Turkey: Elektrik Sektöründeki Toptan Ve Perakende Satiş Piyasasinda Rekabete Aykiri Uygulamalar

Last Updated: 26 July 2016
Article by Güzin Civelek

Türkiye elektrik piyasasının yeniden yapılanma ve serbestleşme süreci kapsamında gerçekleştirilen özelleştirmeler ile elektrik dağıtım ve perakende sektörü yeni bir döneme girmiştir. Özelleştirmelerin yanında yeni Elektrik Piyasası Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ile Enerji Piyasası Yüksek Kurulu tarafından düşürülen serbest tüketici limitleri ile elektrik piyasası aktörleri arasındaki rekabet artmıştır.

Artan rekabet sonucu mevcut piyasa aktörleri halihazırdaki durumlarını güçlendirmek amacıyla çeşitli işlem ve eylemlerde bulunmakta ve konumlarını sağlamlaştırmaktadır. Piyasada faaliyet gösteren bazı elektrik perakende şirketleri ile dağıtım şirketlerinin aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunmasından kaynaklanan durum, söz konusu perakende satış şirketlerinin ilgili dağıtım bölgesinde hâkim durumda olmasına sebebiyet vermekte ve rekabet ihlallerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

REKABETE AYKIRI UYGULAMALAR

Serbest Tüketici Limitinin Aşılmasına Rağmen Limit altında Olunması Gerekçesi ile Talebin Reddi: İkili anlaşmalar kapsamında bir tedarikçiden enerji temin etmekte olan serbest tüketicilerin tedarikçi değişikliği talepleri, görevli tedarik şirketi konumunda olan şirketlerce Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından her yıl belirlenen serbest tüketici limitinin altında olunması nedeniyle reddedilmektedir. Ancak, serbest olmayan tüketiciler, serbest tüketici limitini geçtikleri anda, istedikleri tedarik şirketi ile ikili anlaşma yapma hakkına sahip olmaktadır. Bu tüketiciler dilerlerse düzenlenen tarifeler üzerinden görevli tedarik şirketinden alım yapmaya devam edebilecekleri gibi; ikili anlaşma ile belirlenen fiyatlar üzerinden diğer tedarik şirketiyle de anlaşma yoluna gidebilmektedirler.

Serbest tüketici limitinin üzerine yeni çıkan tüketicilerin veya önceden görevli tedarik şirketi ile ikili anlaşması bulunan serbest tüketicilerin başka bir tedarikçi şirketiyle ikili anlaşma yapması halinde, bu tüketicilerin anlaştığı şirketlerin yaptığı tüketici geçiş taleplerinin, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nde belirtilen süreler ve koşullar çerçevesinde görevli tedarikçi şirketince onaylanması ve böylece tüketici geçişlerinin sağlanması gerekmekte iken söz konusu görevli tedarik şirketi hakim durumunu kötüye kullanmak suretiyle herhangi bir gerçeğe uygun olgular ileri sürmeksizin geçiş taleplerini reddetmesi, piyasada faaliyet gösteren diğer perakende satış şirketlerinin faaliyetlerini zorlaştırmakta ve zarara uğramasına neden olmaktadır.

Tüketicilerle Çeşitli Yollarla İletişime Geçilerek Başkaca Perakende Satış Şirketleri ile Sözleşme İmzalanmasının Engellenmesi: Piyasada görülen diğer bir hukuka aykırı uygulama ise bazı görevli tedarik şirketleri tarafından tüketicilere elektrik satışının, faturalama işlemlerinin sorunsuz olarak devam edebilmesi ve abonelik için gerekli olan perakende satış sözleşmesi imzalamak üzere 7 (yedi) gün içerisinde müşteri hizmetleri merkezine şahsen başvurulmasını aksi halde müşteri hizmetleri yönetmeliği doğrultusunda elektrik kesintilerinin yaşanacağını ihtar eden tebligatlar gönderilmektedir.

Bu gibi eylem ve işlemler belirli bir bölgede elektriğin perakende satışı alanında hakim durumda faaliyet göstermekte olan elektrik dağıtım şirketi ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunması nedeniyle tüketici bilgilerine erişimin diğer perakende şirketlere nazaran daha mümkün olduğu, bu durumun bölgede faaliyet gösteren şirketlerin müşterilere/tüketicilere erişimini engellemekte ve rekabet edebilmelerini güçleştirmekte ve piyasada rekabeti kısıtlayıcı veya engelleyici etki doğuran davranış veya ilişkiler içerisine girmek suretiyle Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesi uyarınca hakim durumunu kötüye kullanmaktadır.

Halihazırda Sözleşmesi Bulunması Nedeniyle Geçiş Taleplerinin Reddedilmesi: Mevcut uygulamaya göre, piyasadaki perakende satış şirketlerinden daha uygun fiyata ve daha uygun koşullarda elektrik satın almak isteyen tüketicilerin geçiş talepleri, söz konusu tüketicinin halihazırda yürürlükte olduğu ileri sürülerek reddedilmekte ve red işlemine dayanak teşkil eden sözleşmelerin ibrazından, gizlilik sebebiyle imtina edilmektedir. 1 Haziran 2015 tarihinde çeşitli değişikliklerle birlikte yürürlüğe girmesi beklenen Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği ile red işlemlerine dayanak teşkil eden mevcut sözleşmeleri ibrazdan imtina eden şirket veya şirketlere 3 ay portföy giriş yasağı verilecek ve söz konusu şirketler, 3 ay içerisinde hiçbir serbest tüketicinin kendi portföylerine girişini sağlayamayacaklardır.

REKABET KURULU KARARLARI AÇISINDAN DEĞERLENDIRME

Piyasadaki rekabete aykırılıklar gerek tüketicilerin gerekse piyasada faaliyet gösteren diğer aktörler açısından şikayet konusu olmuştur; ancak aşağıda detaylı olarak açıklanacak olan nedenler dolayısıyla herhangi bir soruşturma başlatılamamıştır.

Kurul'un 03.12.2014 tarihli bir kararında, başvuruda bulunan bir tüketici, serbest tüketici olma hakkını kullanarak bir tedarik şirketi ile indirimli elektrik almak için ikili anlaşma imzaladığını ancak ikili anlaşması bulunması sebebi ile reddedildiğini, ancak böyle bir anlaşmayı imzalamadığını; imzalanmış bir sözleşme varsa bile bu sözleşmedeki imzanın kendisine ait olmadığını ve dolayısıyla başka bir tedarikçiden daha uygun koşullarda elektrik temini gerçekleştiremediğini ifade etmiştir. Aynı Kararda diğer bir tüketici; 2014 yılının Mart veya Nisan ayında bir tedarikçi firma ile indirimli elektrik alabilmek için anlaştığını ve bu anlaşmanın ardından mevcut perakende satış şirketine dilekçe ile başvurarak başka bir tedarikçiye geçeceğini bildirdiğini, bu başvurudan bir hafta sonra mevcut perakende satış şirketi yetkililerinin kendisini ziyaret ederek, diğer tedarikçiye geçişten vazgeçirmeye çalıştıklarını ancak kendisinin bunu kabul etmediğini, geçişin talep edildiği tarihte sayacının yeni okunmuş olması sebebi ile borçlu göründüğünü, borcu ödediğinde de aradan geçen süre içerisinde elektrik kullandığı yapıldığı için borcun bitmediğini ve buna bağlı olarak sözleşme imzaladığı tedarikçiye geçişinin gerçekleşemediğini ifade etmiştir.

Kurul, yapılan başvurular neticesinde dağıtım şirketlerinin, görevli tedarik şirketlerine ve bu görevli tedarik şirketleri ile rakip konumda bulunan tüm tedarik şirketlerine dağıtım hizmetlerini ayrımcı olmayan bir şekilde sağlamakla yükümlü olduğunu ancak görevli tedarik şirketleri ile dağıtım şirketlerinin aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunmasında kaynaklı menfaat birlikteliği ve görevli tedarik şirketlerinin her bir dağıtım bölgesindeki yerleşik konumlarının 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında birtakım rekabet ihlallerinin ortaya çıkmasına neden olabildiğine hükmetmiştir.

Kurul ayrıca, bazı görevli tedarik şirketlerinin serbest tüketici limitinin altındaki tüketicileri taahhütlü ve uzun süreli sözleşmelerle veya toplu geçişler yoluyla kendi serbest tüketici portföyüne geçirmeye yönelik uygulamalarının, bu şirketlerin mevcut hakim durumlarını korumalarına ve sürekli olarak arttırmasına yol açabileceği ve bu durumun diğer tedarik şirketlerinin faaliyetlerinin zorlaştırılması ve pazarın rakip şirketlere kapanması sonucunu doğurabileceği kanaatine ulaşılmıştır.

Rekabet Kurulu tarafından yukarıda belirtildiği üzere yapılan tüm yerinde inceleme ve değerlendirmelerin sonucunda Kurul, tespit edilen eylemlere ilişkin olarak EPDK'nın yasal ve ikincil mevzuattan kaynaklanan yetkisinin bulunduğu ve halen EPDK tarafından konuya ilişkin olarak bir incelemenin yürütüldüğü dikkate alınarak; dosyadaki tüm bilgi ve belgelerin konuya ilişkin yürütülmekte olan incelemede değerlendirilmek üzere EPDK'ya gönderilmesine ve serbestleşmenin önünde engel teşkil eden her türlü uygulamaya ivedilikle son verilmesine ve sonuç olarak soruşturma açılmamasına karar verilmiştir.

SONUÇ

Yukarıda belirtilen uygulamalar ve Rekabet Kurulu'nun tutumu çerçevesinde, piyasadaki mevcut bazı aktörlerin mevcut durumlarından yararlandığı ve hakim durumlarını gerek rakip şirketler gerekse tüketiciler aleyhine sonuçlar doğuracak şekilde kötüye kullandığı aşikardır. Bu çerçevede yapılması gereken kurumların kendi yetki sınırlarını ileri sürerek apaçık ortada olan rekabete aykırılıkları görmezden gelmek değil; bir piyasanın düzenleyici ve denetleyici bir kurumun regülasyonuna tabi olmasının o piyasada yer alan faaliyetlerin 4054 sayılı Kanun kapsamı dışına çıkarmayacağından bahisle gerçekleşen rekabet ihlâllerinin tespit ve idari yaptırıma tabi tutulmasını sağlamaları gerekmektedir

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration
Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:
  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
  • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.
  • Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.
    If you do not want us to provide your name and email address you may opt out by clicking here
    If you do not wish to receive any future announcements of products and services offered by Mondaq you may opt out by clicking here

    Terms & Conditions and Privacy Statement

    Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd and as a user you are granted a non-exclusive, revocable license to access the Website under its terms and conditions of use. Your use of the Website constitutes your agreement to the following terms and conditions of use. Mondaq Ltd may terminate your use of the Website if you are in breach of these terms and conditions or if Mondaq Ltd decides to terminate your license of use for whatever reason.

    Use of www.mondaq.com

    You may use the Website but are required to register as a user if you wish to read the full text of the content and articles available (the Content). You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these terms & conditions or with the prior written consent of Mondaq Ltd. You may not use electronic or other means to extract details or information about Mondaq.com’s content, users or contributors in order to offer them any services or products which compete directly or indirectly with Mondaq Ltd’s services and products.

    Disclaimer

    Mondaq Ltd and/or its respective suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the documents and related graphics published on this server for any purpose. All such documents and related graphics are provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers hereby disclaim all warranties and conditions with regard to this information, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. In no event shall Mondaq Ltd and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use or performance of information available from this server.

    The documents and related graphics published on this server could include technical inaccuracies or typographical errors. Changes are periodically added to the information herein. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers may make improvements and/or changes in the product(s) and/or the program(s) described herein at any time.

    Registration

    Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:

    • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
    • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
    • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.

    Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.

    Information Collection and Use

    We require site users to register with Mondaq (and its affiliate sites) to view the free information on the site. We also collect information from our users at several different points on the websites: this is so that we can customise the sites according to individual usage, provide 'session-aware' functionality, and ensure that content is acquired and developed appropriately. This gives us an overall picture of our user profiles, which in turn shows to our Editorial Contributors the type of person they are reaching by posting articles on Mondaq (and its affiliate sites) – meaning more free content for registered users.

    We are only able to provide the material on the Mondaq (and its affiliate sites) site free to site visitors because we can pass on information about the pages that users are viewing and the personal information users provide to us (e.g. email addresses) to reputable contributing firms such as law firms who author those pages. We do not sell or rent information to anyone else other than the authors of those pages, who may change from time to time. Should you wish us not to disclose your details to any of these parties, please tick the box above or tick the box marked "Opt out of Registration Information Disclosure" on the Your Profile page. We and our author organisations may only contact you via email or other means if you allow us to do so. Users can opt out of contact when they register on the site, or send an email to unsubscribe@mondaq.com with “no disclosure” in the subject heading

    Mondaq News Alerts

    In order to receive Mondaq News Alerts, users have to complete a separate registration form. This is a personalised service where users choose regions and topics of interest and we send it only to those users who have requested it. Users can stop receiving these Alerts by going to the Mondaq News Alerts page and deselecting all interest areas. In the same way users can amend their personal preferences to add or remove subject areas.

    Cookies

    A cookie is a small text file written to a user’s hard drive that contains an identifying user number. The cookies do not contain any personal information about users. We use the cookie so users do not have to log in every time they use the service and the cookie will automatically expire if you do not visit the Mondaq website (or its affiliate sites) for 12 months. We also use the cookie to personalise a user's experience of the site (for example to show information specific to a user's region). As the Mondaq sites are fully personalised and cookies are essential to its core technology the site will function unpredictably with browsers that do not support cookies - or where cookies are disabled (in these circumstances we advise you to attempt to locate the information you require elsewhere on the web). However if you are concerned about the presence of a Mondaq cookie on your machine you can also choose to expire the cookie immediately (remove it) by selecting the 'Log Off' menu option as the last thing you do when you use the site.

    Some of our business partners may use cookies on our site (for example, advertisers). However, we have no access to or control over these cookies and we are not aware of any at present that do so.

    Log Files

    We use IP addresses to analyse trends, administer the site, track movement, and gather broad demographic information for aggregate use. IP addresses are not linked to personally identifiable information.

    Links

    This web site contains links to other sites. Please be aware that Mondaq (or its affiliate sites) are not responsible for the privacy practices of such other sites. We encourage our users to be aware when they leave our site and to read the privacy statements of these third party sites. This privacy statement applies solely to information collected by this Web site.

    Surveys & Contests

    From time-to-time our site requests information from users via surveys or contests. Participation in these surveys or contests is completely voluntary and the user therefore has a choice whether or not to disclose any information requested. Information requested may include contact information (such as name and delivery address), and demographic information (such as postcode, age level). Contact information will be used to notify the winners and award prizes. Survey information will be used for purposes of monitoring or improving the functionality of the site.

    Mail-A-Friend

    If a user elects to use our referral service for informing a friend about our site, we ask them for the friend’s name and email address. Mondaq stores this information and may contact the friend to invite them to register with Mondaq, but they will not be contacted more than once. The friend may contact Mondaq to request the removal of this information from our database.

    Emails

    From time to time Mondaq may send you emails promoting Mondaq services including new services. You may opt out of receiving such emails by clicking below.

    *** If you do not wish to receive any future announcements of services offered by Mondaq you may opt out by clicking here .

    Security

    This website takes every reasonable precaution to protect our users’ information. When users submit sensitive information via the website, your information is protected using firewalls and other security technology. If you have any questions about the security at our website, you can send an email to webmaster@mondaq.com.

    Correcting/Updating Personal Information

    If a user’s personally identifiable information changes (such as postcode), or if a user no longer desires our service, we will endeavour to provide a way to correct, update or remove that user’s personal data provided to us. This can usually be done at the “Your Profile” page or by sending an email to EditorialAdvisor@mondaq.com.

    Notification of Changes

    If we decide to change our Terms & Conditions or Privacy Policy, we will post those changes on our site so our users are always aware of what information we collect, how we use it, and under what circumstances, if any, we disclose it. If at any point we decide to use personally identifiable information in a manner different from that stated at the time it was collected, we will notify users by way of an email. Users will have a choice as to whether or not we use their information in this different manner. We will use information in accordance with the privacy policy under which the information was collected.

    How to contact Mondaq

    You can contact us with comments or queries at enquiries@mondaq.com.

    If for some reason you believe Mondaq Ltd. has not adhered to these principles, please notify us by e-mail at problems@mondaq.com and we will use commercially reasonable efforts to determine and correct the problem promptly.

    By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions