Turkey: Elektrik Sektöründeki Toptan Ve Perakende Satiş Piyasasinda Rekabete Aykiri Uygulamalar

Last Updated: 26 July 2016
Article by Güzin Civelek

Türkiye elektrik piyasasının yeniden yapılanma ve serbestleşme süreci kapsamında gerçekleştirilen özelleştirmeler ile elektrik dağıtım ve perakende sektörü yeni bir döneme girmiştir. Özelleştirmelerin yanında yeni Elektrik Piyasası Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ile Enerji Piyasası Yüksek Kurulu tarafından düşürülen serbest tüketici limitleri ile elektrik piyasası aktörleri arasındaki rekabet artmıştır.

Artan rekabet sonucu mevcut piyasa aktörleri halihazırdaki durumlarını güçlendirmek amacıyla çeşitli işlem ve eylemlerde bulunmakta ve konumlarını sağlamlaştırmaktadır. Piyasada faaliyet gösteren bazı elektrik perakende şirketleri ile dağıtım şirketlerinin aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunmasından kaynaklanan durum, söz konusu perakende satış şirketlerinin ilgili dağıtım bölgesinde hâkim durumda olmasına sebebiyet vermekte ve rekabet ihlallerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

REKABETE AYKIRI UYGULAMALAR

Serbest Tüketici Limitinin Aşılmasına Rağmen Limit altında Olunması Gerekçesi ile Talebin Reddi: İkili anlaşmalar kapsamında bir tedarikçiden enerji temin etmekte olan serbest tüketicilerin tedarikçi değişikliği talepleri, görevli tedarik şirketi konumunda olan şirketlerce Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından her yıl belirlenen serbest tüketici limitinin altında olunması nedeniyle reddedilmektedir. Ancak, serbest olmayan tüketiciler, serbest tüketici limitini geçtikleri anda, istedikleri tedarik şirketi ile ikili anlaşma yapma hakkına sahip olmaktadır. Bu tüketiciler dilerlerse düzenlenen tarifeler üzerinden görevli tedarik şirketinden alım yapmaya devam edebilecekleri gibi; ikili anlaşma ile belirlenen fiyatlar üzerinden diğer tedarik şirketiyle de anlaşma yoluna gidebilmektedirler.

Serbest tüketici limitinin üzerine yeni çıkan tüketicilerin veya önceden görevli tedarik şirketi ile ikili anlaşması bulunan serbest tüketicilerin başka bir tedarikçi şirketiyle ikili anlaşma yapması halinde, bu tüketicilerin anlaştığı şirketlerin yaptığı tüketici geçiş taleplerinin, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nde belirtilen süreler ve koşullar çerçevesinde görevli tedarikçi şirketince onaylanması ve böylece tüketici geçişlerinin sağlanması gerekmekte iken söz konusu görevli tedarik şirketi hakim durumunu kötüye kullanmak suretiyle herhangi bir gerçeğe uygun olgular ileri sürmeksizin geçiş taleplerini reddetmesi, piyasada faaliyet gösteren diğer perakende satış şirketlerinin faaliyetlerini zorlaştırmakta ve zarara uğramasına neden olmaktadır.

Tüketicilerle Çeşitli Yollarla İletişime Geçilerek Başkaca Perakende Satış Şirketleri ile Sözleşme İmzalanmasının Engellenmesi: Piyasada görülen diğer bir hukuka aykırı uygulama ise bazı görevli tedarik şirketleri tarafından tüketicilere elektrik satışının, faturalama işlemlerinin sorunsuz olarak devam edebilmesi ve abonelik için gerekli olan perakende satış sözleşmesi imzalamak üzere 7 (yedi) gün içerisinde müşteri hizmetleri merkezine şahsen başvurulmasını aksi halde müşteri hizmetleri yönetmeliği doğrultusunda elektrik kesintilerinin yaşanacağını ihtar eden tebligatlar gönderilmektedir.

Bu gibi eylem ve işlemler belirli bir bölgede elektriğin perakende satışı alanında hakim durumda faaliyet göstermekte olan elektrik dağıtım şirketi ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunması nedeniyle tüketici bilgilerine erişimin diğer perakende şirketlere nazaran daha mümkün olduğu, bu durumun bölgede faaliyet gösteren şirketlerin müşterilere/tüketicilere erişimini engellemekte ve rekabet edebilmelerini güçleştirmekte ve piyasada rekabeti kısıtlayıcı veya engelleyici etki doğuran davranış veya ilişkiler içerisine girmek suretiyle Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesi uyarınca hakim durumunu kötüye kullanmaktadır.

Halihazırda Sözleşmesi Bulunması Nedeniyle Geçiş Taleplerinin Reddedilmesi: Mevcut uygulamaya göre, piyasadaki perakende satış şirketlerinden daha uygun fiyata ve daha uygun koşullarda elektrik satın almak isteyen tüketicilerin geçiş talepleri, söz konusu tüketicinin halihazırda yürürlükte olduğu ileri sürülerek reddedilmekte ve red işlemine dayanak teşkil eden sözleşmelerin ibrazından, gizlilik sebebiyle imtina edilmektedir. 1 Haziran 2015 tarihinde çeşitli değişikliklerle birlikte yürürlüğe girmesi beklenen Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği ile red işlemlerine dayanak teşkil eden mevcut sözleşmeleri ibrazdan imtina eden şirket veya şirketlere 3 ay portföy giriş yasağı verilecek ve söz konusu şirketler, 3 ay içerisinde hiçbir serbest tüketicinin kendi portföylerine girişini sağlayamayacaklardır.

REKABET KURULU KARARLARI AÇISINDAN DEĞERLENDIRME

Piyasadaki rekabete aykırılıklar gerek tüketicilerin gerekse piyasada faaliyet gösteren diğer aktörler açısından şikayet konusu olmuştur; ancak aşağıda detaylı olarak açıklanacak olan nedenler dolayısıyla herhangi bir soruşturma başlatılamamıştır.

Kurul'un 03.12.2014 tarihli bir kararında, başvuruda bulunan bir tüketici, serbest tüketici olma hakkını kullanarak bir tedarik şirketi ile indirimli elektrik almak için ikili anlaşma imzaladığını ancak ikili anlaşması bulunması sebebi ile reddedildiğini, ancak böyle bir anlaşmayı imzalamadığını; imzalanmış bir sözleşme varsa bile bu sözleşmedeki imzanın kendisine ait olmadığını ve dolayısıyla başka bir tedarikçiden daha uygun koşullarda elektrik temini gerçekleştiremediğini ifade etmiştir. Aynı Kararda diğer bir tüketici; 2014 yılının Mart veya Nisan ayında bir tedarikçi firma ile indirimli elektrik alabilmek için anlaştığını ve bu anlaşmanın ardından mevcut perakende satış şirketine dilekçe ile başvurarak başka bir tedarikçiye geçeceğini bildirdiğini, bu başvurudan bir hafta sonra mevcut perakende satış şirketi yetkililerinin kendisini ziyaret ederek, diğer tedarikçiye geçişten vazgeçirmeye çalıştıklarını ancak kendisinin bunu kabul etmediğini, geçişin talep edildiği tarihte sayacının yeni okunmuş olması sebebi ile borçlu göründüğünü, borcu ödediğinde de aradan geçen süre içerisinde elektrik kullandığı yapıldığı için borcun bitmediğini ve buna bağlı olarak sözleşme imzaladığı tedarikçiye geçişinin gerçekleşemediğini ifade etmiştir.

Kurul, yapılan başvurular neticesinde dağıtım şirketlerinin, görevli tedarik şirketlerine ve bu görevli tedarik şirketleri ile rakip konumda bulunan tüm tedarik şirketlerine dağıtım hizmetlerini ayrımcı olmayan bir şekilde sağlamakla yükümlü olduğunu ancak görevli tedarik şirketleri ile dağıtım şirketlerinin aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunmasında kaynaklı menfaat birlikteliği ve görevli tedarik şirketlerinin her bir dağıtım bölgesindeki yerleşik konumlarının 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında birtakım rekabet ihlallerinin ortaya çıkmasına neden olabildiğine hükmetmiştir.

Kurul ayrıca, bazı görevli tedarik şirketlerinin serbest tüketici limitinin altındaki tüketicileri taahhütlü ve uzun süreli sözleşmelerle veya toplu geçişler yoluyla kendi serbest tüketici portföyüne geçirmeye yönelik uygulamalarının, bu şirketlerin mevcut hakim durumlarını korumalarına ve sürekli olarak arttırmasına yol açabileceği ve bu durumun diğer tedarik şirketlerinin faaliyetlerinin zorlaştırılması ve pazarın rakip şirketlere kapanması sonucunu doğurabileceği kanaatine ulaşılmıştır.

Rekabet Kurulu tarafından yukarıda belirtildiği üzere yapılan tüm yerinde inceleme ve değerlendirmelerin sonucunda Kurul, tespit edilen eylemlere ilişkin olarak EPDK'nın yasal ve ikincil mevzuattan kaynaklanan yetkisinin bulunduğu ve halen EPDK tarafından konuya ilişkin olarak bir incelemenin yürütüldüğü dikkate alınarak; dosyadaki tüm bilgi ve belgelerin konuya ilişkin yürütülmekte olan incelemede değerlendirilmek üzere EPDK'ya gönderilmesine ve serbestleşmenin önünde engel teşkil eden her türlü uygulamaya ivedilikle son verilmesine ve sonuç olarak soruşturma açılmamasına karar verilmiştir.

SONUÇ

Yukarıda belirtilen uygulamalar ve Rekabet Kurulu'nun tutumu çerçevesinde, piyasadaki mevcut bazı aktörlerin mevcut durumlarından yararlandığı ve hakim durumlarını gerek rakip şirketler gerekse tüketiciler aleyhine sonuçlar doğuracak şekilde kötüye kullandığı aşikardır. Bu çerçevede yapılması gereken kurumların kendi yetki sınırlarını ileri sürerek apaçık ortada olan rekabete aykırılıkları görmezden gelmek değil; bir piyasanın düzenleyici ve denetleyici bir kurumun regülasyonuna tabi olmasının o piyasada yer alan faaliyetlerin 4054 sayılı Kanun kapsamı dışına çıkarmayacağından bahisle gerçekleşen rekabet ihlâllerinin tespit ve idari yaptırıma tabi tutulmasını sağlamaları gerekmektedir

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions