Turkey: Kişisel Verilerin Korunmasi Dünyasinda İlginç Bir Gün! (Bölüm 1)

Last Updated: 30 July 2019
Article by Selin Ozbek Cittone and Batuhan Aytaç

17 Temmuz 2019, Türkiye'de kişisel verilerin korunması için ilginç bir gün. Bunun sebebi ise yayınlanan Kişisel Verileri Koruma Kurulu ("Kurul") kararları. Şu ana kadar Kişisel Verileri Koruma Kurulu birçok karar yayınlandı. Peki son yayınlananları ilginç kılan nedir?

Kararların içeriğine ve önemine istinaden bunları kararlarına göre bir yazı dizisiyle açıklamak istedik.

Bunlardan yurt dışına aktarımla ilgili kararla başlayalım:

BÖLÜM 1

YURT DIŞI MERKEZLİ MAİL SUNUCULARINDAN ALINAN E-POSTA HİZMETLERİ KANUNUN YURT DIŞINA AKTARIM KURALLARINA UYMAK ZORUNDA

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ("Kanun") yürürlüğe girdikten sonra en tartışmalı konulardan biri yurt dışına aktarım, bunların arasında da yurt dışı kaynaklı e-posta hizmetlerinin kullanılışıydı. Her ne kadar Kanun'un kişisel verilerin yurt dışı aktarımını düzenleyen 9. maddesi oldukça açık olsa da[1] pratikte tam olarak uygulanamıyordu. Zira mevcut durumda operasyonel olarak yurt dışı merkezli Google, Office 365 gibi e-posta hizmetlerinin sağladığı kolaylığı ve verimliliği sağlayacak bir yurt içi merkezli e-posta hizmeti olmadığı düşünülüyor. Bunun sebebi ise söz konusu şirketlerin bu hizmetlere olan yatırımının fazlalığı ve yıllardır kullanıyor oluşuna dayalı güven.

Kanun yürürlüğe girinceye kadar şirketler de haliyle en çok kullanılan ve uluslararası güvenilirliği olan e-posta hizmetlerini tercih ettiklerinden yerel bir e-posta hizmetine geçmeleri masraf ve operasyonel zorluk yaratabiliyordu. Bu sebeple bir nevi söz konusu maddeyi bu konu su yüzüne çıkana kadar görmezden gelmeyi tercih ediyorlardı. Tabi bunun nedenlerinde biri de 9. maddede sözü geçen "güvenli ülkelere aktarım" istisnası ve güvenli ülkelerin belirleneceğine olan inançtı. Bu zamana kadar Kurul'un bu ülkeleri hangi kriterlere göre belirleyeceğine dair yayınladığı Karar dışında bir gelişme olmadı. Bu kriterler açısından ise, şu an için en önemli sorun, "karşılılık" prensibi gibi gözüküyor.

Hal bu olacak ki, yurt dışı bazlı e-posta hizmeti kullanmak isteyen bir veri sorumlusu, bu belirsizliği gidermek amacıyla Kurul'a başvuruyor ve belki de beklediği sonucu alamıyor.

Kurul, bu başvurunun sonunda verdiği 2019/157 sayılı kararında uygulamanın Kanun'un 9. maddesi çerçevesinde kullanılması gerektiğini iletiyor. Karşılığında bir ceza veya düzeltme tedbiri uygulanmıyor; ancak bunun sebebi başvuran veri sorumlusunun henüz bu hizmetten yararlanmıyor oluşu ve yararlanıp yararlanamayacağı konusunda görüş alması olabilir.

Bu karar dikkate alındığında, yurt dışı merkezli e-posta sunucusu kullanmak isteyen şirketlerin aşağıdaki uygulamaları yapması gerekecek (ama tabi bunları uygulayarak işin içinden çıkmak çok da kolay değil):

  1. Açık rıza almak -> E-posta hizmetleri, niteliği itibariyle sürekli bilgi ve veri alışverişinin olduğu bir sistem. Çoğunlukla, özellikle kurumsal hesaplara gelen maillerde e-postayı gönderenin adı ve soyadı ile diğer alıcıların e-posta adreslerinde isimleri yer alıyor. Bu durumda her e-postada kişisel bilgisi yer alan her kişiden açık rıza alınması çok da kolay görünmüyor. Bir şekilde bunun bir yöntemi bulunsa dahi kişisel verilerin işlenmesini gerektiren başka sebepler mevcutsa açık rıza alınmıyor. Zira aksi takdirde açık rıza geri alındığında işlemeye devam edilmesi gerekeceğinden açık rızanın bir anlamı kalmıyor ve dürüstlük kuralına aykırılık meydana geliyor. Bütün bunlar değerlendirildiğinde açık rıza almak kullanılabilir bir yöntem gibi görünmüyor.
  1. Kurul'un yayınladığı taahhütnameleri imzalatıp onay almak -> Bu durumda Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü'ndeki ("GDPR")[2] uygulama aksine, sadece Kurul'un çıkardığı taahhütnameyi imzalatmak yeterli değil. Bir de bunu Kurul'a onaylatmak gerekiyor. Burada veri sorumlularının ilk endişesi, ilgili yurt dışı hizmet sağlayıcıların, Kurul tarafından yayınlanan transfer protokollerini imzalamaktan imtina etmeleri. Diğer endişeleri ise Kurul'un onay vermemesi halinde yurt dışı hizmet sağlayıcıları hiç kullanamayacak olmaları ve yapısal değişikliğe gitmek zorunda kalabilecekleri. Henüz bilinen bir taahhütname onayı gerçekleşmedi ve bilinen bir başvuru da yok ama ilgili hizmet sağlayıcının imzalamayı kabul etmesi ve Kurul'un da pozitif yaklaşacağına inanılırsa bu yöntem en uygun yöntem.
  1. Güvenli ülke ilan edilen ülkelere aktarım -> Yukarıda da bahsedildiği gibi henüz güvenli ülkeler ilan edilmiş değil. Haliyle bu istisnadan yararlanılamıyor. Ancak güvenli ülkeler ilan edilirse veri sorumluları e-posta hizmeti aldıkları hizmet sağlayıcılardan verilerinin yalnızca Kurul tarafından güvenli ilan edilen ülkelerde saklanması koşulunu talep edebilir. Bu noktada, her halükârda hizmet sağlayıcılar ile yapılan sözleşmelerde, verilerin saklanması için Avrupa Komisyonu tarafından ilan edilen güvenli ülkelerinden birinin seçilmesi doğru olacaktır. Elbette, bu seçim yapılırken, Türkiye'nin genel uluslararası politikaları çerçevesinde karşılılık bakımından sorunlu olabileceği düşünülebilecek ülkelerin listenin dışında tutulması gerekir. Böyle bir yaklaşım, taaahütname imzalamak yoluyla yapılacak bir başvurunun başarı oranını arttırabilir.
  1. Yerel veya yurt içi merkezli sunucu -> Yerel sunucu kullanımı özellikle start uplar gibi küçük ölçekli şirketlere yüksek bir masraf kalemi oluşturabilir. Yurt içi merkezli e-posta sunucularından ise en azından şimdilik Google veya Office 365 gibi bir yatırım ve verimlilik beklemek güç. Halihazırda yıllardır kullanılan ve sistemin parçası olan e-posta hizmetlerinden kopmak ise veri sorumlusunun faaliyetleri ve global rekabetine ciddi zararlar doğurabilecektir.

Özetle Kurul'un bu kararı Kanun ile uyumlu ve hali ile böyle bir soru karşısında beklenen bir cevap olsa da şu anda 9. madde çerçevesindeki yurt dışına aktarım uygulamaları pek de iç rahatlatan türden değil. Güvenli ülkeler bir an önce ilan edilmeden veya taahhütnameler e-posta hizmeti sağlayıcılarına imzalatılıp Kurulca onaylanmadan veri sorumluları rahat nefes alınamayacak gibi görünüyor.

Önerilerimiz:

  • Bazı regüle sektörler açısından, birincil sistemlerin yerel sunucularda tutulması gerektiği malum. Bu noktada, aslında kanun koyucunun, net bir şekilde verilerin yurt dışına aktarımı konusundaki tutumunu da ortaya koyması ve kişisel verilerin yerel sunucularda tutulması yönünde bir politikası ya da tercihi varsa, bunu açıklaması tüm veri sorumlularının gerekli altyapıyı gecikmesizin bütçelendirmesi ve kurması için bir başlangıç olacaktır. Milli güvenlik vb nedenler ile, kanun koyucu tarafından net bir tercih açıklanmadığı sürece, veri sorumlusu şirketler global rekabetin bir parçası olabilmek için uluslararası hizmet sağlayıcıları tercih etmek zorunda olacaklardır.
  • Global hizmet sağlayıcılar, (Google gibi) Kanun'un 9. Maddesinde ve İlke Kararı'nda belirtilen kriterleri sağlayan bir altyapıyı kurarak ve veri sorumlusu olarak yeterli bir korumayı yazılı olarak taahhüt ederek Kurum'a kendileri başvurabilir ve güvenli kabul edilmelerini talep edebilirler. Bu durumda, bu global şirketlerden hizmet alan her bir veri sorumlusunun ayrı ayrı başvuru yapması yerine, yapılacak bir başvuru ile Madde 9 (2) (b) hükmü kapsamında izin alınabilir. Böyle bir başvurunun Kanun'un lafzına ve ruhuna aykırı olmayacağını düşünüyoruz. Ama Kanun'un tadili değerlendirilirken, GDPR madde 45 hükmüne paralel olarak "üçüncü ülke veya söz konusu üçüncü ülke dahilindeki bir bölge veya bir ya da daha fazla sayıda sektör ya da uluslararası kuruluş"un da yurtdışına veri aktarımı açısından "güvenli" ilan edilmesine imkân verecek şekilde KVKK madde 9'da açık bir düzenleme yapılmasının da faydalı olacağı kanaatindeyiz.
  • Diğer yandan, yeterli korumanın bulunduğu ülkeler listesi yayınlansa dahi, KVKK madde 9 (2) (b) uyarınca Kurum tarafından yayınlanan taahhütnamelerin Türkiye'deki ve ilgili yabancı ülkedeki veri sorumlusu/veri işleyen tarafından imzalanmış olmasının yeterli olması ve GDPR madde 46'de olduğu gibi ayrıca Kurul'un izninin aranmaması uygulamadaki sorunu büyük ölçüde çözecektir. Bu taahhütnamelerin bildirimi ya da sicile kaydı yolu da, kanun koyucu tarafından izine alternatif olarak değerlendirilebilir.

[1] Kişisel verilerin yurt dışına aktarılması

MADDE 9- (1) Kişisel veriler, ilgili kişinin açık rızası olmaksızın yurt dışına aktarılamaz.

(2) Kişisel veriler, 5 inci maddenin ikinci fıkrası ile 6 ncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen şartlardan birinin varlığı ve kişisel verinin aktarılacağı yabancı ülkede;

  1. a) Yeterli korumanın bulunması,
  2. b) Yeterli korumanın bulunmaması durumunda Türkiye'deki ve ilgili yabancı ülkedeki veri sorumlularının yeterli bir korumayı yazılı olarak taahhüt etmeleri ve Kurulun izninin bulunması,

kaydıyla ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın yurt dışına aktarılabilir.

...

[2] GDPR Article 46/2

(c) standard data protection clauses adopted by the Commission in accordance with the examination procedure referred to in Article 93(2);

(d) standard data protection clauses adopted by a supervisory authority and approved by the Commission pursuant to the examination procedure referred to in Article 93(2);

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions