Turkey: Avukatlara Yargı Reformu

Last Updated: 6 November 2019
Article by Öykü Kurt

24.10.2019 tarihinde 30928 sayılı Resmi Gazete'de ilan Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ("Kanun") ile Avukatlık mesleğine giriş ve işbu mesleğin icrası sırasında uygulanacak usul ve esaslar doğrultusunda ele alınan; hukuk mesleklerine giriş sınavı ve idari yargı ön sınavı, Avukatlık hizmetlerindeki KDV gibi yargı reformu uygulamaları gibi önemli hususlarda yeni değişiklikler getirilmiştir.

1. AVUKATLIK MESLEĞİNE GİRİŞ SINAVI HAKKINDA YAPILAN DÜZENLEME

Kanun'un 3. maddesi ile 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 16. maddesinde Avukatlık mesleğinde aranacak şartların ilişkin yapılan değişiklik ile hukuk mesleklerine giriş sınavında başarılı olanların Avukatlığa kabul edilecekleri ve bu doğrultuda 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 7. maddesinde hüküm altında alınan noterlik stajı kabul şartları konu değişikliğe göre teselsül ettirilmiştir.

Yapılan değişiklik ile, hukuk mesleklerine giriş sınavında; 100 puan üzerinden en az 70 puan alanların; hakimlik,savcılık, avukatlık ve noterlik mesleklerine girebilecekleri, hukuk mesleklerine giriş sınavı şartının 2020-2021 senesinde kayıt yaptıran öğrencilerden başlanarak uygulanacağı belirtilmiştir.

2. SERİ MUHAKEME USULÜNE İLİŞKİN YAPILAN DÜZENLEME

Kanun'un 23. maddesi ile getirilen düzenleme uyarınca; soruşturma evresi sonunda Türk Ceza Kanunu ("TCK") 'nda yer alan;

  • Hakkı olamayan yere tecavüz,
  • Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması,
  • Trafik güvenliğini tehlikeye sokma,
  • Gürültüye neden olma,
  • Parada sahtecilik,
  • Mühür bozman,
  • Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan,
  • Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama,
  • Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması

suçlarında avukatla temsil edilen şüphelinin, Cumhuriyet savcısıyla anlaşma yapması usulü getirilmiştir. Buna göre savcı, şüpheliye seri muhakeme usulü uygulanmasını teklif edecek. Eğer şüpheli avukat huzurunda bunu kabul ederse bu usul uygulanacak. Bunun üzerine Cumhuriyet Savcısı suçun alt ve üst sınırı arasında belirleyeceği temel cezadan yarı oranında indirim yapmak suretiyle yaptırımı belirleyecek, gerekirse cezayı erteleme kapsamına alabilecek. Ancak yukarıda yer alan suçların;

  • İştirak halinde işlenmesi ve şüphelilerden birinin bu usulün uygulanmasını kabul etmemesi halinde,
  • Yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı ile sağır ve dilsizlik hallerinde,
  • Resmi mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunamama veya yurtdışında olma ya da başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması halinde,

seri muhakeme usulünün uygulanmayacağı ifade edilmiştir. İlaveten, seri muhakeme usulünün herhangi bir sebeple tamamlanması veya soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması amacıyla Cumhuriyet başsavcılığına gönderilmesi hallerinde, şüphelinin seri muhakeme usulünü kabul ettiğine ilişkin beyanları ile bu usulün uygulanmasına dair belgelerin, takip eden soruşturma ve kovuşturma işlemlerinde delil olarak kullanılmayacağı belirtilmiştir. Konu değişiklik bir yandan dava sayılarını azaltırken, diğer yandan avukatlara on binlerce yeni iş imkânı sağlayacaktır. Ceza avukatlığında kaliteyi yükseltecek olan bu sistemle meslek içi eğitimlerde ceza avukatlığına ağırlık verilmesi zorunluluğu doğmuştur.

3. BASİT YARGILAMA USULÜNE İLİŞKİN GETİRİLEN DÜZENLEME

Kanun'un 24. maddesi ile asliye ceza mahkemelerince iddianamenin kabulünden sonra adli para cezası ve/veya üst sınır iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilmiştir. Ancak, asliye ceza mahkemesinin duruşma açmadan verdiği hükme itiraz edilmesi halinde mahkemenin itiraz edilen hükmü iptal ederek duruşmalı yargılama yapmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, ceza muhakemesinde bu yargılama usulü dosya üzerinden yapılacağı için sanıklar kendilerini bir müdafi yardımından yararlanma konusunda zorunlu göreceklerdir. Düzenlemeye göre basit yargılama usulü;

  • Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik halleri ile soruşturma veya kovuşturma yapılması izne ya da talebe bağlı olan suçlar ve bu kapsama giren bir suçun, kapsama giremeyen başka bir suçla birlikte işlenmiş olması hallerinde

uygulanmayacaktır.

4. TEMYİZ EDİLEBİLECEK KARARLARIN GENİŞLETİLMESİNE İLİŞKİN GETİRİLEN DÜZENLEME

Kanun'un 29. maddesi ile 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu ("CMK") 'nun 286. maddesine eklenen fıkra ile temyiz edilemeyecek kararlar kapsamında olsa bile aşağıda yer alan suçlara nedeniyle verilen bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kararlarının temyiz edilebilir olduğuna karara verilmiştir. Buna göre TCK'da yer alan;

  • Hakaret,
  • Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit,
  • Suç işlemeye tahrik,
  • Suçu ve suçluyu övme,
  • Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama,
  • Kanunlara uymamaya tahrik,
  • Cumhurbaşkanına hakaret,
  • Devletin egemenlik alametlerini aşağılama,
  • Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama,
  • Silahlı örgüt,
  • Halkı askerlikten soğutma suçları,
  • Terörle Mücadele Kanunu'nun 6. maddesinin 2. ve 4. fırkası ile 7. maddesinin 2. fıkrasında yer alan suçlar,
  • Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu 'nun 28. maddesinin 1. fıkrası ile 31. maddesi ve 32. maddesinde yer alan suçlar

temyiz edilebilir nitelikte olan suçlar kapsamında sayılmış ve bu suçlara ilişkin verilen kararlara karşı Yargıtay'a temyiz başvurusu yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Bu düzenlemenin en önemli sonucu, temyiz mahkemesi Yargıtay' ın katalogdaki suç türlerinde içtihat yaratması ve böylece düşünce özgürlüğünü güvence altına alma imkanının yeniden doğmuş olmasıdır.

5. AVUKATLARA YEŞİL PASAPORT HAKKI TANINMASINA İLİŞKİN DÜZENLEME

Kanun'un 1. maddesi kapsamında getirilen yenilik ile belli bir kıdemin üzerindeki avukatlara yeşil pasaport hakkı tanınmasına karar verilmiştir. Değişikliğe göre Terörle Mücadele Yasası kapsamına ve TCK'nın 4. kısım ve 4,5,6 ve 7. bölümlerinde tanımlanan suçlar ile ilgili hakkında soruşturma ve kovuşturma açılmamış olan avukatlara eş ve çocukları da dahil olmak üzere vize kolaylığı sağlanması amacıyla hususi damgalı pasaport (yeşil pasaport) verilmesine karar verilmiştir.

6. İDARİ HAKİM ADAYLIĞINA GETİRİLEN SINIRLAMAYA İLİŞKİN DÜZENLEMEME

Kanun'un 9. maddesi ile hukuk fakültesi mezunu olmayan idari hakim adaylığında sınırlama getirilmesine karar verilmiştir. Düzenlemeye göre idari yargı hâkim adaylığına hukuk fakültesi mezunu olmayanlar arasından atananların sayısı, her dönemde atanacak toplam aday sayısının %20'sini geçmeyecek şekilde belirlenmesine karar verilmiştir.

7. İDARİ HAKİM ADAYLIĞINA GETİRİLEN SINIRLAMAYA İLİŞKİN DÜZENLEMEME

Kanun'un 9. maddesi ile İdari Yargı Ön Sınavına, hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğretim yapmış veya bunlara denkliği kabul edilmiş yabancı kurumlardan mezun olanların girebileceği belirtilmiştir. Ek olarak, düzenleme ile İdari Yargı Ön Sınavı'nın konu başlıklarının ağırlıklı olarak hukuk fakültelerinin müfredatı esas alınarak belirleneceği düzenlenmiştir.

8. BÖLGE İDARE MAHKEMESİ DAİRELERİ KARARLARI ARASINDAKİ UYUŞMAZLIKLARIN 3 AY İÇERİSİNDE KARARA BAĞLANMAINA İLİŞKİN DÜZENLEME

Değişiklik ile, aynı veya farklı bölge idare mahkemesi dairelerince benzer olaylarda verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin gerekçeli istemler hakkında uyuşmazlığın konusuna göre Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri kurullarınca 3 ay içinde karara bağlanmasına ilişkin düzenleme getirilmiştir.

9. MAĞDUR HAKLARININ GÜÇLENDİRİLMESİNE YÖNELİK DÜZENLEME

Kanun'un 22. maddesi ile getirilen düzenleme kapsamında savcı veya hakimler tarafından ifade ve beyanının özel ortamda alınması gerektiği ya da şüpheli veya sanık ile yüz yüze gelmesinde sakınca bulunduğu değerlendirilen çocuk veya mağdurların ifadelerinin özel ortamda uzamlar aracılığıyla alınması düzenlenmiştir. TCK'nın 103. maddesinde tanımlanan suçlardan dolayı mağdur olan çocukların soruşturma evresindeki beyanları, bunlara yönelik hizmet veren merkezlerde Cumhuriyet Savcısının nezaretinde uzmanlar aracılığı ile alınacağı düzenlenmiştir. Ayrıca, TCK'nın 102. maddesinde yer alan suçlardan mağdur olanların soruşturma evresindeki beyanlarının da suçtan zarar gören/mağdur çocukların beyanlarının alınmasındaki usullerle alınacağı belirtilmiştir. Ancak, beyan ve görüntü kaydının alınması mağdurun rızasına tabii tutulmuştur. Bu çerçevede mağdurlar, adli görüşme odalarında, baskıya maruz kalmadan ifade verebilecek.

10. İÇERİK ENGELLEMEYE İLİŞKİN DÜZENLEME

Kanun'un 22. maddesi ile getirilen düzenlemeye göre 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'un 8. maddesine; erişimin engellenmesi kararlarının, ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verileceği düzenlenmiştir. Ancak, teknik olarak ihlale ilişkin içeriğe erişimin engellemesi yapılamadığı veya ilgili içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla ihlalin önlenemediği durumlarda internet sitesinin tümüne yönelik olarak erişimin engellenmesine karar verilebileceği düzenlenmiştir.

11. SORUŞTURMA AŞAMASINDA TUTUKLULUK SÜRELEİRNE İLİŞKİN DÜZENLEME

Kanun'un 18. maddesi ile getirilen düzenleme ile soruşturma evresinde tutukluluk süresinin ağır cezayı gerektirmeyen hallerde 6 (altı) ayı, ağır cezayı gerektiren hallerde ise 1 (bir) yılı geçemeyeceği belirtilmiştir. Ancak, TCK'nın 4. kısmının 4,5,6 ve 7. bölümünde tanımlanan suçlar ile Terörler Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu olarak işlenen suçlar bakımından bu sürenin en çok 1 yıl 6 ay olarak belirlenmesine ve gerekçesinin gösterilerek 6 ay daha uzatılmasına karar verilmiştir. İlaveten, 15 yaşından küçüklerin işlediği suçlarda bu sürelerin yarı oranında, 18 yaşından küçüklerin işlediği suçlarda ise dörtte üç oranında uygulanmasına karar verilmiştir.

12. HABER VERME SINIRLARINI AŞAMAYAN AÇIKLAMALARIN SUÇ KAPSAMINDAN ÇIKARILMASINA İLİŞKİN DÜZENLEME

Kanun'un 13. maddesi ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 7. maddesine eklenen fıkra ile haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamalarının suç oluşturmayacağına karar verilmiştir.

13. ÜÇ YIL VE ALTI HAPİS CEZALARINDA ERTELEME İMKANINA İLİŞKİN DÜZENLEME

Kanun'un 19. maddesi ile CMK'nın 171. maddesine getirilen düzenleme kapsamında uzlaştırma ve ön ödeme kapsamındaki suçlar hariç, Cumhuriyet Savcısının, üst sınırı 3 yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı, yeterli şüphenin varlığına rağmen kamu davasının açılmasını 5 yıl süreyle ertelenmesine karar verebileceği düzenlenmiştir. Ancak, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar, kamu görevlisi tarafından veya kamu görevlisine karşı işlenen suçlar ile cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçların işbu hükme müstesna olduğu belirtilmiştir.

14. SONUÇ

24.10.2019 tarihli ve 30928 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında; hukuk mesleklerine giriş sınavı, Avukatlara yeşil pasaport verilmesi, yargıda temyiz yolunun genişletilmesi, eleştirinin suç olmaktan çıkarılması, tutuklama kararının verilebilmesi için kuvvetli şüphenin varlığını gösteren somut delillerin bulunması şartı aranması, kamu davalarının 5 yıl süre ile ertelenmesi hususların da önemli değişiklikler yapılmış olup faydalı olması amacıyla görüş ve değerlendirmelerinize sunulmuştur.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions