsamında işletilen sinemalar olmak üzere ikili bir yapıya sahiptir.

Kurul, Mars Sinema'nın franchise anlaşmaları ile bilet fiyatlarını ve sinemalarda sunulan kafe hizmetlerinin fiyatlarını tespit ettiğine yönelik olarak yapılan şikâyet üzerine ön araştırma yapmıştır. Yapılan yerinde incelemeler sonucunda elde edilen belgelerden Mars Sinema'nın birçok franchise anlaşmasının sona ermiş olduğu ve sadece iki anlaşmanın yürürlükte olduğu anlaşılmıştır.

Franchise Alanların Durumu

Mars Sinema, franchise anlaşmalarının kontrol değişikliğine neden olduğunu ve bu nedenle sinema salonlarının kontrolünün (tek başına veya ortak kontrol) Mars Sinema'da olduğunu ve buna bağlı olarak da Mars Sinema ve muhatapları arasında bu sözleşmelere dayalı dikey ilişkinin mevcut olmadığını ileri sürmüştür.

Bu argüman karşısında Kurul, Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz'a atıf yaparak franchise ilişkisinin niteliğini ortaya koymuştur. Buna göre; "Franchise anlaşmaları, malların veya hizmetlerin dağıtımında kullanılacak olan, özellikle marka, işaret gibi fikri haklarla ve know-how'la ilgili lisanslar içerirler. Fikri hak ve know-how lisanslarına ek olarak franchise veren genellikle sözleşme süresinde franchise alana ticari ve teknik yardım sağlar. Lisanslar ve yardımlar franchise paketinde iş metodunun tamamlayıcısı parçalarıdır. Bu unsurlar karşılığında franchise alan tarafından franchise verene bir franchise ücreti ödenir.".

Bu açıklamalar ışığında, Kurul, karar konusu ilişki açısından Mars Sinema'nın franchise veren olarak nitelendirilmesine karar vermiştir. Zira, franchise anlaşmaları, ticari ve teknik yardıma ilişkin hükümler içermenin yanı sıra Mars Sinema'ya lisans ücreti ödemelerinin yapılmasını da öngörmektedir. Kurul ayrıca franchise anlaşmalarının, franchise sistemi ve katılımcıları üzerinde sistemin kalite düzeyini kalıcı kılmak adına kısmen kontrol gerektirdiğini kabul etmiştir.

Ayrıca Kurul, franchise alanların kendi sermayelerini kullanmakta olduklarına da (başka bir deyişle sinema salonlarına dair bütün yatırımlar franchise alanlar tarafından yapılmıştır) dikkat çekerek Mars Sinema'nın sinemalar üzerinde kontrolü olmadığına karar vermiştir. Bu karara varırken Kurul "Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz"a atıfta bulunmuştur. Kılavuza göre: "Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde franchising anlaşmalarının normalde franchise verene, franchise alanın işi üzerinde kontrol sağlamadığı söylenebilecektir.  Varlıkların esaslı kısmı franchise verene ait olsa dahi, franchise alan genellikle bu kaynakları kendi hesabına kullanmaktadır.".

Bu sebeple, Kurul karara konu ilişkiyi bir dikey ilişki olarak nitelendirmiş ve 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında incelemiştir.

Dikey Kısıtlamalar

Kurul, karara konu ilişkiyi dikey ilişki olarak karakterize ettikten sonra bu ilişkide rekabeti kısıtlayıcı olabilecek hususları incelemeye geçmiştir. Bu kapsamda, Kurul'un, franchise anlaşmaları sayesinde franchise alanların sinema biletleri ve kafe hizmetleri için fiyatlarının ve promosyonlarının Mars Sinema tarafından belirlendiğine kanaat getirdiği görülmektedir. Karar metninden anlaşıldığı üzere, uygulamada Mars Sinema'nın kullandığı yazılım ile franchise alanların değiştirmesi mümkün olamayacak şekilde bilet ve kafe hizmetlerine ilişkin fiyatların sisteme yüklendiği anlaşılmaktadır.

Kararda Kurul, dikey fiyat kısıtlamalarının, marka içi rekabet üzerindeki olumsuz etkileri ve tedarikçiler arasında yatay işbirliğini kolaylaştırabilmesi gibi rekabete olumsuz etkileri olabileceğini belirtmiştir.

Bunların yanı sıra, Kurul, ayrıca dikey fiyat kısıtlamalarının tüketici refahını arttırabilecek potansiyel olumlu etkilerine de yer vermiştir:

  • Rekabetçi bir pazar yapısında pazara yeni bir ürün sunulması durumunda yeniden satış fiyatı belirlenmesinin, ürünün pazarda yer edinmesi sürecinde dağıtıcıların ürünün tanıtımı ve satışına yönelik çalışmalarını teşvik ederek ürüne olan talebi arttırmak suretiyle tüketici faydası yaratabilmesi söz konusu olabilecektir.
  • Yeniden satış fiyatı belirlenmesinin, bir franchise ya da tek bir dağıtım formatına dayanan benzeri bir dağıtım sisteminde uygulanacak kısa dönemli (2 ilâ 6 haftaya kadar) indirimli fiyat kampanyaları yoluyla tüketici faydası yaratabilmesi söz konusu olabilecektir.
  • Yeniden satış fiyatı belirlenmesinin, (sağlayacağı ekstra marj dolayısıyla) perakendecileri satış öncesi ek hizmetler sunmaya teşvik ederek dağıtıcı seviyesinde bedavacılık sorununu engelleyerek tüketici faydası yaratabilmesi söz konusu olabilecektir.

Ancak Kurul, söz konusu dikey anlaşmaların bahsi geçen etkinlikleri doğurmaması sebebiyle Mars Sinema'ya bireysel muafiyet tanımamıştır.

Kurul, dikey sınırlamaların her bir somut olayda, farklı pazar dinamikleri göz önünde tutularak incelenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu kapsamda dikkate alınabilecek hususları aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür.

  • İlgili piyasanın rekabetçi yapısı,
  • Dikey sınırlamaların rekabete etkisi,
  • Tedarikçi ve distribütörün piyasadaki konumları,
  • Marka için rekabetin boyutu,
  • Tedarikçi ve rakiplerinin piyasadaki konumları,
  • Uygulamanın pazardaki yaygınlığı,
  • Dikey sınırlamaların süresi.

Bu başlıkları ortaya koyduktan sonra Kurul, Mars Sinema'nın Türkiye'de 73 sinema salonu işlettiğini ve bunlardan sadece ikisinin franchise anlaşması ile işletildiğini belirtmiştir. Buradan hareketle, Mars Sinema'nın piyasa gücüne rağmen, franchise anlaşmaları portföyünün sadece küçük bir kısmını oluşturduğu sonucuna ulaşmak mümkündür. Bu doğrultuda Kurul, Mars Sinema'nın franchise anlaşmalarında görülen dikey fiyat sınırlamalarının sadece Ankara ve Antalya'da (franchise anlaşmasına konu olan sinema salonlarının bulunduğu yerler) 2014'ten beri etkili olduğuna vurgu yaparak kısıtlamaların piyasadaki etkilerinin çok sınırlı ve kısa olduğunu değerlendirmiştir.

Bütün bu değerlendirmelerin ardından Kurul, Mars Sinema'nın 90 gün içerisinde fiyat belirleme politikasını sonlandırması halinde, dikey fiyat sınırlamalarına ilişkin tam teşekküllü bir soruşturma başlatılmasına gerek olmadığına hükmetmiştir.

Sonuç

YSFB, karakteristik olarak Türkiye'deki hardcore dikey sınırlamalardan biri olarak görülmekteydi; ancak birçok modern rekabet hukuku otoritesi ile birlikte, Kurul dikey fiyat sınırlamalarına karşı daha etki odaklı bir yaklaşım benimsemekte olduğunun sinyallerini vermektedir. YSBF'ye ilişkin olarak halen hiçbir dosyada bireysel muafiyet tanınmışsa da güncel kararlar Türkiye'deki dikey fiyat sınırlamalarına karşı tutumun değişiminin habercisi olarak görülebilir.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
Bora İkiler, LL.M.
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions