Turkey: Türk Ticaret Kanunu Ve Vergi Kanunlari Çerçevesinde Avans Kar Payi Dağitimi

Last Updated: 4 July 2019
Article by Özge Kisacik
Most Read Contributor in Turkey, July 2019

ÖZET

Şirketlerin varlık nedeni, gerçekleştirilen ticari faaliyetler ve verilen hizmetler karşılığında kar elde etmek ve söz konusu kar payını ortaklara dağıtmaktır. Doğaldır ki söz konusu kar payına ortaklar tarafından erkenden ulaşılmak istenmekte olup; bunun ise tek yolu avans kar payı dağıtımıdır. Halka açık olmayan şirketlerin avans kâr payı dağıtımının esasları ise Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 9 Ağustos 2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan "Kâr payı Avansı Dağıtımı Hakkında Tebliğ" ile açıklanmıştır. Bu Tebliğ ile halka açık olmayan şirketler için 9 Ağustos 2012 tarihinden itibaren kar payı avansı dağıtmak mümkün hale gelmiştir. 1 Eylül 2018 tarihli ve 30522 Sayılı Resmî Gazete'de "Kâr Payı Avansı Dağıtımı Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" ile de birtakım değişiklikler yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kar Payı, Avans Kar Payı Dağıtımı, Genel Kurul, Dönem Zararı, Kar Payı Avansı, Genel Kanuni Yedek Akçe, Transfer Fiyatlandırması.

GİRİŞ

2012 yılında yapılan düzenleme ile birlikte kar payı avansı Sermaye Piyasası Kanunu'na tabi olmayan anonim şirketler için de mümkün hale gelmiştir. Kar payı avansı gerek Türk Ticaret Kanunu gerekse de vergi kanunları açısından özellik arz eden bir konudur. Bu kapsamda işbu makalemizin konusunu ise şirket ortaklarının kara daha hızlı ulaşmasını sağlayan bu yolu 9 Ağustos 2012 tarihli "Kâr payı Avansı Dağıtımı Hakkında Tebliğ" ("2012 Tebliği"), 1 Eylül 2018 tarihli "Kâr Payı Avansı Dağıtımı Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" ("2018 Tebliği") ve Kurumlar Vergisi Genel Tebliği kapsamında incelememiz sonucundaki değerlendirmelerimiz oluşturmaktadır.

I. TÜRK TİCARET KANUNU ÇERÇEVESİNDE AVANS KAR PAYI DAĞITIMI

1. Kar Payı Avansı ve Dağıtım Şartları

Genel olarak kar payı, net dönem karı ya da serbest yedek akçeler üzerinden ortaklara veya ortak olmayan fakat kara katılan diğer kişilere genel kurulca dağıtılmasına karar verilen tutarı ifade etmektedir. Kar payı avansı ise işletmelerin dönem sonunda elde ettikleri kardan mahsup edilmek üzere belirli şartların oluşmasına bağlı olarak dönem içinde dağıtacakları kar payını ifade etmektedir.

Kar payı avansının dağıtılabilmesi için iki ana kural belirlenmiştir;

  • Şirket genel kurulunca kar payı avansı dağıtılmasına ilişkin karar alınması,
  • Kar payı avansı dağıtılacak hesap döneminde hazırlanan üç, altı veya dokuz aylık ara dönem finansal tablolara göre kar edilmiş olması.

Şirket genel kurulunun bu kapsamda alacağı kararda ise aşağıda yer alan hususların mutlaka belirtilmesi gerekmektedir:

  • İlgili hesap dönemi sonunda, yıl içinde dağıtılan kâr payı avansını karşılayacak tutarda net dönem kârı oluşmaması durumunda,

Net dönem kârını aşan kâr payı avanslarının varsa bir önceki yıla ait bilançoda yer alan serbest yedek akçelerden mahsup edileceği, serbest yedek akçe tutarının da dağıtılan kâr payı avanslarını karşılayamaması halinde fazla ödenmiş olan kâr payı avanslarının yönetim organının ihtarı üzerine ortaklar tarafından şirkete iade edileceği,

  • İlgili hesap dönemi sonunda zarar oluşması durumunda;
    • Varsa bir önceki yıla ait bilançoda yer alan serbest yedek akçelerin (eski düzenlemede genel kanuni yedek akçeler de kullanılıyor idi.) öncelikle oluşan zararın mahsubunda kullanılacağı, bu akçelerin oluşan zararı karşılayamaması halinde dönem içinde dağıtılan kâr payı avanslarının tamamının yönetim organının ihtarı üzerine ortaklar tarafından şirkete iade edileceği,
    • Serbest yedek akçelerin (eski düzenlemede genel kanuni yedek akçeler de kullanılıyor idi), oluşan dönem zararından mahsubu sonrasında bakiye serbest yedek akçe tutarının dağıtılan kâr payı avanslarından indirileceği, indirim işlemi sonucunda dönem içinde dağıtılan kâr payı avansı tutarının bakiye serbest yedek akçe tutarını aşması halinde ise aşan kısmının yönetim organının ihtarı üzerine ortaklar tarafından şirkete iade edileceği.

Gerçekleştirilecek olan toplantıda kar payı avansına ilişkin karar alınabilmesi için anonim ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde sermayenin en az dörtte birini karşılayan payların sahiplerinin veya temsilcilerinin toplantıda hazır olması, bu nisabın toplantı süresince korunması ve toplantıda hazır bulunan oyların çoğunluğunun kâr payı avansı dağıtılması yönünde kullanılmış olması, limitet şirketlerde ise toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğunun kâr payı avansı dağıtılması yönünde olması gereklidir.

Bunun yanında ilgili hesap dönemi öncesinde ödenen kâr payı avanslarının, ilgili olduğu yılın net dönem kârından mahsup edilmesi şarttır. Bu işlem yapılmadan, şirket genel kurulunca kâr payı dağıtılmasına ve kâr payı avansı ödenmesine karar verilemez.

2. Kar Payı Avansı Tutarının Hesaplanması

2012 Tebliği'ne göre, dağıtılacak kâr payı avansı; varsa geçmiş yıllar zararlarının tamamının, vergi, fon ve mali karşılıkların, kanunlara ve sözleşmeye göre ayrılması gereken yedek akçelerin, varsa intifa senedi sahipleri ile sözleşmede ortaklar dışında kâra katılması öngörülen diğer kimseler için ayrılacak tutarların oluşan ara dönem kârından indirilmesi suretiyle hesaplanacaktır. Lakin 2012 Tebliği'nde kar payı avansı hesaplanır iken imtiyazlı pay sahiplerinin de hakları dikkate alınıyordu. Bunun yanında ödenecek kâr payı avansı, bu şekilde hesaplanan tutarın yarısını geçemeyecektir.

İlaveten, aynı hesap dönemi içinde izleyen ara dönemlerde de kâr oluşması halinde dağıtılacak kâr payı avansı tutarı yukarıda belirtilenlerin yanı sıra önceki ara dönem veya dönemlerde ödenmiş olan kâr payı avansı tutarları da indirilerek hesaplanır. Ödenecek kâr payı avansı, bu şekilde hesaplanan tutarın yarısını geçemez.

3. Kar Payı Avansı Ödemesi

2012 Tebliği'nde kar payı avansının dağıtım tarihleri itibarıyla ortaklara payları oranında ödeneceği belirtilmişken 2018 Tebliği ile bu husus tekrardan düzenlenerek kâr payı avansının, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa dağıtım tarihleri itibarıyla ortağın sermaye payı için şirkete yaptığı ödemelerle orantılı olacak şekilde ödeneceği belirtilmiştir.

Ayrıca 2018 Tebliği'ndeki yine aynı maddeyle, kâr payı avansının kimlere ödenemeyeceği hususuna açıklık getirilmektedir. Buna göre, kâr payı avansı kârdan imtiyazlı paylara imtiyaz dikkate alınarak ödenecektir. İntifa senedi sahiplerine, ortaklıkları nedeniyle dağıtılacak kâr payı avansı hariç olmak üzere yönetim organı üyelerine ve sözleşmede ortaklar dışında kâra katılması öngörülen diğer kimselere kâr payı avansı ödenemeyecektir.

4. Kar Payı Avansı İşlemlerinde Yöneticilerin Sorumluluğu

Kar payı avansının dağıtılmasına ilişkin şartların yerine getirilmesinin akabinde yönetim kurulu uyarınca yerine getirilmesi gereken bazı yükümlülükler doğmaktadır.

Bu kapsamda yönetim kurulunca kâr payı avansı dağıtımına ilişkin rapor hazırlanır ve söz konusu raporda tespit edilen kâr payı avansının ortaklara ödenmesine ve bu ödemelerin yapılma usulüne ilişkin karar alınır.

Bunun yanında yönetim kurulunun iki önemli daha görevi bulunmaktadır:

  • Hamiline yazılı pay senedi sahiplerine kâr payı avansı ödenirken gerekli güvencenin alınması.
  • Varsa fazladan ödenen kâr payı avanslarının ortaklardan tahsil edilerek şirkete iadesine ilişkin işlemlerin yerine getirilmesi.

Ayrıca, dağıtılmasına karar verilen kâr payı avansı tutarları, kararı izleyen en geç 6 hafta içerisinde ilgili kişilere ödenecektir.

II. VERGİ KANUNLARI ÇERÇEVESİNDE AVANS KAR PAYI DAĞITIMI

Avans kar payının iki temel vergisel sonucu bulunmakta olup bunlardan ilki dağıtılan kar payları üzerinden elde edenin hukuki niteliğine göre vergi kesintisi yapılması olmakla birlikte ikinci konu ise transfer fiyatlandırması eleştirisi riskidir.

1. Avans Kar Payının Vergilendirilmesi

Avans kar payı 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nin 6 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Tebliği ile değişik 15.6.6. "Avans kar payı dağıtımı" başlıklı bölümünde düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemeye göre kurumlar vergisi mükelleflerince avans kar payı dağıtımı yapılması halinde, dağıtılan kar payları üzerinden elde edenin hukuki niteliğine göre vergi kesintisi yapılacaktır. Kesilen vergiler, avans kâr payı dağıtımının yapıldığı aya ait muhtasar beyanname ile beyan edilecektir.

Avans kar payı dağıtımında kurum ortakları açısından elde etme, kurumun yıllık safi kazancının kesinleşip, karın nakden veya hesaben dağıtıldığı, diğer bir ifadeyle avansın kar dağıtım kararı uyarınca dağıtılan kardan mahsup edildiği tarihte gerçekleşecektir. Şu kadar ki bu süre, ilgili hesap dönemine ilişkin beyannamenin verilmesi gereken tarihi içeren hesap döneminin sonunu geçemeyecektir.

2. Avans Kar Payının Transfer Fiyatlandırması Karşısındaki Durumu

Genel Kurul kararı ile dağıtılmasına karar verilen kar payı avansına transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı hükümleri uygulanmayacaktır. Lakin iki durum vardır ki transfer fiyatlandırması hükümleri uygulama alanı bulacaktır:

  • ilgili hesap dönemi itibarıyla zarar doğması,
  • safi kazancın avans olarak dağıtımı yapılan kardan düşük çıkması.

Bu kapsamda avans kar payı tutarı ortakların borcu, kar dağıtan şirketin alacağı olarak kabul ediliyor ve emsal faiz oranı dikkate alınmak suretiyle faiz hesaplanarak vergilendiriliyor.

SONUÇ

Avans kar payı, kurumların yıllık dönem net karının kesinleşmeden önce üçer aylık dönemler halinde çıkarılan ara dönem finansal tablolara göre hesaplanan karından ortaklarına dağıtabilecekleri tutar olarak tanımlanmaktadır. 2012 yılında yapılan düzenleme ile birlikte halka açık anonim ortaklıklara tanınan bu hak halka açık olmayan ortaklıklara da tanınmıştır.

Lakin, bu müessesedeki en önemli sorun kurumların avans kar payı dağıttıklarında dağıtılan avans kar payı tutarı ilgili hesap döneminin net karından fazla olduğunda veya kurumların ilgili hesap döneminde zarar etmiş olmaları halinde ilgili tutarların geri çağrılması halinde yaşanmaktadır. Böylesine bir durumda ise kurumların transfer fiyatlandırması eleştirisi ile karşı karşıya kalmaları kaçınılmaz olacaktır.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions