Turkey: e-Spor Hukuku: W,A,S,D'den Çok Daha Fazlası

Last Updated: 4 April 2017
Article by Abdulkadir Guzeloglu and Tarık Kurban

2017 yılı itibari ile dünyadaki toplam büyüklüğü 696 Milyon Amerikan Doları ve toplam izleyici kitlesi 191 Milyon kişi olması beklenen ve büyük bir hızla büyümeye devam eden Elektronik Spor veya kullanılan yaygın adıyla e-Spor endüstrisi, Türkiye'de de atılımını, özellikle genç jenerasyonun yüksek ilgisi ile gerçekleştirmiştir. Toplumsal hayatın her alanını düzenleyen hukuk biliminin, bu yeni ve büyük potansiyeller barındıran alana müdahil olup düzenleyici fonksiyonunu ifa etmesi kaçınılmazdır.

Diğer taraftan, günümüzde e-Spor organizasyonları, özel oluşumlar tarafından devlet kontrolü en az olacak şekilde düzenlenmekte olup, pazarlama, imtiyaz ve sponsorluk anlaşmaları, bilet ve yayıncılık gelirleri de bahsedilen e-Spor organizatörleri tarafından kontrol edilmektedir.

Bu durumda, e-Spor takımlarının ve e-Spor oyuncularının şeffaflık ve tutarlılık noktasında tatmin edici seviyelere ulaşamayabilen sistemler içerisinde eşit olmayan koşullarla, sürdürülebilir temelde faaliyet göstermelerinin tehlikeli hale gelmesi kaçınılmaz olmaktadır. Birçok durumla örneklendirilebilecek istenmeyen durumları engelleyebilmek için, profesyonel sporcular gibi, e-Spor oyuncularının da hak ettikleri yeterli bir hukuki koruma düzeyine ulaştırılmaları gerekmektedir. Bu amaçla dünyada e-Spor'un resmi bir spor dalı olabilmesi için çalışmalar yapılmaktadır. Böylelikle e-Spor oyuncularının resmi 'Sporcu' konumuyla buluşmaları hedeflenmekte, e-Spor oyuncularının takımlarla ve organizatörlerle yapacakları sözleşmelere kanuni bir çerçeve getirilerek onların haklarının korunması için çaba gösterilmektedir.

e-SPOR HAKKINDA DÜNYADA GERÇEKLEŞTIRILEN DÜZENLEMELER

Fransa

Fransız İç Güvenlik Yasası uyarınca yarışmacıların fiziksel olarak hazır bulunduğu, halka açık gerçekleştirilen, ödül veya başka bir şekilde para kazanılan, az veya çok şans faktörüne bağlı bulunan ve katılımcıların yarışmaya girmeleri için belli bir ücret vermelerinin gerektiği müsabakalar bahis veya kumar olarak nitelendirilmektedir. Bu tanıma göre e-Spor müsabakalarının kumar ve bahis organizasyonu sayılıp sayılmayacağı konusunda tartışmalar uzun süredir yaşanmaktaydı. Dolayısıyla, e-Spor müsabakaların düzenlenmesi ve katılıma açık hale getirilmesi zorluk teşkil etmekteydi.

Bu durumu aşmak için, 28 Eylül 2016 tarihinde, Fransız Meclisi 28 Eylül 2016 tarihinde kabul edilen Numeric Law vasıtasıyla elektronik sporu yasal olarak düzenleyen ve elektronik spor hukuku hazırlayan ilk ülke sıfatını elde etmiş oldu.

Yasanın kapsamı incelendiğinde;

  • Video oyunu karşılaşmalarının "iki oyuncu veya takımın skor veya galibiyet için çekişmesi" olarak tanımlandığı görülmektedir. Böylelikle e-Spor karşılaşmaları, kumar ve bahis oyunlarından açık bir şekilde farklı bir konuma yerleştirilmiştir. Böylece uzun bir süredir devam eden, e-Spor karşılaşmalarının kumar ve bahis oyunlarıyla karıştırılması veya buna benzer sınıflandırma hataları yapılması, belki de bunun tehlike arz etmesi, ilk defa yasal düzlemde çözülmüştür.
  • Profesyonel e-Spor oyuncuları ise "Resmi olarak lisans verilmiş bir birlik veya şirketle kazanç amaçlı resmi sözleşme yaparak rekabetçi oyunları oynayan maaşlı yarışmacı" olarak tanımlanmaktadır.
  • Profesyonel e-Spor oyuncusu ile yapılacak sözleşmelerin, süre bakımından en fazla 5 yıl ve en az 12 ay veya ilgili Bakanlık tarafından kurulacak olan bir birim veya bir federasyonun belirleyeceği sezon süresinden az olamayacağı belirlenmiştir.
  • Profesyonel e-Spor oyuncuları ile yapılacak sözleşmenin geçerliliği resmi şekil şartına bağlanmaktadır. Buna göre ilgili Bakanlık veya federasyon tarafından oluşturulacak olan yetkili birim tarafından onaylı bir şekilde üç nüsha şeklinde düzenlenecek olan sözleşmenin bir nüshası oyuncuya, bir nüshası takım sahibi şirket veya birliğine, diğer nüshası da Bakanlığa verilecektir.
  • Profesyonel e-Spor oyuncuları ile yapılacak sözleşmelerin tek tarafa fesih hakkı veren maddeleri ise geçersiz kabul edilmiştir.
  • Profesyonel e-Spor oyuncularına, Fransız İş Kanunun işçilere sağlamış olduğu hak ve korumalar sağlanmış olmaktadır. Buna göre e-Spor oyuncularına ulusal sigorta güvencesi, işsizlik sigortası ve ödemesi ile emeklilik hakları tanınmıştır.
  • 16 yaşından küçük e-Spor oyuncularının sözleşme yapabilmeleri ise tıpkı diğer bütün sözleşmelerde olduğu gibi ebeveynlerinin onayına bağlanmıştır.
  • E-Spor oyuncularının sporcu vizesi alabilmeleri de bu kanunla birlikte kabul edilmiştir. Böylece e-Spor oyuncularının yurt dışında turnuvalara katılırken en çok zorlandıkları konu olan turist vizesi alamama durumu ortadan kaldırılmıştır.
  • E-Spor yayıncıları veya takımlarını bünyelerinde bulunduran şirketler veya kulüpler bakımından oyunların yerel vergi kanunlarına tabi tutulacağı da kabul edilmiştir.

Güney Kore

Güney Kore'de ise hukuki düzenleme ihtiyacına farklı bir çözüm getirilmiştir. E-spor disiplininin doğduğu olarak yer olarak kabul edilebilecek Güney Kore'de 1990'lı yılların sonunda yayınlanmış StarCraft oyunu ülke genelinde toplam 4.5 milyon kopya satmış ve ülke için e-Spor alanında bir dönüm noktası olmuştur. Bahsedilen dönemde, genç nüfusun bu oyunu oynayabilmesi için "PC Bang" olarak adlandırılan internet kafeler açılmaya başlamıştır. StarCraft oyunu ile PC Bang internet cafeleri, ülke gençlerinin yaşıtlarıyla buluşup oynayabileceği, hakkında sohbet edip beraber vakit geçirebilecekleri sosyalleşme alanları haline gelmiştir. 1998 yılında 100 civarı olan internet kafe sayısı, ülke genelinde internete erişim oranı %85,7 olmasına rağmen, günümüzde 25 bine yükselmiştir. Peki Güney Kore, e-Spor alanındaki hukuki düzenlemeleri nasıl gerçekleştirmektedir?

Güney Kore'de e-Spor düzenlemeleri Kore e-Sporları Derneği (KeSPA) tarafından yapılmaktadır. KeSPA Güney Kore Kültür, Spor ve Turizm Bakanlığı tarafından, 2000 yılında kurulmuştur. Dernek Güney Kore devleti tarafından desteklenmekte ve yarı-resmi olarak nitelendirilmektedir. Derneğin amacı e-Spor turnuvalarının kalitesini belli bir seviyede tutmaktır. KeSPA bunu şu yöntemler ile yapmaktadır;

  • KeSPA herhangi bir e-Spor ligi veya turnuvasını organize etmemektedir. KeSPA bunları lisans ihdas ederek yönetmektedir. Her ne kadar KeSPA, turnuvaları kendisi düzenlemiyor olsa da bütün hakemlerin lisansları KeSPA tarafından verilmekte ve KeSPA bütün maçları denetlemektedir.
  • Diğer taraftan KeSPA oyunların yayın haklarını da yönetmektedir.
  • Profesyonel e-Spor oyunculuğu lisansları da KeSPA tarafından verilmektedir. KeSPA bunun için çok ilginç bir yöntem seçmiştir. Buna göre KeSPA tarafından yönetilen bir turnuvada mücadele etmek için 'programlama lisansı' sahibi olmak gereklidir. Bu lisansı kazanabilmenin ise iki yolu vardır. İlk olarak ayda bir düzenlenen herkese açık turnuvalardan birini kazanmak ki bu yönteme 'Cesaret' denmektedir, ikinci olarak da KeSPA tarafından tanınmış takımların üyesi olmak gerekmektedir. Belirtilmek gerekir ki KeSPA'nın belirlemiş olduğu bu zor şartlar nedeniyle, her yıl daha az oyuncu profesyonel e-Spor lisansı alabilmektedir.
  • KeSPA lisanslı profesyonel e-Spor oyuncuları istedikleri turnuvalarda oynayamamakta, sadece KeSPA tarafından onaylanmış ve lisans verilmiş e-Spor ligi ve turnuvalarına katılabilmektedirler. Aksi taktirde e-Spor oyuncusu lisansını kaybetmek riskiyle karşı karşıya kalabilmektedir. Bu yöntemle KeSPA oyun sayısını sınırlamış fakat oynanan e-Spor müsabakalarının kalitesini artırmayı hedeflemiştir.

Amerika Birleşik Devletleri

Amerika Birleşik Devletleri'nde, e-Spor sektörü, her ne kadar Kore'de ki kadar milli bir spor ruhuna kavuşamamış olsa da, devasa boyutlara ulaşmayı başarmıştır. Buna rağmen ABD'de e-Spor ile ilgili henüz bir yasal düzenleme yapılmamıştır.

Ancak 2013 yılında dünyanın en ünlü League of Legends oyuncularından Kanadalı e-Spor oyuncusu olan Danny 'Shiphtur' Le, sadece ABD'de müsabakaya katılacak olan, uluslararası kabul görmüş performans düzeyindeki profesyonel atletlere verilen "P1 Vizesi"ni almıştır. P1 vizesi çoğunlukla Amerikan profesyonel spor takımlarında oynayan yabancı oyunculara verilmektedir. Örneğin David Beckham P1 vizesi alarak ABD takımlarından Los Angeles Galaxy'de oynayabilmiştir. P1 vizesi sayesinde atletler 5 yıla kadar ABD'de kalma ve yanlarında eşleri ve 21 yaşından küçük çocuklarını da getirme hakkını elde etmektedirler.

Amerikan Vatandaşlık ve Göçmen Ofisi'nin (USCIS) vermiş olduğu bu kararla e-Spor oyuncuları, Amerikan Devleti için "Profesyonel Atlet" niteliğine kavuşmuştur. Daha sonra Riot Games'in yoğun çalışmalarıyla North America League of Legends Championship Series (NA LCS) organizasyonuna katılacak olan takımların yabancı oyuncu getirebilmesi için e-Spor oyuncularına P1 vizesi alım süreci kolaylaştırılmıştır. Bunun üzerine bir çok e-Sporcu ABD'de NA LCS'ye P1 vizesi alarak katılma ve ödül kazanma imkanı ile buluşmuştur.

Türkiye Cumhuriyeti'ndeki Durum

2011 yılında Gençlik ve Spor bakanlığı tarafından Türkiye Dijital Oyunlar Federasyonu kurulmuştur. Ancak bu federasyon 2013 yılının Eylül ayında Gelişmekte Olan Sporlar Federasyonuna bağlanarak lağvedilmiştir. Halihazırda Dijital Oyunlar, Gençlik ve Spor Bakanlığı Gelişmekte Olan Federasyonlar kapsamında asbaşkanlık seviyesinde temsil edilmektedir.

Oyun Yapım ve Dağıtım Firmalarının Organizasyon Kuralları

Oyun yapım ve dağıtım firmaları, lisans verdikleri organizasyonlarda oynanan oyunların kalitesini artırmak için oyunculara, takımlara ve organizasyonlara firma tarafından düzenlenmiş olan kurallara uymalarını şart koşmaktadırlar. Bu kuralların, e-Spor oyuncularının haklarını, takımlara ve organizasyonlara karşı koruyan fonksiyonu önem arz etmektedir. Bu yöntem her ne kadar resmi bir cezalandırıcı sistem olmasa dahi, e-Spor oyuncularının haklarının korunması açısından umut verici bir uygulama olmaktadır.

Bu açıdan Riot Games, e-Spor oyuncularını, kendi takımlarına karşı korumasıyla ön plana çıkmaktadır. Riot Games, League of Legends Şampiyonluk Ligi (ŞL) Resmi Kural kitapçığında, ŞL'ye katılacak olan e-Spor oyuncularının yaşlarını, kazandıkları asgari ücretleri, küçüklerin ebeveyn izinleri gibi hususları bizzat kendisi kontrol etmektedir.

Ayrıca Riot Games, e-Spor oyuncusu ile yapılacak olan sözleşmelerin birer kopyasını veya özet metninin kendilerine gönderilmesini şart koşmaktadır. Riot Games, e-Spor oyuncusu ile takımı arasında çıkan uyuşmazlıklarda, gönderilen bu sözleşmelere göre değerlendirme yapmakta ve haksız tarafa bir yaptırım uygulamaktadır. Böylelikle e-Spor oyuncusunun sözleşme ile belirlenmiş hakları, bir seviyeye kadar koruma altına alınmış olmaktadır.

Son olarak belirtmek gerekir ki, e-Spor dünyasında, FIFA gibi global veya UEFA gibi bölgesel federasyonlar kurulmaya çalışılmış, müsabaka ve turnuvaların düzenlenmesi veya denetlenmesi hedeflenmiş olsa da, henüz hiçbir organizasyon bu güce ulaşabilmiş değildir.

Sonuç

Her geçen gün artmakta olan popülaritesi ile yayın haklarından, kulüpleşmeye ve sponsorluk anlaşmalarına kadar pek çok konuda hem ulusal hem de uluslararası pek çok şirketin ve spor kulübünün, e-Spor yatırım bütçelerini oluşturdukları veya mevcut olanları arttırdıkları bir ortamda, devasa boyuttaki e-Spor ekonomisine devletlerin kayıtsız kalması şaşırtıcıdır. Bu konuda devletler çok yavaş hareket etmektedirler.

Ülkemizde e-Spora ilişkin hukuki düzenlemeler henüz tatminkar bir seviye ulaşmamıştır. Genç ve dinamik nüfusu ile e-Spor alanında dünyada liderlik koltuğuna oturabilecek potansiyele sahip olan Türkiye'de, e-Spor oyuncularının emeklilik ve sağlık sigortası zorunluluğu getirilmesi, 3. Kişilerle gerçekleştirecekleri sözleşmelerine asgari standartlar getirilmesi, asgari bir ücret belirlenmesi, eğitimlerinin aksamaması için gerekli önlemlerin alınması veya askerliği tecil etme hakkı verilmesi gibi birçok hususun düzenlenmesi gerekmektedir.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Check to state you have read and
agree to our Terms and Conditions

Terms & Conditions and Privacy Statement

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd and as a user you are granted a non-exclusive, revocable license to access the Website under its terms and conditions of use. Your use of the Website constitutes your agreement to the following terms and conditions of use. Mondaq Ltd may terminate your use of the Website if you are in breach of these terms and conditions or if Mondaq Ltd decides to terminate your license of use for whatever reason.

Use of www.mondaq.com

You may use the Website but are required to register as a user if you wish to read the full text of the content and articles available (the Content). You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these terms & conditions or with the prior written consent of Mondaq Ltd. You may not use electronic or other means to extract details or information about Mondaq.com’s content, users or contributors in order to offer them any services or products which compete directly or indirectly with Mondaq Ltd’s services and products.

Disclaimer

Mondaq Ltd and/or its respective suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the documents and related graphics published on this server for any purpose. All such documents and related graphics are provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers hereby disclaim all warranties and conditions with regard to this information, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. In no event shall Mondaq Ltd and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use or performance of information available from this server.

The documents and related graphics published on this server could include technical inaccuracies or typographical errors. Changes are periodically added to the information herein. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers may make improvements and/or changes in the product(s) and/or the program(s) described herein at any time.

Registration

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
  • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.

Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.

If you do not want us to provide your name and email address you may opt out by clicking here .

If you do not wish to receive any future announcements of products and services offered by Mondaq by clicking here .

Information Collection and Use

We require site users to register with Mondaq (and its affiliate sites) to view the free information on the site. We also collect information from our users at several different points on the websites: this is so that we can customise the sites according to individual usage, provide 'session-aware' functionality, and ensure that content is acquired and developed appropriately. This gives us an overall picture of our user profiles, which in turn shows to our Editorial Contributors the type of person they are reaching by posting articles on Mondaq (and its affiliate sites) – meaning more free content for registered users.

We are only able to provide the material on the Mondaq (and its affiliate sites) site free to site visitors because we can pass on information about the pages that users are viewing and the personal information users provide to us (e.g. email addresses) to reputable contributing firms such as law firms who author those pages. We do not sell or rent information to anyone else other than the authors of those pages, who may change from time to time. Should you wish us not to disclose your details to any of these parties, please tick the box above or tick the box marked "Opt out of Registration Information Disclosure" on the Your Profile page. We and our author organisations may only contact you via email or other means if you allow us to do so. Users can opt out of contact when they register on the site, or send an email to unsubscribe@mondaq.com with “no disclosure” in the subject heading

Mondaq News Alerts

In order to receive Mondaq News Alerts, users have to complete a separate registration form. This is a personalised service where users choose regions and topics of interest and we send it only to those users who have requested it. Users can stop receiving these Alerts by going to the Mondaq News Alerts page and deselecting all interest areas. In the same way users can amend their personal preferences to add or remove subject areas.

Cookies

A cookie is a small text file written to a user’s hard drive that contains an identifying user number. The cookies do not contain any personal information about users. We use the cookie so users do not have to log in every time they use the service and the cookie will automatically expire if you do not visit the Mondaq website (or its affiliate sites) for 12 months. We also use the cookie to personalise a user's experience of the site (for example to show information specific to a user's region). As the Mondaq sites are fully personalised and cookies are essential to its core technology the site will function unpredictably with browsers that do not support cookies - or where cookies are disabled (in these circumstances we advise you to attempt to locate the information you require elsewhere on the web). However if you are concerned about the presence of a Mondaq cookie on your machine you can also choose to expire the cookie immediately (remove it) by selecting the 'Log Off' menu option as the last thing you do when you use the site.

Some of our business partners may use cookies on our site (for example, advertisers). However, we have no access to or control over these cookies and we are not aware of any at present that do so.

Log Files

We use IP addresses to analyse trends, administer the site, track movement, and gather broad demographic information for aggregate use. IP addresses are not linked to personally identifiable information.

Links

This web site contains links to other sites. Please be aware that Mondaq (or its affiliate sites) are not responsible for the privacy practices of such other sites. We encourage our users to be aware when they leave our site and to read the privacy statements of these third party sites. This privacy statement applies solely to information collected by this Web site.

Surveys & Contests

From time-to-time our site requests information from users via surveys or contests. Participation in these surveys or contests is completely voluntary and the user therefore has a choice whether or not to disclose any information requested. Information requested may include contact information (such as name and delivery address), and demographic information (such as postcode, age level). Contact information will be used to notify the winners and award prizes. Survey information will be used for purposes of monitoring or improving the functionality of the site.

Mail-A-Friend

If a user elects to use our referral service for informing a friend about our site, we ask them for the friend’s name and email address. Mondaq stores this information and may contact the friend to invite them to register with Mondaq, but they will not be contacted more than once. The friend may contact Mondaq to request the removal of this information from our database.

Security

This website takes every reasonable precaution to protect our users’ information. When users submit sensitive information via the website, your information is protected using firewalls and other security technology. If you have any questions about the security at our website, you can send an email to webmaster@mondaq.com.

Correcting/Updating Personal Information

If a user’s personally identifiable information changes (such as postcode), or if a user no longer desires our service, we will endeavour to provide a way to correct, update or remove that user’s personal data provided to us. This can usually be done at the “Your Profile” page or by sending an email to EditorialAdvisor@mondaq.com.

Notification of Changes

If we decide to change our Terms & Conditions or Privacy Policy, we will post those changes on our site so our users are always aware of what information we collect, how we use it, and under what circumstances, if any, we disclose it. If at any point we decide to use personally identifiable information in a manner different from that stated at the time it was collected, we will notify users by way of an email. Users will have a choice as to whether or not we use their information in this different manner. We will use information in accordance with the privacy policy under which the information was collected.

How to contact Mondaq

You can contact us with comments or queries at enquiries@mondaq.com.

If for some reason you believe Mondaq Ltd. has not adhered to these principles, please notify us by e-mail at problems@mondaq.com and we will use commercially reasonable efforts to determine and correct the problem promptly.