Turkey: Rekabet Otoritelerinin Ticari Kira Sözleşmelerindeki Rekabet Etmeme Yükümlülüklerine Bakışı

Last Updated: 18 December 2015
Article by Bora İkiler, LL.M.

Rekabet hukukunun amaçlarından bir tanesi de mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaları önlemek ve bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yapmaktır.

Bu kapsamda, dünya genelinde rekabet otoriteleri anlaşmalardan kaynaklanan yatay ve dikey rekabet hukuku sınırlamalarına bu sınırlamaların amaç ve/veya etkilerine bakarak müdahale etmeyi tercih edebilecektir.

Bu kapsamda, ticari kira sözleşmelerindeki rekabet etmeme yükümlülükleri de zaman zaman rekabet otoritelerinin incelemesine tabi olabilmekte ve bu yükümlülüklerin rekabet hukuku açısından geçerliliği sorgulanabilmektedir. Bu makalede, konu hakkında mehaz mevzuatımız olan AB mevzuatı altında verilen yakın tarihli bir karar ışığında, Rekabet Kurulu'nun ("Kurul") da pozisyonu incelenerek karşılaştırmalı bir yaklaşım sunulmaya çalışılacaktır.

AB Rekabet Hukukunda Ticari Kira Sözleşmelerindeki Rekabet Etmeme Yükümlülükleri

Avrupa Adalet Divanı ("AAD"), yakın tarihli C-345/14 sayılı Maxima Latvija kararında, Avrupa Birliğinin İşleyişi Hakkındaki Antlaşma'nın ("ABİHA") 101. maddesinin (4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un ("4054 Sayılı Kanun") 4. maddesi açısından mehaz mevzuat olan) ticari kira sözleşmelerinde bulunan rekabet etmeme yükümlülüklerine uygulanması konusuna değinmiştir. Dava konusu olayda, AAD, ana kiracıya (anchor tenant)[1] tanınan rakip kiracıların alışveriş merkezi ile kira sözleşmesi yapmasını önleme hakkının ABİHA'nın 101. maddesini amaç yönünden ihlal edip etmediğini değerlendirmiştir.

Letonya rekabet otoritesi, Letonya'nın en büyük süpermarket zincirlerinden biri olan Maxima Latvija'nın alışveriş merkezleri ile imzaladığı kira sözleşmelerinde bulunan çeşitli hükümlerin, ilgili alışveriş merkezlerindeki perakende yiyecek hizmetleri alanındaki rekabetin Maxima Latvija tarafından engellenebilmesine imkân verdiği yönünde değerlendirme yapmıştır.  Buna göre, ana kiracı olarak Maxima Latvija'nın alışveriş merkezlerinde kiralanabilecek diğer ünitelerin kimlere tahsis edilebileceğini belirleme hakkına sahip olması, ABİHA'nın 101. maddesinin yerel mevzuattaki karşılığı olan maddeyi ihlal ettiğine karar verilmiş ve Maxima Latvija'ya cezai yaptırım uygulamıştır.

Söz konusu karara karşı Maxima Latvija tarafından Letonya ilk derece mahkemesinde açılan davada, ilk derece mahkemesince Maxima Latvija'nın ilgili anlaşmaları sahip olduğu pazar gücü dolayısıyla imzalayabiliyor olmasının amaç yönünden rekabeti engelleyici olduğuna karar verilmiş ve ilgili rekabet etmeme yükümlülüklerinin rekabet üzerindeki mevcut veya potansiyel etkilerine bakılmamıştır.

Bu karara karşı yürütülen temyiz incelemesinde, Letonya Yüksek Mahkemesi; kiraya veren (alışveriş merkezindeki bağımsız ticari bölümleri kiraya veren teşebbüs) ve kiralayan arasında akdedilen bir anlaşmada, kiraya verenin aynı tesis içerisinde sahibi olduğu diğer bölümleri kiralayanın rızası olmaksızın kendi bağımsız iradesiyle kiralamasını engelleyen hükümler yer alması durumunda söz konusu hükümlerin amaç yönünden rekabeti önleyici, kısıtlayıcı veya bozucu olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunda AAD'nin görüşüne başvurmuştur.

AAD, amaç yönünden rekabet hukukuna aykırılığın sınırlı durumlarda yalnızca belirli tipteki davranışlara uygulanabileceğini belirtmiştir. Bu kapsamda amaç yönünden rekabet hukukuna aykırı davranışların, yarattıkları etkilere bakılmaksızın rekabetçi düzeni yeter düzeyde sınırlayan davranışlarla sınırlı olması gerektiğini ifade etmiştir. Yeter düzeyde sınırlama da, ilgili davranışın rekabetçi düzen üzerinde doğası gereği olumsuz etkiler (hizmet veya ürünlerin fiyatları, nitelik ve/veya nicelikleri üzerinde olumsuz etkiler gibi) yaratmasının olası olması nedeniyle söz konusu davranışın pazardaki fiili etkilerine bakılmasına ihtiyaç duyulmamasıdır.

Bu kapsamda, AAD dikey anlaşmalarda yer alan bazı kısıtlamaların amaç yönünden rekabet hukukuna aykırı olabileceğini tespit etmekle beraber, kira sözleşmelerinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerinin doğaları gereği rekabetçi düzeni bozmamaları nedeniyle bu kapsamda değerlendirilemeyeceğine hükmetmiştir. AAD'ye göre, kira sözleşmelerinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerinin fiili veya potansiyel rekabeti bozucu etkilerinin olabilecek olması, bu yükümlülükleri içeren sözleşmelerin doğaları gereği ilgili pazardaki rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı, bozucu olduğu anlamına gelmeyecektir. Dolaysıyla, kira sözleşmelerinde, kiracıya bir alışveriş merkezi içerisindeki diğer bağımsız bölümlerin kiralanabileceği teşebbüsleri doğrudan veya dolaylı olarak belirleyebilme hakkı tanıyan yükümlülüklerin yer alıyor olması tek başına, ilgili sözleşmelerin amaç yönünden ABİHA'nın 101. maddesine aykırılık teşkil ettiği sonucunu doğurmayacaktır.

Söz konusu hükümlere yönelik yapılacak değerlendirmede ilgili sözleşmelerin hukuki ve ekonomik zemini dikkate alınarak sözleşmelerin etkileri incelenmeli ve pazarda bir kapama etkisinin olup olmadığına bakılmalıdır. Bu değerlendirme yapılırken dikkate alınabilecek konular; ilgili yükümlülüklerin kapsamına giren coğrafi alandaki pazar dinamikleri ve yapısı, söz konusu coğrafi alanda yeni bir rakibin ticari faaliyetine başlayabilmesi için somut alternatiflerin varlığı, bu coğrafi alandaki AVM'lerin sayısı ve bu pazardaki yoğunlaşma seviyeleri, müşteri alışkanlıkları ve marka bağlılığının derecesi, pazara giriş engelleri, sınırlamanın süresi, kümülatif bir etki doğmasına sebebiyet verebilecek benzer yapıda yükümlülüklerin pazarda yaygın olarak kullanılma sıklığı gibi hususlardır.

AAD'nin yapmış olduğu analizden de anlaşılacağı üzere, AB rekabet hukukunda ticari kira sözleşmelerindeki rekabet etmeme yükümlülüklerinin hukukiliği, ilgili sözleşmelerin yapıldığı hukuki ve ekonomik zemin ve ilgili ürün pazarının dinamikleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu kapsamda ilgili pazara erişimin bu yükümlülükler dolayısıyla zorlaştığının görülmesi halinde pazardaki kapanmanın ne kadarının bu yükümlülüklerden kaynaklandığına bakılmalı ve ancak bu analiz sonucunda ilgili yükümlülüklerin hukukiliğine karar verilmelidir.

Türk Rekabet Hukukunda Ticari Kira Sözleşmelerindeki Rekabet Etmeme Yükümlülüklerine Yaklaşım

Ülkemizde de konuya AB'deki yaklaşıma benzer bir perspektiften yaklaşılmaktadır. Rekabet Kurulu vermiş olduğu çeşitli kararlarında konuyu incelemiş ve konuyu yukarıdaki yaklaşıma benzer bir çerçevede ele almıştır.

14.12.2006 tarih ve 06-90/1145-339 sayılı TAB Gıda Kararı

İlgili kararda, Tepe Emlak Yatırım İnşaat Ticaret A.Ş.'nin sahibi olduğu Tepe Nautilus Alışveriş Merkezi'nin yeme-içme bölümünde Anadolu Restoran İşletmeleri Ltd. Şti. (McDonald's) restoranı açılması için dükkân kiralamayı reddetmesi nedeniyle 4054 Sayılı Kanun'un 6. maddesinin ihlal edildiği, anılan eylemin Tepe Emlak ile Türkiye'de Burger King restoranlarını işleten TAB Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Tab Gıda) arasında yapılan bir anlaşma sonucu gerçekleştiği ve bu anlaşmanın da 4054 Sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında ihlal oluşturduğu iddiası incelenmiştir.

Kurul konuyla ilgili olarak yaptığı değerlendirmede konunun 4. madde altında değerlendirilebilmesi için dışlayıcı etki doğuran bir anlaşmanın var olması gerektiğini şu şekilde ifade etmiştir; "... 4. madde anlamında dışlayıcı eylemlerin varlığından bahsedebilmek için olayda münhasır bir ilişkinin bulunduğunu göstermek zorunludur. McDonalds'ın dışlandığı iddiasının ciddiye alınabilmesi için Tab Gıda ile Tepe Emlak arasındaki kira ilişkisinin münhasırlık içermesi, bu yönüyle hızlı servis restoranları pazarına girişi ve pazarda faaliyet göstermeyi zorlaştırması, dolayısıyla rakipleri dışlayıcı bir etki doğurması gerekirdi. Somut olayda böyle bir münhasırlığın varlığı yönünde bir iddia ya da kanıt yoktur. Tepe Nautilus'de Tab Gıda'nın pek çok rakibinin yer aldığı dikkate alındığında bir münhasırlığın mevcut olmadığı da görülmektedir." (vurgu eklenmiştir)

Yukarıdaki değerlendirmeye istinaden, somut olayda anlaşmalarda herhangi bir rekabet etmeme yükümlülüğü olmamasına rağmen Kurul'un almış olduğu pozisyonu, böyle bir yükümlülük olsaydı bunun incelenmesinde rakipleri dışlayıcı etkilerin varlığına bakılması gerekeceği şeklinde yorumlamak ve dolaylı olarak da olsa Kurul'un AAD'nin pozisyonuna benzer bir pozisyon aldığını söylemek mümkündür.

01.11.2012 tarih ve 12-53/1486-514 sayılı TAB Gıda Kararı

İlgili kararda, Konya'da kurulması planlanan ve kentin en büyük alışveriş merkezi olacak olan Konya Kent Plaza AVM'sinde McDonald's'ın da yer almak istediği ancak AVM mağazalarının pazarlanması işini yapan 4A Danışmanlık Kiralama Yönetim Perakende Ltd. Şti.'nin (4A) bu girişimlerini engellediği, gerekçe olarak da Burger King'in sahibi olan TAB Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından Mcdonald's'ın söz konusu AVM'ye girmesi durumunda TAB Gıda'nın sahip olduğu dört markayı da AVM'den çekmesinin gösterdiği iddiası üzerine TAB Gıda, 4A ve Deha Gayrimenkul Yatırım İnşaat Taahhüt A.Ş. hakkında inceleme yapılmıştır.

Kurul bu kararında da bir önceki kararındaki değerlendirmeye sadık kalmış ve aynı pozisyonu koruyarak ticari kira sözleşmelerindeki rekabet etmeme yükümlülüklerinin incelenmesinde pazara girişi ve pazarda faaliyet göstermeyi zorlaştıran rakipleri dışlayıcı etkilerin varlığına bakılması gerektiğini dolaylı olarak ifade etmiştir.

07.03.2013 tarih ve 13-12/185-99 sayılı Anadolu Restoran İşletmeleri Kararı

İlgili kararda, Anadolu Restoran İşletmeleri Ltd. Şti.'nin Çorlu'da bulunan Orion Alışveriş Merkezi, Samsun'da yer alan Yeşilyurt Alışveriş Merkezi, Batman'da yer alan Batman Park Alışveriş Merkezi, İstanbul'da bulunan Capitol Alışveriş Merkezi, Beylikdüzü Migros Alışveriş Merkezi ve Capacity Alışveriş Merkezi başta olmak üzere Türkiye çapında birçok alışveriş merkezi ile imzalamış olduğu kira sözleşmelerinde kırmızı etten mamul hamburger satışına ilişkin olarak münhasırlık (rekabet etmeme yükümlülüğü) hükmüne yer verdiği ve bu şekilde, McDonald's'ın yer aldığı AVM'lerde, Burger King'in faaliyet göstermesinin engellendiği ve Burger King'in AVM'lerin dışında bırakılmasının amaçlandığı iddiaları incelenmiştir.

Kurul, McDonald's'ın az sayıdaki sözleşmesinde rekabet etmeme yükümlülüğü bulunduğunu ortaya koyduktan sonra ilgili yükümlülüklerin bizatihi kendisinin amaç yönünden 4054 Sayılı Kanun'un 4. maddesine aykırılık teşkil ettiği yönünde bir değerlendirme yapmaksızın, ilgili yükümlülüklerin etkilerini incelemiştir. Kurul kararında; "Bu bilgiler çerçevesinde, McDonald's'ın AVM'ler ile yaptığı, yukarıda da verilen sözleşmelerin rakiplerin pazarın dışında çıkartılması amacına yönelik olmadığı kanaatine varılmıştır.(...) Söz konusu olayda, iki teşebbüs arasında yapılan anlaşmanın 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi anlamında rakibi dışlayıcılığından bahsedebilmek için, ilgili kira ilişkisinin hızlı servis restoranları pazarına girişi ve pazarda faaliyet göstermeyi zorlaştırması, dolayısıyla rakipleri dışlayıcı bir etki doğurması gerekmektedir." şeklinde değerlendirmesine yer verdikten sonra, ilgili yükümlülüklerin etkisini incelediğini şu değerlendirmeyle ortaya koymuştur; "Ancak, 2012 yılı itibarıyla şikayetçi konumundaki Burger King'in, AVM içi restoran sayısı, McDonald's'ın restoran sayısının (.....) katından daha fazladır. Öte yandan, aynı yıl şikayetçi konumundaki Burger King'in AVM içi (in-line) restoran sayısı, McDonald's'ın in-line restoran sayısından (.....) adet daha fazladır. Diğer yandan, yukarıda da ifade edildiği üzere, hâlihazırda şikayetçi ve şikayet edilenin tek başlarına ve birlikte faaliyet gösterdiği AVM sayısına bakıldığında, başvuruya konu münhasırlık hükmünü haiz kira sözleşmelerinin Burger King'in pazarın dışında bırakılmasına yol açan bir etkiye sahip olduğundan bahsetmek mümkün değildir.".

Bu karar da, Kurul'un pozisyonunda herhangi bir değişiklik olmadığını ve Kurul'un AAD ile bezer bir yaklaşım benimsemiş olduğunu teyit etmektedir.

Sonuç

Gerek Kurul'un gerekse de AAD'nin ticari kira sözleşmelerindeki rekabet etmeme yükümlülüklerine yaklaşımı ilgili yükümlülüklerin pazar üzerindeki etkilerinin incelenmesini gerekli kılmaktadır. Bu yönüyle, her iki yaklaşım da "amaç" odaklı formalistik bir incelemeden ziyade "etki" odaklı realistik bir analiz öngörmektedir. Bu yaklaşım, pazardaki fiili durumun ve dinamiklerin incelenmesini ve söz konusu yükümlülüklerin bu dinamiklere etkilerini araştırmayı gerektirmesi dolayısıyla ticaret hayatının gerçeklerine ve işleyişine itibar eden bir sonuç ortaya koymaktadır.


[1] Ana kiracı (anchor tenant); bir alışveriş merkezinde belirli bir ürün grubuna yönelik marka bilinirliği ve prestiji nedeniyle ticari üniteleri öncelikli olarak kiralama imkanı tanınan ve söz konusu bilinirlik ve prestij sayesinde alışveriş merkezine müşterileri çekeceği düşünülen kiracıyı ifade etmektedir.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
Bora İkiler, LL.M.
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions