Turkey: Hukuk Ve Ceza Yargılamasında Temyiz Süreleri Hakkında Yapılan Değişiklikler

Last Updated: 20 October 2017
Article by Nazlican Uca and Dilara Tamturk

A) Giriş

Bölge Adliye Mahkemelerinin 20 Temmuz 2016 tarihinde işlevsel hale gelmeleri ile adli yargı teşkilatı içinde yer alan hukuk ve ceza mahkemelerindeki iki (2) dereceli yargı sistemi yerine üç (3) dereceli yargı sistemine geçiş yapıldı.

İşbu yeni yargı sisteminde Bölge Adliye Mahkemeleri ikinci derece yargı sistemi olarak görev yapmakta olup, Yargıtay ise üçüncü derece yargı sistemi ait olmuştur.

  • İlk Derece Mahkemesi: Hem ceza hem de hukuk davalarında, uyuşmazlıkları ilk aşamada karara bağlayan mahkemelerdir.
  • Bölge Adliye Mahkemeleri (İstinaf Kanun Yolu): 20 Temmuz 2016 tarihinde yürürlüğe giren bu mahkemeler, ilk derece mahkemesi ile temyiz incelemesi arasında, ikinci derece bir denetim mekanizması ve kanun yoludur. İstinaf kanun yolunun uygulanması durumunda, ilk derece mahkemesi kararından sonra, karar önce istinaf denetimine tâbi tutulacak, istinaf denetiminden sonra temyiz yolu açıksa temyize başvurulabilecektir. Eski sistem olan tek dereceli temyiz incelemesinde yeni iki dereceli temyiz incelemesinden farklı olarak; mahkeme kararları deliller değerlendirilmeksizin işbu kararın "doğru" olarak verilip verilmediğine ilişkin hukuki incelemeye tabii tutulmaktaydı. Ancak, istinaf kanun yolu ile deliller yeniden değerlendirilerek ilk derece mahkemesinin kararları hem hukuki hem de maddi yönden incelenebilecek ve gerektiğinde yeniden yargılama yapılabilecektir. Maddi niteliği olan davalarda bölge adliye mahkemesine başvurabilmek için kanun tarafından koyulan sınır 3.000 Türk Lirası'dır. Bu sınırın altında kalan davalarda, ilk derece mahkemesinin verdiği kararlara karşı Bölge Adliye Mahkemesine başvurulamaz.
  • Yargıtay: Adli yargıdaki yapılanmanın en üstünde yer alan, kanun yollarından biri olan temyizin yapıldığı üst dereceli mahkemedir. Bölge Adliye Mahkemesinin kesin olmayan nihai kararlarına karşı başvurulan kanun yoludur.

 Maddi niteliği olan davalarda Yargıtay'a başvurabilmek için kanun tarafından koyulan sınır 40.000.- Türk Lirası olup, işbu sınırın altında kalan davalarda, Bölge Adliye Mahkemesinin verdiği kararlara karşı Yargıtay'a başvurulamaz.

Ek olarak belirtmek gerekir ki, 20 Temmuz 2016 tarihinden önce temyiz edilen kararlar için önceki temyiz sistemi uygulanmaya devam edecektir.

B) İstinaf Mahkemelerinin Sisteme Eklenmesinin Sebep ve Sonuçları

Yargıtay'ın aşırı iş yükü nedeniyle işlevini yerine getirilemediği aşikâr olduğundan Türkiye'nin yargı sistemi için işbu iki dereceli temyiz sistemine geçilmesi gerekliydi. Kaldı ki, ilk derece mahkemesi kararlarının %90'ının temyiz edildiği düşünüldüğünde, Yargıtay'ın incelemesinin sınırlı, etkisiz ve yavaş kaldığı aşikârdır.

Bölge Adliye Mahkemelerinin, yerel mahkeme tarafından verilen kararları deliller ile birlikte kapsamlı bir inceleme yapan birinci derece temyiz incelemesi yapan mahkemeler olarak faaliyet göstermesi ile birlikte; Yargıtay'ın yüksek bir mahkeme olarak emsal kararlar vermek ve kanunların doğru bir şekilde uygulanmasını sağlamak olan asıl işlevine geri döndürülmesi amaçlanmıştır.  Sonuç olarak, Yargıtay'ın iş yükü kesin olarak azalacak olup, Yargıtay daha etkili bir biçimde faaliyet gösterecektir.

C) Yargıtay Nezdinde Temyiz Edilebilecek Kararlar

Adli Yargıda Temyiz Yolu

Temyiz yoluna başvurulabilen kararlar ve diğer usuller 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'unun 361 ile 373'üncü maddeleri arasında düzenlenmektedir.

 Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 361 uyarınca aşağıda belirtilen kararlar hakkında Yargıtay nezdinde temyiz yolu açıktır;

  •  Bölge Adliye Mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlar ile
  • Hakem kararlarının iptali üzerine verilen kararlara karşı

Ancak, Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 362 uyarınca aşağıda belirtilen kararlar hakkında Yargıtay nezdinde temyiz yoluna başvurulamaz;

  • Bölge Adliye Mahkemelerinin miktar veya değeri 40.000 Türk Lirasını geçmeyen davalar ilişkin kararlar (Kısmi hak taleplerinde, tüm talep miktarı dikkate alınacaktır).
  • Özel Kanunlarda Sulh Hukuk Mahkemesinin göreve girdiği belirtilen davalarla ilgili kararlar(Taşınmaz aynına ilişkin olan davalardan doğan uyuşmazlıklar hariç),
  • İlk derece mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek için verilen kararlar ile merci tayinine ilişkin kararlar,
  • Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlar,
  • Nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalarla ilgili kararlar (Soy bağına ilişkin sonuçlar doğuran davalar hariç olmak üzere),
  • Davanın o yargı çevresi içindeki başka bir mahkemeye nakline ilişkin kararlar,
  • Geçici hukuki korumalar hakkında verilen kararlar.

Ceza Muhakemesi Hukukunda Temyiz

Temyiz yoluna başvurulabilen kararlar ve diğer usuller 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun'unun 286 ile 307'inci maddeleri arasında düzenlenmektedir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu madde286 uyarınca aşağıda belirtilen kararlar hakkında Yargıtay nezdinde temyiz yolu açıktır;

  • Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri.

 Ancak aşağıda belirtilen kararlar temyiz edilemez;

  • İlk derece mahkemelerinden verilen beş (5) yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi Kararları,
  • İlk derece mahkemelerinden verilen beş(5)yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan Bölge Adliye Mahkemesi kararları,
  • Hapis cezasından çevrilen seçenek yaptırımlara ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak Bölge Adliye Mahkemesince verilen; seçenek yaptırımlara ilişkin her türlü kararlar ve istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,
  • İlk derece mahkemelerinin görevine giren ve kanunda üst sınırı iki(2)yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezasını gerektiren suçlar ve bunlara bağlı adli para cezalarına ilişkin her türlü Bölge Adliye Mahkemesi kararları,
  • Adli para cezasını gerektiren suçlarda ilk derece mahkemelerinden verilen hükümlere ilişkin "her türlü" Bölge Adliye Mahkemesi kararları,
  • Sadece eşya veya kazanç müsaderesine veya bunlara yer olmadığına ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararları,
  • On yıl veya daha az hapis cezasını veya adli para cezasını gerektiren suçlardan, ilk derece mahkemesince verilen beraat kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,
  • Davanın düşmesine, ceza verilmesine yer olmadığına, güvenlik tedbirine ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak Bölge Adliye Mahkemesince verilen bu tür kararlar veya istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,
  • Yukarıdaki bentlerde yer alan sınırlar içinde kalmak koşuluyla aynı hükümde, cezalardan ve kararlardan birden fazlasını içeren Bölge Adliye Mahkemesi kararları.

D) 7035 Sayılı Kanun ile Temyiz Sürelerinde Yapılan Değişiklikler

Bakanlar Kurulu tarafından 20.7.2017 tarihinde kabul edilen 7035 sayılı Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemelerinin İşleyişinde Ortaya Çıkan Sorunların Giderilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ("7035 sayılı Kanun") 5.8.2017 tarihinde yürürlüğe girmiş ve 30145 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

Bu kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte hukuk ve ceza mahkemelerindeki temyiz süreleri değiştirilmiştir.

7035 sayılı Kanun'un 21. ve 31. Maddelerinde belirtilen temyiz sürelerinde yapılan değişiklikler şu şekildedir:

  • 7035 sayılı kanunun 21. madde hükmü uyarınca; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu 291. maddesinde ceza mahkemelerinde ki yedi(7) günlük temyiz süresi on beş (15) güne çıkartılmıştır.
  • 7035 sayılı kanunun 31. madde hükmü uyarınca, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 361. maddesinde yer alan hukuk mahkemelerindeki bir (1) aylık temyiz süresi iki (2) haftaya indirilmiştir.

7035 sayılı Kanun'un Geçici 1'inci maddesi ile temyiz sürelerine ilişkin yapılan işbu değişikliklerin kanunun yürürlük tarihi olan 05.08.2017 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanacağı düzenlenmiştir.

E)7035 Sayılı Kanun Öncesi ve Sonrası Temyiz Süreleri

MAHKEMELER

7035 Sayılı Kanun Öncesi Temyiz Süreleri

7035 Sayılı Kanun Sonrası Temyiz Süreleri

Asliye Hukuk Mahkemesi

Tebliğden itibaren 1 ay

Tebliğden itibaren 2 hafta

Asliye Ticaret Mahkemesi

Tebliğden itibaren 1 ay

Tebliğden itibaren 2 hafta

Sulh Hukuk Mahkemesi

Tebliğden itibaren 8 gün

Tebliğden itibaren 8 gün

Aile Mahkemesi

Tebliğden itibaren 1 ay

Tebliğden itibaren 2 hafta

İş Mahkemesi

Tebliğden itibaren 8 gün

Tebliğden itibaren 8 gün

Tüketici Mahkemesi

Tebliğden itibaren 1 ay

Tebliğden itibaren 2 hafta

İcra Hukuk Mahkemesi

Tebliğden itibaren 1 ay

Tebliğden itibaren 2 hafta

Kadastro Mahkemesi

Tebliğden itibaren 1 ay

Tebliğden itibaren 2 hafta

Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

Tebliğden itibaren 1 ay

Tebliğden itibaren 2 hafta

İcra Ceza Mahkemesi

Tebliğden itibaren 7 gün

Tebliğden itibaren 15 gün

Sulh Ceza Mahkemesi

Tebliğden itibaren 7 gün

Tebliğden itibaren 15 gün

Asliye Ceza Mahkemesi

Tebliğden itibaren 7 gün

Tebliğden itibaren 15 gün

Ağır Ceza Mahkemesi

Tebliğden itibaren 7 gün

Tebliğden itibaren 15 gün

Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi

Tebliğden itibaren 7 gün

Tebliğden itibaren 15 gün

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration
Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:
  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
  • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.
  • Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.
    If you do not want us to provide your name and email address you may opt out by clicking here
    If you do not wish to receive any future announcements of products and services offered by Mondaq you may opt out by clicking here

    Terms & Conditions and Privacy Statement

    Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd and as a user you are granted a non-exclusive, revocable license to access the Website under its terms and conditions of use. Your use of the Website constitutes your agreement to the following terms and conditions of use. Mondaq Ltd may terminate your use of the Website if you are in breach of these terms and conditions or if Mondaq Ltd decides to terminate your license of use for whatever reason.

    Use of www.mondaq.com

    You may use the Website but are required to register as a user if you wish to read the full text of the content and articles available (the Content). You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these terms & conditions or with the prior written consent of Mondaq Ltd. You may not use electronic or other means to extract details or information about Mondaq.com’s content, users or contributors in order to offer them any services or products which compete directly or indirectly with Mondaq Ltd’s services and products.

    Disclaimer

    Mondaq Ltd and/or its respective suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the documents and related graphics published on this server for any purpose. All such documents and related graphics are provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers hereby disclaim all warranties and conditions with regard to this information, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. In no event shall Mondaq Ltd and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use or performance of information available from this server.

    The documents and related graphics published on this server could include technical inaccuracies or typographical errors. Changes are periodically added to the information herein. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers may make improvements and/or changes in the product(s) and/or the program(s) described herein at any time.

    Registration

    Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:

    • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
    • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
    • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.

    Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.

    Information Collection and Use

    We require site users to register with Mondaq (and its affiliate sites) to view the free information on the site. We also collect information from our users at several different points on the websites: this is so that we can customise the sites according to individual usage, provide 'session-aware' functionality, and ensure that content is acquired and developed appropriately. This gives us an overall picture of our user profiles, which in turn shows to our Editorial Contributors the type of person they are reaching by posting articles on Mondaq (and its affiliate sites) – meaning more free content for registered users.

    We are only able to provide the material on the Mondaq (and its affiliate sites) site free to site visitors because we can pass on information about the pages that users are viewing and the personal information users provide to us (e.g. email addresses) to reputable contributing firms such as law firms who author those pages. We do not sell or rent information to anyone else other than the authors of those pages, who may change from time to time. Should you wish us not to disclose your details to any of these parties, please tick the box above or tick the box marked "Opt out of Registration Information Disclosure" on the Your Profile page. We and our author organisations may only contact you via email or other means if you allow us to do so. Users can opt out of contact when they register on the site, or send an email to unsubscribe@mondaq.com with “no disclosure” in the subject heading

    Mondaq News Alerts

    In order to receive Mondaq News Alerts, users have to complete a separate registration form. This is a personalised service where users choose regions and topics of interest and we send it only to those users who have requested it. Users can stop receiving these Alerts by going to the Mondaq News Alerts page and deselecting all interest areas. In the same way users can amend their personal preferences to add or remove subject areas.

    Cookies

    A cookie is a small text file written to a user’s hard drive that contains an identifying user number. The cookies do not contain any personal information about users. We use the cookie so users do not have to log in every time they use the service and the cookie will automatically expire if you do not visit the Mondaq website (or its affiliate sites) for 12 months. We also use the cookie to personalise a user's experience of the site (for example to show information specific to a user's region). As the Mondaq sites are fully personalised and cookies are essential to its core technology the site will function unpredictably with browsers that do not support cookies - or where cookies are disabled (in these circumstances we advise you to attempt to locate the information you require elsewhere on the web). However if you are concerned about the presence of a Mondaq cookie on your machine you can also choose to expire the cookie immediately (remove it) by selecting the 'Log Off' menu option as the last thing you do when you use the site.

    Some of our business partners may use cookies on our site (for example, advertisers). However, we have no access to or control over these cookies and we are not aware of any at present that do so.

    Log Files

    We use IP addresses to analyse trends, administer the site, track movement, and gather broad demographic information for aggregate use. IP addresses are not linked to personally identifiable information.

    Links

    This web site contains links to other sites. Please be aware that Mondaq (or its affiliate sites) are not responsible for the privacy practices of such other sites. We encourage our users to be aware when they leave our site and to read the privacy statements of these third party sites. This privacy statement applies solely to information collected by this Web site.

    Surveys & Contests

    From time-to-time our site requests information from users via surveys or contests. Participation in these surveys or contests is completely voluntary and the user therefore has a choice whether or not to disclose any information requested. Information requested may include contact information (such as name and delivery address), and demographic information (such as postcode, age level). Contact information will be used to notify the winners and award prizes. Survey information will be used for purposes of monitoring or improving the functionality of the site.

    Mail-A-Friend

    If a user elects to use our referral service for informing a friend about our site, we ask them for the friend’s name and email address. Mondaq stores this information and may contact the friend to invite them to register with Mondaq, but they will not be contacted more than once. The friend may contact Mondaq to request the removal of this information from our database.

    Emails

    From time to time Mondaq may send you emails promoting Mondaq services including new services. You may opt out of receiving such emails by clicking below.

    *** If you do not wish to receive any future announcements of services offered by Mondaq you may opt out by clicking here .

    Security

    This website takes every reasonable precaution to protect our users’ information. When users submit sensitive information via the website, your information is protected using firewalls and other security technology. If you have any questions about the security at our website, you can send an email to webmaster@mondaq.com.

    Correcting/Updating Personal Information

    If a user’s personally identifiable information changes (such as postcode), or if a user no longer desires our service, we will endeavour to provide a way to correct, update or remove that user’s personal data provided to us. This can usually be done at the “Your Profile” page or by sending an email to EditorialAdvisor@mondaq.com.

    Notification of Changes

    If we decide to change our Terms & Conditions or Privacy Policy, we will post those changes on our site so our users are always aware of what information we collect, how we use it, and under what circumstances, if any, we disclose it. If at any point we decide to use personally identifiable information in a manner different from that stated at the time it was collected, we will notify users by way of an email. Users will have a choice as to whether or not we use their information in this different manner. We will use information in accordance with the privacy policy under which the information was collected.

    How to contact Mondaq

    You can contact us with comments or queries at enquiries@mondaq.com.

    If for some reason you believe Mondaq Ltd. has not adhered to these principles, please notify us by e-mail at problems@mondaq.com and we will use commercially reasonable efforts to determine and correct the problem promptly.

    By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions