Turkey: Uluslararasi alanda marka tescili

I. GİRİŞ

Sürekli olarak bir değişim ve gelişim içerisinde olan hizmet sektöründe, öncü firmaların mal ve hizmetlerini uluslararası alanda sunmak ve pazarlamak ihtiyacı her geçen artış göstermektedir. Bu gelişmeler ışığında ulusal sınırların ortadan kalkması ile birlikte fikri ve sınai hakların da uluslararası alanda tanınma ve korunması gündeme gelmiş bulunmaktadır.

Sadece Türkiye'de değil, yurtdışında da faaliyetlerde bulunan önemli ve öncü firmaların mal ve hizmetlerini uluslararası piyasalarda sunmalarında çok büyük etken olan "marka"nın tescili ise, söz konusu hizmetlerin pazarlanması ve korunması için son derece önem arz etmektedir. Bu sebeple markasını yurt dışında da korumak isteyen firmaların, bu markaları ayrıca ilgili ülkelerde tescil ettirmesi gerekmektedir. Bilindiği üzere, marka tescilinden doğan haklar, sadece tescilin yapıldığı ülkede koruma sağlamaktadır. Eğer markanın yurtdışında da korunması isteniyorsa, koruma talep edilen ülkelerde de tescil ettirilmesi gerekmektedir. Tescil talep edilen ülke ofislerine tek tek başvuru yapılabileceği gibi, belirli tescil sistemlerinin kullanılması sureti ile tek bir başvuru ile birden çok ülkede koruma elde edilebilmesi mümkündür.

Günümüzde uluslararası marka tescili bakımından temelde 2 (iki) esas başvuru sistemi mevcuttur. Bunlardan ilki bölgesel sistemlerden olan "Avrupa Topluluğu Markası (CTM) Sistemi"; diğeri ise, uluslararası sistemler arasında yer alan ve sıklıkla tercih edilen "Madrid Sistemi"dir. Bununla birlikte, Benelüks Marka Tescil Sistemi ve Afrika Sınai Mülkiyet Örgütü sistemi aracılığı ile de marka tescili kapsamında bölgesel koruma sağlanabilmektedir.

Bu makalede bir markanın uluslararası alanda tescili kapsamında açıklama ve bilgilendirmelere yer verilmiş olup, aşağıda ilgili başlıklar altında ayrıntılı olarak ele alınarak bilgilerinize sunulmaktadır.

II. AVRUPA TOPLULUĞU MARKASI (CTM) SİSTEMİ KAPSAMINDA MARKA TESCİLİ

Bölgesel sistemlerden biri olan Avrupa Topluluk Marka Tescil Sistemi ile, marka sahipleri tek bir başvuru ve belge ile üye ülkeler nezdinde Avrupa Birliği'nde tek hukuk (AB Hukuku) çerçevesinde koruma talep edebilmektedirler.1 Kısaca CTM olarak adlandırılan bu sistem, Avrupa Birliği üyesi ülkeler kapsamında bir koruma sağlamaktadır.

Avrupa Topluluğu'na üye ülkelerde tek bir başvuru ile koruma sağlayan sistem olan Topluluk Marka Sistem'inde tescil işlemleri; İspanya'nın Alicante şehrindeki Avrupa Birliği Fikri Haklar Ofisi (EUIPO- European Union Intellectual Property Office)'nde yürütülmektedir.

Topluluk markasının başlıca avantajları;

  • Tek başvuruyla tüm Avrupa Topluluğu ülkelerinde marka tescili yapılabilmesi ve;
  • Her ülkede ayrı tescil başvuruları ile karşılaştırıldığında çok daha ekonomik maliyetlere sahip olması,

şeklinde belirtilebilmektedir.

Aşağıda "III" No.lu başlık altında açıklanan Madrid Protokolü ile kıyaslandığında ise; menşe ülkede en az bir başvuru zorunluluğu aranmamaktadır. Böylelikle Madrid Protokolü'nde olduğu gibi menşe ofisteki markaya bağlılık ortadan kalmıştır. Tek seferde tüm ülkeler seçilmelidir. İstenilen ülkelerde tescil edilmesi gibi bir hak yoktur. Tüm ülkelerin işlemleri birbirlerine bağlıdır. Bu nedenle bir ülkede markanın reddedilmesi halinde; diğer ülkelerde de reddedilmesi sonucunu beraberinde getirecek olup, bu husus dezavantaj teşkil etmektedir.

III. MADRİD SİSTEMİ KAPSAMINDA MARKA TESCİLİ

Markanın uluslararası tescilini oluşturan Madrid Sistemi esasen iki mevzuat düzenlemesinden oluşmaktadır. Bunlardan birincisi, 1891 tarihli Markaların Uluslararası Tesciline ilişkin Madrid Anlaşması ("Madrid Anlaşması"); diğeri ise 1989'da kabul edilip 1 Aralık 1995'te yürürlüğe giren ve 1 Nisan 1996'da uygulanmaya başlayan Madrid Anlaşması'na ilişkin Protokol ("Madrid Protokolü")'dür. Türkiye, 1 Ocak 1999 tarihinde Protokol'e taraf olmuştur.

Madrid Protokolü'ne taraf devletler, bütün olarak "Akit Taraflar" olarak kabul edilmektedir. Madrid Sistemi, kuruluş, yerleşiklik veya tabiiyet açısından Protokol üyeleriyle gerekli bağlantıya sahip olmayan gerçek veya tüzel kişiler tarafından kullanılamamaktadır. Ayrıca, Madrid Protokolü'ne taraf olmayan bir ülkede bu sistem aracılığıyla marka koruması sağlanması mümkün değildir.

Türk Hukukunda halihazırda yürürlükte bulunan 12 Mart 1999 tarihli ve 23637 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış olan Markaların Uluslararası Tesciline İlişkin Madrid Anlaşması ve Bu Anlaşmaya İlişkin Protokolün Uygulanmasına Dair Yönetmelik ("Yönetmelik") uluslararası marka tescil başvurusunun yeri, zamanı ve başvuru evrakının düzenlenmesi ile markalarla ilgili diğer işlemlerde uyulacak usul ve esasları belirlemektedir.

Madrid Protokolü kapsamında Türk vatandaşları, Türkiye'de ikamet edenler veya Türkiye'de ticari veya sınai bir faaliyette bulunanlar, Türk Patent ve Marka Kurumu ("TÜRKPATENT") aracılığıyla Madrid Protokolü'ne taraf olan ülkelerde uluslararası marka başvurusunda bulunabilmektedir. Uluslararası marka başvurusu, Madrid Protokolü'ne taraf bir ülkede gerçek ve etkin sınai veya ticari bir kuruluşa sahip veya o ülkede yerleşik veya o ülkenin tabiiyetinde olan gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılabilmektedir.

Madrid Sistemi'nin kapsamı oldukça geniş olup başvuru sahiplerine daha uygun bütçeli, çabuk ve etkin bir uluslararası başvuru yapma imkânı sağlamaktadır. Başvuru sahipleri tek bir form düzenleyerek Madrid Protokolü'ne taraf 100 (yüz) ülkeden2 istediğini seçebilmekte ve ayrı ayrı mevzuatlara maruz kalmaktan kurtularak tek bir dilde gerçekleştirdiği başvuru ile, markanın seçilen ülkelerde uluslararası tescilini sağlayabilmektedirler. Bunun yanı sıra markanın tescili sonrasında marka ile ilgili yapılacak her türlü değişiklik (örneğin; adres, nev'i, unvan, sahip değişikliği, vekil atama/azletme gibi diğer tasarruf işlemleri vb.) de aynı şekilde tek bir işlem ile uluslararası sicile kaydedilmektedir. Madrid Protokolü uyarınca, uluslararası başvurular İngilizce veya Fransızca dillerinden birisi ile yapılabilmektedir. Bu dillerin dışında bir dille yapılan başvurular başkaca bir inceleme yapılmaksızın gönderene iade edilmektedir. Ancak Menşe Ofis başvuruların bu dillerden herhangi birisiyle yapılmasını zorunlu tutabilmektedir. Nitekim TÜRKPATENT, uluslararası başvuruların sadece İngilizce dilinde yapılması zorunluluğunu getirip başvuru dilini sınırlandırmıştır.

Uluslararası marka tescilinin gerçekleştirilebilmesi için öncelikle ilgili menşe ofiste, tescilli bir markanın veya bir marka başvurusunun bulunması gerekmektedir. Uluslararası marka başvurusu, söz konusu tescilli markaya ya da marka başvurusuna dayanarak menşe ofis aracılığıyla İsviçre'nin Cenova kentinde kurulmuş olan Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü ("WIPO")'ne yapılmaktadır. Belirtmek gerekir ki, menşe ofislere yapılan uluslararası marka tescil başvurusu, Madrid Protokolü'ne taraf olan bir ülkede gerçek ve etkin sınaî veya ticari bir kuruluşu olan veya o ülkede yerleşik olan veya o ülkenin tabiiyetinde olan bir gerçek veya tüzel kişi tarafından yapılabilir. Başvuru sahibi tarafından WIPO'ya doğrudan yapılan başvuru ise usulüne uygun olarak yapılmamış kabul edilerek, başvuru sahibine iade edilmektedir.

Madrid Protokolü üzerinden yapılan uluslararası marka başvurularının menşe ofis aracılığıyla WIPO'ya bildirilmesi zorunludur. Madrid Protokolü uyarınca TÜRKPATENT aracılığıyla yapılacak uluslararası başvurular https://online.turkpatent.gov.tr/CES/ adresinden çevrimiçi evrak sistemi aracılığıyla veya aşağıdaki belgelerin TÜRKPATENT'e sunulması ile gerçekleştirilebilmektedir:

  • √ Talep formu.
  • √ İlgili talebe ilişkin olarak usulüne uygun ve İngilizce doldurulmuş, WIPO tarafından sağlanan resmi form.
  • √ Menşe ofis taleplerinin WIPO'ya bildirilmesi ücretinin ödendiğini gösterir bilgi.

Yukarıda belirtilen şekilde gerçekleştirilen başvuru, Menşe ofis tarafından şekli açıdan uygun bulunması halinde imzalanarak en geç 2 (iki) ay içerisinde WIPO'ya gönderilir. Menşe ofisin başvuruyu aldığı tarih uluslararası başvuru tarihi olarak kabul edilir. WIPO, başvurunun mal ve hizmetlerinin açık şekilde belirtilmesi, sınıflandırmanın NİS sistemine göre uygun ve doğru olarak yapılması, ücretlerin doğru bir şekilde ödenmiş olması gibi konularda Madrid Protokolü gerekliliklerine riayet edilip edilmediğini bir kez daha kontrol ederek, uygunsuzluk olmadığının tespiti halinde başvuruyu uluslararası sicile kayıt eder ve WIPO Gazetesi'nde yayınlar. Daha sonra WIPO, marka korumasının talep edildiği akit taraflara bildirimde bulunur. Bu şekilde uluslararası olarak tescil edilmiş bir marka tescili 10 (on) yıl süre ile korunmaktadır. Talep üzerine ve yenileme ücretinin ödenmesi koşulu ile 10 (on) yıllık süreler dahilinde yenileme mümkün olmaktadır.

Vurgulamak gerekir ki, uluslararası tescilli marka, menşe ofiste başvuru halinde bulunan veya tescil edilen esas markaya uluslararası tescil tarihinden itibaren 5 (beş) yıl süre ile bağımlı kalmaktadır. Diğer bir ifade ile 5 (beş) yıllık süre içine esas başvuru geri alınır, reddedilir veya bu başvuru sonucunda yapılan tescil ya da uluslararası tescile konu esas tescil, vazgeçme, iptal veya hükümsüzlük gibi nedenlerle menşe ofisi tarafından terkin edilir ise, uluslararası tescil ve bundan doğan koruma da etkisini kaybedecektir. Madrid Protokolü burada da oldukça önemli bir düzenleme getirerek, menşe ofisi ülkesinde marka hakkı son bulan kişinin, uluslararası tescilin etkisini kaybettiği tarihten itibaren 3 (üç) ay içinde, uluslararası tescile istinaden markasının korunduğu ülkeye marka tescili başvurusunda bulunmak suretiyle, herhangi bir hak kaybına uğramaksızın uluslararası tescili millî tescile dönüştürebileceği ve böylece markasının ülkede korunmasını sağlayabileceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda kısaca açıklandığı üzere, Madrid Protokolü ve Madrid Sistemi, sağladığı kolaylıklar ve sayıca yüksek avantajları çerçevesinde halihazırda dünya üzerinde en çok kullanılan uluslararası marka tescili sistemidir. Madrid Sistemi'nin önemli avantajlarından bir diğeri de istenildiği takdirde sisteme üye diğer ülkelere de tescilin genişletilebilme imkânı sunmasıdır. Ayrıca marka başvurusunun, başvurulan ülkelerden birisinde reddi halinde; işbu red diğer akit ülkelerdeki başvuruların akıbetine etki etmemektedir.

IV. SONUÇ

Günümüzde teknolojinin çok önemli bir hızda gelişmesi, dünyadaki ticari faaliyetlerin internet satışları ve online alışverişlerin de önemli etkileri ile globalleşmesi ve şirketlerin de aynı oranda uluslararası pazarda faaliyetlerini sergilemesi kapsamında markanın uluslarası alanda ve birden çok ülkede tescil edilmesi, oldukça önemli hale gelmiştir. Markanın uluslarası alanda tescili bakımından en çok "Avrupa Topluluğu Markası (CTM) Sistemi" ve "Madrid Sistemi" tercih edilmektedir. Bu sistemler sayesinde, markalarını birden fazla ülkede koruma altına almak isteyen marka sahipleri bu korumayı elde edebilmek için her bir ülkede ayrı ayrı tescil etme külfetinden kurtulmuş bulunmaktadırlar. Markanın her ülkede ayrı ayrı tescil edilmesi, birden fazla başvuru ücreti ödeme, belge hazırlama, yerel dili kullanma, her bir ülkedeki tescil ve ilan sürelerini ve süreçlerini bekleme vb. gibi birçok sorunu da beraberinde getirmektedir.

Bu iki sistemin diğerlerine göre daha çok tercih edilmelerinin sebebi, markaların tek bir başvuru ve tek bir dil kullanılarak birden fazla ülkede uluslararası tescilinin sağlanmasıdır. Her iki sistem de kendine özgü avantajlar ve dezavantajlar içermekle birlikte, uluslararası marka tescil işlemlerinin kolaylaştırılmasında her ikisi de oldukça etkili rol oynamaktadır. Bu bağlamda, WIPO tarafından oluşturulan Madrid Sistemi ve Avrupa Birliği kapsamında kurulmuş olan CTM-Avrupa Topluluk Marka Sistemi, markaların uluslararası tesciline yönelik olarak atılmış en ciddi adımlardır.

Footnotes

1. KARAHAN, Sami; SULUK, Cahit; SARAÇ, Tahir; NAL, Temel: Fikri Mülkiyet Hukuku'nun Esasları, 3.Basım, Ankara 2013, s.182-183. 

2. Mart 2018 tarihi itibari ile taraf ülke sayısını belirtmektedir. 

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Sign Up
Gain free access to lawyers expertise from more than 250 countries.
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Country
Position
Industry
Mondaq Newsalert
Select Topics
Select Regions
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions