Turkey: Kâr Yedeklerinden Sermaye Artirimina Gidilmesinin İştirak Eden Kuruma Etkisi

Last Updated: 18 September 2019
Article by Ömer Emen

ÖZET

Son dönemlerde özellikle ticaretin küreselleşmesi ile birlikte Türkiye mukimi birçok şirket gerek pazar payını arttırmak gerekse kâr-zarar risklerini dengeli dağıtabilmek amacıyla yurtdışında bulunan şirketlere iştirak edebilmektedir. Yurtdışında iştirak edilen şirketin kâr yedekleri kullanılmak suretiyle gerçekleştirdiği sermaye artırımı nedeniyle Türkiye'deki şirketin elde ettiği iştirak hisselerinin gelir yazılması ve Türkiye'de kurumlar vergisine tabi tutulması bu makalenin konusu oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Yurtdışı İştirakler, Yurtdışı İştirak Kazançları, Yurtdışı İştirak Sermaye Artırımı, Yurtdışı İştirakin Kâr Yedeklerinden Sermaye Artırımının Vergilendirilmesi.

GİRİŞ

Şirketlerin yurtdışındaki şirketlere iştirak etmeleri durumunda yurtdışındaki iştirakin elde etmiş olduğu kârı, kâr dağıtımına konu etmesi durumunda söz konusu yurtdışı iştirak kazancının Türkiye'de gelir hesaplarına intikal ettirilmesi ve Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5/1-b maddesinde belirtilen şartları sağlaması koşulu ile kurumlar vergisi istisnası uygulanması mümkün bulunmaktadır. Söz konusu maddede belirtilen şartların tamamının sağlanmadığı durumlarda kurumlar vergisi istisnasından faydalanılması mümkün olmamaktadır.

Son dönemlerde şirketlerin öz kaynak yapılarını güçlendirmek amacıyla işletme bünyesinde bulunan geçmiş yıl kârlarını sermayeye ilave etmeleri sıklıkla karşılaşılan bir uygulamadır. Geçmiş yıl kârlarının sermayeye ilave edilmesinde şirketin ortağı konumunda bulunan kişi ya da kurumların elde edecekleri bedelsiz hisselerin ne şekilde değerlendirileceği tartışmalı bir konudur.

Türkiye'de kurulu bir şirketin iştirak ettiği tam mükellef bir kurumun geçmiş yıl kârlarını sermayeye ilave etmesi durumunda, iştirak eden şirketin elde ettiği bedelsiz hisselerin gelir yazılması durumu gündeme gelse dahi Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5/1-a maddesi kapsamında kurumlar vergisi istisnasından faydalanılmakta ve söz konusu gelir unsurunun iştirak eden kurum nezdinde vergilenmesi söz konusu olmamaktadır. Ancak Türkiye'de kurulu bir şirketin yurtdışında bir şirkete iştirak etmesi ve iştirak edilen bu şirketin geçmiş yıl kârlarından gerçekleştireceği sermaye artırımı dolayısıyla elde edilen bedelsiz hisselerin yurtdışındaki şirkete iştirak eden Türkiye'de kurulu şirket tarafından gelir hesaplarına intikal ettirilmesi halinde Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5/1-b bendinde yer alan Türkiye'ye transfer edilme şartı yerine getirilmemiş olacağından istisnadan yararlanılmasının mümkün olmadığı değerlendirilebilecektir. Bu durumda yurtdışı şirketlere iştirak eden şirketler iştirak ettikleri şirketin kâr yedeklerini sermayeye ilave ettikleri takdirde vergisel yönden bir çıkmaza girmiş olacaklardır.

1. KÂR YEDEKLERİNDEN SERMAYE ARTIRIMI YAPAN İŞTİRAK EDİLEN ŞİRKETİN TÜRKİYE'DE TAM MÜKELLEF KURUM STATÜSÜNDE OLMASI

1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin "5.6.2.4.3 - Bedelsiz olarak elde edilen hisse senetlerinin satışından sağlanan kazançların durumu" başlıklı bölümünde yer alan, "Dönem kârından ayrılan yedekler kullanılmak suretiyle sermaye artırımında bulunulması halinde ise bu işlem sonucu ortaklara bedelsiz hisse senedi verilmesi ile fiilen kâr payı dağıtılması arasında fark bulunmamaktadır. Her iki halde de ortaklar, kurum bünyesinde oluşan kârlar üzerinde tasarrufta bulunma imkanına sahip olmaktadır. Dolayısıyla, kâr yedeklerinden karşılanan sermaye artırımları sonucunda ortaklarca bedelsiz iştirak hissesi iktisap edilmesi durumunda, alınan bu iştirak hisseleri nominal bedelle iştirak hesaplarında izlenecek ve iştirak kazançları istisnası nedeniyle kurumlar vergisine tabi tutulmayacaktır." düzenlemesi Danıştay 4. Dairesi'nin 14.06.2017 tarih ve Esas No:2013/2951, Karar No:2017/5260 sayılı Kararı ile iptal edilmişti. Ancak Danıştay 4. Dairesi'nin anılan Tebliğ düzenlemesini iptal kararı, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'nun 07.02.2018 tarih ve Esas No:2017/626, Karar No:2018/51 sayılı kararı ile bozulmuştur. Bozma kararı ile birlikte Tebliğ'in anılan hükmü tekrar geçerlilik kazanmıştır. Dolayısıyla mevcut durumda kâr yedeklerinin sermayeye ilave edilmesi nedeniyle ortaklara bedelsiz hisse verilmesinin kâr dağıtımı mahiyetinde olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5. maddesinin 1 numaralı fıkrasının a bendinde kurumların tam mükellefiyete tabi başka bir kurumun sermayesine katılımlarından elde ettikleri kazançların kurumlar vergisinden istisna olduğu belirtilmiştir.

Türkiye'de kurulu bir şirketin iştirak ettiği Türk mukimi bir şirketin geçmiş yıl kârlarını sermayeye ilave etmesi durumunda bedelsiz elde edilen hisseler nedeniyle iştirakler hesabında meydana gelen artış karşılığında kâr payı mahiyetinde gelir elde edilmesi ve bu tutarın gelir hesaplarına kaydedilmesi gerekmektedir. Gelir hesaplarına intikal ettirilen söz konusu tutarlar tam mükellefiyete tabi başka bir kurumun sermayesine iştirak edilmesinden kaynaklanan kazanç kapsamında kurumlar vergisinden istisna olduğundan iştirak eden kurum nezdinde ilave bir vergi yükü durumu söz konusu olmamaktadır. Bu nedenle kâr yedeklerinin sermaye ilave edilmesi durumunda bedelsiz elde edilen hisselerin gelir yazılması hususu Türkiye'de tam mükellefiyete tabi şirketlere (yatırım fon ve ortaklıkları hariç) iştirak eden Türkiye'de kurulu şirketler açısından çok büyük sorun teşkil etmemektedir.

2. KÂR YEDEKLERİNDEN SERMAYE ARTIRIMI YAPAN İŞTİRAK EDİLEN ŞİRKETİN YURTDIŞI KURUM OLMASI

Yukarıda ifade ettiğimiz üzere iştirak edilen şirketin Türkiye'de tam mükellef kurum statüsünde bulunması durumunda kâr yedeklerinden yapılan sermaye artırımının kâr dağıtımı mahiyetinde olduğu değerlendirmesi sonucu söz konusu tutarların iştirak eden kurum nezdinde gelir yazılması gerektiği ileri sürülse dahi iştirak eden kurum açısından bu kâr payı KVK 5/1-a kapsamında kurumlar vergisinden istisna edilecektir. Dolayısıyla iştirak edilen kurumun Türkiye'de tam mükellef kurum statüsünde olması halinde kâr yedeklerinin sermayeye ilavesi nedeniyle elde edilen bedelsiz hisseler nedeniyle iştirak eden kurum nezdinde ilave bir vergi yükü söz konusu olmamaktadır. İştirak edilen kurumun yurt dışında mukim bir şirket olması halinde iştirak eden kurum üzerinde ilave bir vergi yükü oluşmaması için Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5/1-b bendinde1 belirtilen şartların sağlanması gerekmektedir.

Görüleceği üzere kanunî ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki şirketlerin sermayesine iştirak eden kurumların, bu iştiraklerinden elde ettikleri kazançlar için Türkiye'de istisna hükümlerinden faydalanılabilmesi için kazancın ilgili hesap dönemine ait beyannamenin verildiği tarihe kadar transfer edilme şartı yer almaktadır.

Türkiye'de tam mükellef kurum statüsüne sahip bir şirketin kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunmayan bir kuruma iştirak etmesi ve iştirak edilen bu kurumun kâr yedeklerinin sermayeye ilave edilmesi durumunda paranın fiilen Türkiye'ye transfer edilmesi gibi bir durum söz konusu olmayacağından kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunmayan bir kuruma iştirak edilmesi ve bu kurumun kâr yedeklerini sermayeye ilave etmesi nedeniyle elde edilen bedelsiz hisselerin Türkiye'de kurumlar vergisine tabi tutulması gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır.

Kâr yedeklerinden sermaye artırımı suretiyle yurt dışından bedelsiz hisse senedi alınması durumunda elde edilmiş sayılan dağıtılmış kazancın fiilen Türkiye'ye transfer edilme imkânı bulunmamaktadır, çünkü dağıtılmış sayılan kâr payı nakit olarak değil, hisse senedi olarak elde edilmiştir. Kanaatimizce KVK 5/1-b maddesinde yer alan yurt dışı iştirak kazancı istisnası şartlarından olan kazancın Türkiye'ye getirilmesi şartının aranmaması, elde edilen bedelsiz hisse senetlerinin Türkiye'de tam mükellef kurum statüsündeki iştirak eden kurumun defter kayıtlarına alınmasının yeterli sayılması gerekir. Aksi durumda kazancını sermayeye ilave eden bir tam mükellef kurum ile bir dar mükellef kurumun Türkiye'deki iştirakçileri arasında ayrım yapılması anlamına gelir ve Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırılık teşkil eder.

Öte yandan 1 Seri No.lu KVK GT'nin aynı bölümünde; "Sermaye yedekleri kullanılmak suretiyle sermaye artırımında bulunulması neticesinde sermaye artırımı nedeniyle verilecek bedelsiz hisse senetlerinin, bu şirkete iştirak edenler yönünden aktif ve pasiflerinde bir artışa neden olmaması gerekir. Dolayısıyla, bedelsiz hisse senetleri nedeniyle aktifte tutulan hisselerin sadece adedi değişecek, bedelinde değişme olmayacaktır." düzenlemesi de yer almaktadır. Yani yurt dışı iştirak tarafından emisyon primi gibi sermaye yedeklerinin sermayeye eklenmesi sonucunda elde edilen bedelsiz hisse senetleri ise elde edilmiş kâr payı sayılmamaktadır.

Bu noktada mali idare tarafından kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunmayan bir kuruma iştirak edilmesi halinde bu iştirakin kâr yedeklerinden yapılan sermaye artırımı sonucunda Türkiye'deki şirketin elde ettiği bedelsiz hisselerin kâr dağıtımı olarak değerlendirileceği ancak söz konusu gelir unsurunun Türkiye'de yasal kayıtlara alınmasının kazancın ilgili hesap dönemine ait kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresi içerisinde Türkiye transfer şartını sağlayacağı yönünde bir düzenleme yapılmasının tereddütleri ortadan kaldıracağını değerlendirmekteyiz. Yine idare tarafından 1 Seri No.lu KVK GT'de yer alan "Dönem kârından ayrılan yedekler kullanılmak suretiyle sermaye artırımında bulunulması halinde ise bu işlem sonucu ortaklara bedelsiz hisse senedi verilmesi ile fiilen kâr payı dağıtılması arasında fark bulunmamaktadır." hükmünün kaldırılması da tereddüt edilen hususların çözümünde etkin rol oynayabilecek niteliktedir.

SONUÇ

Türkiye'de kurulu tam mükellef kurum tarafından iştirak edilen şirketlerin kâr yedeklerinden gerçekleştirilen sermaye artırımları sonucunda Türkiye'deki kurum tarafından bedelsiz elde edilen hisselerin kâr dağıtımı olarak nitelendirilmesi nedeniyle söz konusu kazançların vergilendirilmesi noktasında tereddütler oluşmaktadır. İştirak edilen kurumun Türkiye'de tam mükellef kurum statüsünde bulunması halinde söz konusu bedelsiz hisseler kâr payı olarak değerlendirilse dahi KVK 5/1- a kapsamında vergiden istisna tutulabilecektir. İştirak edilen kurumun kanuni veya iş merkezinin Türkiye'de bulunmaması durumunda elde edilen bedelsiz hisselerin kâr payı olarak nitelendirilmesi halinde bunların Türkiye'de kurumlar vergisinden istisna tutulabilmesi için kazancın Türkiye'ye transfer şartı bulunmakta olup teknik olarak böyle bir transferin gerçekleştirilmesi mümkün olmadığından bu kazançların yeniden Türkiye'de vergilendirilmesi gerektiği yönünde tereddütler ortaya çıkmaktadır.

Kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunmayan bir şirkete iştirak eden tam mükellef kurumların iştirak ettikleri şirketlerin kâr yedeklerini sermayeye ilave etmeleri nedeniyle elde ettikleri bedelsiz hisselerin kâr dağıtımı mahiyetinde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Tebliğ düzenlemesinin kaldırılması sorunun çözümü noktasında etkili bir yöntem olarak düşünülebilir. Tebliğ düzenlemesi iptal edilmiyorsa dahi kâr payı olarak değerlendirilen kâr yedeklerinin sermayeye ilavesi nedeniyle elde edilen bedelsiz hisselerin KVK 5/1-b bendi kapsamında istisna tutulabilmesi için bu hisselerin iştirak eden Türkiye'deki tam mükellef kurum tarafından kayıtlara intikal ettirilmesinin kazancın Türkiye'ye transfer edilmiş sayılacağını belirten bir düzenlemeye gidilmesi de uygulamadaki bir çok tereddütü ortadan kaldıracaktır.

Footnote

1 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5. maddesinin 1. fıkrasının b bendi "Kanunî ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki şirketlerin sermayesine iştirak eden kurumların, bu iştiraklerinden elde ettikleri aşağıdaki şartları taşıyan iştirak kazançları;

1) İştirak payını elinde tutan şirketin, yurt dışı iştirakin ödenmiş sermayesinin en az % 10'una sahip olması,

2) Kazancın elde edildiği tarih itibarıyla iştirak payının kesintisiz olarak en az bir yıl süreyle elde tutulması (Rüçhan hakkı kullanılmak suretiyle veya yurt dışı iştirakin iç kaynaklarından yapılan sermaye artırımları nedeniyle elde edilen iştirak payları için sahip olunan eski iştirak paylarının elde edilme tarihi esas alınır.),

3) Yurt dışı iştirak kazancının kâr payı dağıtımına kaynak olan kazançlar üzerinden ödenen vergiler dahil iştirak edilen kurumun faaliyette bulunduğu ülke vergi kanunları uyarınca en az % 15 oranında gelir ve kurumlar vergisi benzeri toplam vergi yükü taşıması; iştirak edilen şirketin esas faaliyet konusunun, finansal kiralama dahil finansman temini veya sigorta hizmetlerinin sunulması ya da menkul kıymet yatırımı olması durumunda, iştirak edilen kurumun faaliyette bulunduğu ülke vergi kanunları uyarınca en az Türkiye'de uygulanan kurumlar vergisi oranında gelir ve kurumlar vergisi benzeri toplam vergi yükü taşıması,

4) İştirak kazancının, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmesi."

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions