Turkey: Yürürlüğe Giren Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmeliğe Dair İnceleme

Last Updated: 22 July 2019
Article by Burak Emre Çetin

Kişisel veriler arasında, Kişisel Verileri Koruma Kanunu'nda da düzenlendiği üzere, özel bir yere sahip olan kişisel sağlık verileri hakkında Sağlık Bakanlığı tarafından 21 Haziran 2019 tarihinde yürürlüğe konulan Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik ("Yönetmelik") önemli bir ikincil düzenleme olarak mevzuat içerisinde yerini almış bulunmakta. Daha önce Yönetmeliğin görevini görmekte olan Kişisel Sağlık Verilerinin İşlenmesi ve Mahremiyetinin Sağlanması Hakkında Yönetmelik ise Yönetmeliğin 23. maddesi ile yürürlükten kaldırıldı.

Yürürlükten kaldırılan Yönetmelik ile yürürlüğe girmiş olan Yönetmelik arasındaki farklar incelendiğinde ise her ne kadar yeni Yönetmelik daha fazla sayıda madde içeriyor olsa da (eski Yönetmelik 20 maddeden oluşuyorken yeni Yönetmelik 25 maddeden oluşmakta.) genel olarak madde metinlerinin daha sade ve anlaşılır bir dille ele alınmış durumda. Maddelere bakacak olursak öncelikle amaç başlıklı 1. maddede "...yürütülen süreç ve uygulamalarda uyulacak usul ve esasları düzenlemek..." ifadesini kullanmak suretiyle eski amaca göre daha kapsayıcı ve genel bir ifade kullanılmıştır. Kapsam başlıklı 2. madde için de aynı durum söz konusu iken tanımlar maddesine bakıldığında yeni tanımların mevzuata eklenmiş olduğu ve eski Yönetmelik'te yer almakta olan bazı tanımların ise çıkarılmış olduğu görülmektedir. Yeni eklenen tanımlar arasında "açık veri, açık sağlık verisi, e-Nabız, ilgili kullanıcı, KamuNET, Kimliksizleştirme, kişisel veri, kişisel verilerin imha edilmesi, kişisel verilerin silinmesi, kişisel verilerin yok edilmesi ve maskeleme". Çıkarılan tanımlar arasında ise "kişisel sağlık kaydı sistemi ile veri işleyen" yer almakta.

Yönetmeliğin ikinci bölümünde düzenleme altına alınmış olan genel ilke ve esaslar ile eski Yönetmelikte, Kanun'un bir nevi tekrarına düşmüş olan genel ilke ve esaslardan sıyrılıp amaca uygun hareket ederek Sağlık Bakanlığının birimleri ve bunlara bağlı olarak faaliyet göstermekte olan sağlık hizmeti sunucuları için uygulamaya yönelik ilke ve esaslar ortaya koymuştur.

Yeni Yönetmeliğin en önemli farklarından birisi ise üçüncü bölüm ile birlikte getirilmiş olan "Kişisel Sağlık Verilerine Erişim" konusudur. Yönetmeliğin üçüncü bölümü ile;

  • Sağlık personelinin verilere erişimi,
  • Bakanlık birimlerinin verilere erişimi,
  • Çocukların sağlık verilerine erişim,
  • Sağlık verilerine hasta yakınlarının erişimi,
  • Sağlık verilerine avukatların erişimi,
  • Ölünün sağlık verilerine erişim,

konuları düzenleme altında alınmıştır. Genel olarak bu bölüm ile izlenen politika verilere erişim sınırlandırılmasına yöneliktir. Örneğin ebeveynler çocuklarının sağlık verilerine sınırsız bir erişim sağlayamayacaklardır, buna göre ayırt etme gücüne sahip çocuklar, sağlık geçmişlerine ebeveynlerinin erişimini e-Nabız üzerinden izne tabi tutabileceklerdir.

Üçüncü bölüm ile getirilen sağlık verilerine erişim sınırlaması genel hatlarıyla isabetli düzenlemelerden oluşmaktadır ancak sağlık verilerine avukatların erişimi başlıklı 10. madde ile avukatların, müvekkillerinin sağlık verilerine erişebilmeleri için vekaletnamelerde münhasır yetkinin zorunlu kılınması son derece tartışmaya açık bir düzenlemedir. Avukatların hukuk düzeninde üstlenmiş oldukları rol göz önünde bulundurulduğunda bu durumun orantısız bir külfet getirdiği görülebilecektir.

Kişisel sağlık verilerinin gizlenmesi, düzeltilmesi, imha edilmesi ve aktarılması başlığı altında düzenlenen dördüncü bölüm mülga Yönetmelikte kişisel verilerin korunması, işlenmesi, aktarılması ve silinmesi başlığı altında düzenlenmişti. Yeni Yönetmelik, eski Yönetmeliğe göre gizleme, düzeltme ve imha etme durumlarını ayrı hükümler altına ele alarak daha detaylı bir düzenleme ortaya koymuştur.

Yeni Yönetmelik ile kişisel sağlık verilerinin gizlenmesi ve düzeltilmesi konusunda İl Sağlık Müdürlüklerine önemli görevler verilmiştir. Sağlık verilerinin gizlenmesi yargı makamları tarafından gönderilecek müzekkere doğrultusunda gerçekleştirilecek iken sağlık verilerinin düzeltilmesi işlemi ilgili kişi tarafından İl Sağlık Müdürlüğüne yapılacak başvurunun yerinde görülmesi halinde gerçekleştirilecektir. Sağlık verilerinin imha edilmesi ve aktarılması hususları ise Kanun'un ilgili hükümlerine tabi tutulmuşken sağlık verilerinin aktarımı ayrıca özel düzenlemeler içermektedir. Bu doğrultuda aktarımlar KamuNET tarafından gerçekleştirilecektir. KamuNET (Kamu Sanal Ağı); kamu kurum ve kuruluşları tarafından içerik güvenliği sağlanan veri iletişiminin, kurumlar arası internete kapalı olan daha güvenli sanal bir ağ üzerinden yapılarak siber güvenlik risklerinin minimize edilmesi, mevcut ve kurulacak olan güvenli kapalı devre çözümlere standart sağlanması, ortak uygulamalar için uygun alt yapının tesis edilmesi ve oluşturulması, planlanan ortak veri merkezi/merkezlerinin dâhil edilmesi amacıyla T.C. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı bünyesinde oluşturulan bir sistemdir.

Kişisel Sağlık Verileri Yönetmeliğinin beşinci bölümünde yer alan "bilimsel amaçlarla işleme" başlıklı 16. madde ile "açık sağlık verisi" başlıklı 17. madde Yönetmeliğin en önemli hükümlerinden ikisi olarak dikkat çekiyor. Yönetmelik özelinde yer almasına rağmen kişisel verilerin korunması hukuku nezdinde büyük veri kavramına kanun düzenleyicilerin bakış açısını yansıtan bu iki madde, mevzuat değişiklikleri ile karşımıza sıkça çıkacaktır. Veri sorumlusu tarafından anonim hale getirilen veriler bilimsel çalışmalar için kullanılabilecek iken açık veri kavramı veri mahremiyeti ve veri güvenliğine ilişkin düzenlemeleri esas alarak kurulacak bir internet sitesi üzerinden resmi sağlık kurumlarının sistemlerinde yer alan verileri kamuya açık hale getirerek sektörün gelişmesini amaçlamaktadır.

Yönetmeliğin altıncı bölümü ile "veri güvenliği" konusu üç madde ile düzenleme altına alınmıştır. Veri güvenliğine ilişkin yükümlülükler maddesi ile Kanun tarafından 12. madde ile getirilen yükümlülüklere uyma zorunluluğu getirilmişken aynı zamanda teknik ve idari tedbirler hususunda Kurum tarafından hazırlanmış olan Kişisel Veri Güvenliği Rehberi'nin esas alınması zorunlu kılınmıştır. Bilgi güvenliği başlıklı madde ile bilgi güvenliği sürecinin Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanacak olan Bilgi Güvenliği Politikaları Yönergesi ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Yedinci ve son bölüm olarak düzenlenen "çeşitli ve son hükümler" başlıklı bölümün özellik arz ettiği madde "yaptırım" olarak adlandırılmış olan 21. maddedir. Yönetmelikte düzenlenmiş olan hususlara aykırı olarak hareket etmek suretiyle kabahat ve suçların meydana gelmesi halinde Kanunun 17. ve 18. maddesine göre işlem yapılacaktır. Sağlık verileri özelinde önem arz edebilecek olan kamu görevlilerine ve sağlık hizmeti sunucularına ilişkin düzenlemeler de yapılmıştır. 21. maddenin ikinci fıkrası uyarınca Yönetmeliğe aykırı hareket eden kamu görevlileri hakkında bağlı bulundukları amirliklere bildirim yapılacak ve eğer varsa yetkileri iptal edilecektir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca ise sağlık hizmeti sunucularının Yönetmeliğe aykırı hareket etmeleri halinde Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun Ek 11. maddesi uyarınca işlem yapılacaktır. İlgili Kanun maddesi metni uyarınca sağlık hizmetleri sunucuları iki defa uyarılacaktır, uyarıya uymayanlara bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yüzde biri kadar idari para cezası uygulanacaktır.

Sonuç olarak Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca özel nitelikli kişisel veriler arasında yer almakta olan gerçek kişiye ait sağlık verileri, hayatın son derece içinde olan ve sıkça işlenmekte olan bir veri türüdür. Yürürlüğe giren Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik'ten önce bu Yönetmeliğin yerine yürürlükte olan Kişisel Sağlık Verilerinin İşlenmesi ve Mahremiyetinin Sağlanması Hakkında Yönetmelik hükümleri bakımından önemli oranda Kanun'un tekrarı niteliğindeydi. Sağlık konusunun kişisel veriler bakımından ihtiyaçlarını karşılayamayan Yönetmelik, Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik ile birlikte çok daha detaylı düzenlemelere kavuşmuş ve büyük oranda veri koruma hukukunun özneleri için hareket alanlarını net biçimde belirlemiştir.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions