Turkey: Grup Dava Uygulamalari

Last Updated: 24 June 2019
Article by Alper Örnek
Most Read Contributor in Turkey, July 2019

ÖZET

Birden çok kişi tarafından uğranılan bir hak yahut menfaat kaybının önüne geçilebilmesi ya da meydana gelen zararın gereği gibi tazmin edilebilmesi için kişilerce ileri sürülen talebin hızlı ve etkili bir şekilde incelenmesi ve yargılamanın hakkaniyete uygun sonuçlandırılması şarttır. Adil yargılanmanın sağlanabilmesi adına aynı maddi ve hukuki sebebe dayanan davaların hızlı ve etkili bir şekilde görülebilmesi için hukuk sistemleri içerisinde birçok farklı usul öngörülmüştür. Bu usuller pilot karar usulü, yargısal görüş usulü, grup başvurular ve davaya müdahale ile topluluk davaları olarak adlandırılmakta olup, bu çalışmada anılan usullere değinilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Grup Dava, Pilot Karar, Yargısal Görüş, Grup Başvurular, Davaya Müdahale, Topluluk Davaları, Adil Yargılanma Hakkı.

GİRİŞ

İdari makamlar, herhangi bir (veya birden çok) idari işlem yahut eylemde bulunarak birden çok vatandaşın hayatına aynı anda dokunabilmekte ve bu dokunuşları ile hukuk düzeni altında korunması gereken bazı hukuki menfaatleri kimi zaman kayba uğratabilmektedirler. Vatandaşlar ise bu menfaatlerini korumak adına öncelikle idari makamlara başvurarak yarattıkları bu menfaat kayıplarının idari makam (veya bir üst makamı) tarafından giderilmesini talep etmekte, son çare olarak ise yargı mercilerine başvurarak idarenin yaratmış olduğu bu menfaat kaybının ortadan kaldırılmasını ve/veya uğramış oldukları zararın telafi edilmesini talep etmektedirler.

İdari işlem veya eylem dolayısı ile menfaat kaybına yahut zarara uğramış vatandaşlar, eğer ilgili işlem veya eylem dolayısı ile aynı maddi ve hukuki sebepleri ileri sürmekteyseler yargı mercileri, bu münhasır taleplerin aynı maddi ve hukuki sebebe dayanması sebebiyle, ilgili başvuruları grup dava uygulamaları kapsamında değerlendirmekte ve bu uyuşmazlıkların Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin altıncı maddesi kapsamında öngörülen "adil yargılanma hakkı"nın esaslarına uygun bir şekilde hızlı ve etkili bir şekilde karara bağlanmasını sağlamak adına çalışmaktadırlar.

Adaletin hızlı ve etkili bir şekilde dağıtılması, adil yargılanma ilkesinin açık bir gereğidir. Devletin egemenlik hakkının en belirgin şekilde tezahür ettiği yer olan yargı mercileri, kamu gücünü ellerinde bulundurmanın vermiş olduğu kudretle, vatandaşların kaybolan hukuki menfaatlerini mümkün olan en hızlı ve etkili bir şekilde çözüme kavuşturmalıdırlar. Vatandaşların uğradığı hukuki menfaat kayıplarının ortadan kaldırılması amacıyla grup dava uygulamalarını hayata geçirmek durumunda olan yargı mercilerinin bu uygulamalar kapsamında dikkatle hareket etmesini gerektiren birtakım kurallar vardır.

Bu çalışmada, halihazırda yürürlükte olan grup dava uygulamalarından (pilot karar usulü, yargısal görüş kurumu, grup başvurular ve davaya müdahale ve topluluk davası) bahsedilirken aynı zamanda adil yargılanma hakkının grup dava uygulamaları ile olan ilişkisine değinilecektir.

I. GENEL OLARAK GRUP DAVA UYGULAMALARI

Aynı maddi ve hukuki sebebe dayanan ve birbirleri bakımından emsal teşkil edebilecek nitelik ve düzeyde olan davalar grup davalardır. Bu gibi aynı maddi ve hukuki sebebe dayanan uyuşmazlıklarda birden çok kişinin yöneltmiş olduğu veya birden çok kişiye yöneltilmiş olan uyuşmazlıklarda, verilecek karar veya varılacak sonuç, esasen, sebebi aynı olan diğer uyuşmazlıklar bakımından da belirleyici olacaktır.

Söz konusu uyuşmazlıklar bakımından farklı yönde kararlar verilmesi ihtimalinde gerek yargıda birlik ilkesinin gerekse kişilerin adil yargılanma hakkının zedeleneceği su götürmez bir gerçektir. Bu sebeple yargı mercileri arasında farklı kararların çıkmasının engellenmesi, hukuki güvenliğin sağlanması gibi amaçlarla maddi ve hukuki sebebi aynı olan birden fazla talebin ileri sürüldüğü davalar grup davası çatısı altında görülmektedir.

Usul Ekonomisi: Usul ekonomisi, uyuşmazlıkların hızlı, ucuz, bürokratik engellerden uzak ve adil bir yargılama ile çözümlenmesine ve bu çerçevede yargılamada emekten, zamandan ve masraflardan olabildiğince tasarruf edilmesine ilişkindir. Grup dava uygulamaları kapsamında bireylerin münhasıran ikame edecekleri birçok davanın açılmasının önüne geçilmekte ve bu uyuşmazlıklara ilişkin bağlayıcı karar alma mekanizması hızlandırılmaktadır.

Öngörülebilirlik: Grup dava uygulamaları ile uyuşmazlıkların yeknasak bir şekilde sonuçlandırılması amaçlanmaktadır. Örneğin, pilot karar usulünde aynı maddi ve hukuki sebebe dayanan uyuşmazlıklardan birinin pilot olarak seçilmesi, diğer benzer uyuşmazlıkların söz konusu pilot kararda belirtilen ilkeler çerçevesinde çözümlenmesidir. Bu noktada grup davalar, mahkemelerde farklı şekillerde sonuçlanabilecek çelişkili kararlardan koruma işlevine sahiptir.

Bu anlamda pilot karar usulü, yargısal görüş bildirme usulü, üçüncü kişiler yanında yer alma ve topluluk davası gibi uygulamalar, grup davası uygulamaları olarak sayılabilecek usullerdir.

A. Pilot Karar Usulü

Öncelikle belirtmek gerekir ki, Türk hukukunda pilot karar usulü grup davası uygulaması henüz yer edinmiş değildir. Pilot karar usulünde, yargı mercilerinin aynı hukuki olaya ilişkin olarak, seri bir biçimde yapılmış olan başvuru veya uyuşmazlık hakkında farklı kararlar vermesi engellenmektedir.1 Böylece söz konusu usul ile, yargı mercilerinin birbirlerinden haberdar olmaları ve farklı kararlara imza atmalarının engellenmesinin sağlanması yanında, söz konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak ilk derece yargı mercii, istinaf ve temyiz aşamalarında sürat kazanımı sağlanmaktadır. Bu usul ile bir defa içtihat oluşturulduktan sonra, söz konusu içtihat, hukuki sebebi aynı olan diğer uyuşmazlıklar bakımından da esas alınmaktadır.2 Buna göre, aynı anda benzer sebeplerden doğan uyuşmazlıklar farklı yargı mercilerine iletildiğinde, gerekli yönlendirme yapılarak pilot merci belirlenir. Buna göre, diğer merciler tarafından herhangi bir karara varmadan pilot merci kararının verilmesi beklenir.3

Bu usulün uygulanması ile yargı mercilerinin birbirleri ile olan iletişimi ve bağı mecburi olarak sıkılaşmakta, böylece kişiler bakımından hak ve menfaatlerin korunması daha etkin bir yolla sağlanmaya çalışılmaktadır. Hal böyle olunca tek bir hukuki olay bakımından tek bir hukuki karar ve uygulama sağlanmaktadır. Söz konusu durumun hukuki güvenceye bağlanmasına hizmet eden grup dava usulünün kişilerin adil yargılanma hakkına da doğrudan katkı sağladığı açıktır.

AİHM İç Tüzüğünün 61. maddesinde AİHM'de uygulanan pilot karar usulü düzenlenmiştir. AİHM'ye yapılan başvurunun temelindeki olaylar, benzer başvurulara neden olan veya neden olabilecek yapısal veya sistematik, diğer bir ifade ile sistemden kaynaklanan bir sorunun veya benzer diğer bir işlev bozukluğunun üye devletteki mevcudiyetini ortaya çıkardığında AİHM, pilot karar usulü uygulayabilmekte ve pilot karar verebilmektedir. Pilot karar kapsamında ise seri uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin temel ilkeler belirlenmektedir. Pilot karar usulü ile, yapısal veya sistemik sorunun "ikincillik ilkesi "4 uyarınca ulusal planda çözümünde sözleşmeye taraf devletlere yardımcı olunması, başvuruculara daha hızlı bir iyileştirme sağlanması ve AİHM'nin iş yükünün azaltılması amaçlanmaktadır.5

Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan "İdari Yargıda İş Yükünün Azaltılması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı Taslağı"nın ("Taslak") 23. maddesi uyarınca ise idare ve vergi mahkemeleri ile ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı davalar bakımından Danıştay tarafından pilot dosyanın karara bağlanmasından sonra, söz konusu kararın konusuna göre İdari Dava Daireleri Kurulunda veya Vergi Dava Daireleri Kurulunda incelenmesi neticesinde verilen bağlayıcı karar uyarınca diğer dosyaların karara bağlanması öngörülmüştür. Mezkur düzenlemede, grup dava kapsamında Danıştay'a gönderilen ve ilgili dava daireleri kurulunca grup dava olduğu kabul edilen dosya ile ilgili işin esası hakkında üç ay içerisinde kesin olarak karar verileceği, söz konusu karara ilişkin toplantıya uyuşmazlık konusuda görevli dava dairesinin başkanı ve iki üyesinin katılımının zorunlu olduğu belirtilmiştir.

B. Yargısal Görüş Usulü

Günümüzde Fransa'da etkin olarak uygulanmakta olan yargısal görüş usulünde, ilk derece idari yargı mercileri veya istinaf mercilerinin, ciddi bir zorluk içeren ve çok sayıda uyuşmazlık kapsamında ortaya çıkan yeni bir hukuki sorunla karşılaşmaları halinde söz konusu uyuşmazlık Danıştay gibi üst düzey bir merciye tevdi edilir.

Bu süreçte üst düzey yargı merci söz konusu uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüşünü bildirene kadar ilk derece mercii tarafından esasa ilişkin bir karar verilemez. Üst düzey yargı merci tarafından varılan sonuç bir görüş olarak ilk derece yargı mercine iletilir. Söz konusu görüş yargısal nitelikte değildir. Bu anlamda üst düzey yargı merci tarafından verilen karar bağlayıcı olmayıp, yalnızca diğer yargı mercileri bağlamında hukuksal ve yargısal kararların bütünlüğünü sağlamaya yönelik bir araç olarak nitelendirilmelidir.6 Bu noktada üst düzey yargı mercinin kararı her ne kadar bağlayıcı nitelikte olmasa da, esasen kendisinden daha alt düzeyde bulunan ilk derece yargı mercileri tarafından etkin olarak uygulanacaktır. Böylece ülkesel olarak aynı hukuki olaya ilişkin olarak üst düzey yargı merci çatısı altında bir görüş ortaya konularak uygulamanın da bu yönde şekillenmesinin önü açılmış olmaktadır. Üst düzey yargı merci tarafından ortaya konulan söz konusu görüş çerçevesinde gelişen içtihadın aynı durumdaki birden çok kişi bakımından uygulamaya konulması ise adil yargılanma hakkına doğrudan katkı sağlayacaktır. Zira bu halde eşitler arasında eşitlik tam anlamıyla ortaya konulabilecektir.

C. Grup Başvurular ve Davaya Müdahale

Türk yargılama usulünde kural tek dilekçe ile dava açılmasıdır. Ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık veya sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla idari işleme karşı aynı dilekçe ile dava açılması İdari Yargılama Usulü Kanunu ("İYUK")'nun 5. maddesinin birinci fıkrası uyarınca mümkündür. Bunun yanında davacıların hak ve menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya sebep olan maddi olay veya hukuki sebeplerin de aynı olması gerekmektedir. Tek dilekçe ile dava açılabilmesi için idari işlemlerin denetimi bakımından aynı yargı yerinin de görevli olması gerekmektedir. Öğrenci disiplin yönetmeliğine karşı yüksek öğretim öğrencilerinin tek bir dilekçe ile birlikte dava açması bu duruma örnek olarak gösterilebilir.7

Bunun yanında dava neticesinde verilecek kararlar davaya taraf olmayan üçüncü kişilerin de hukuki durumunu etkileyebilir. Bu sebeple üçüncü kişiler davanın tarafları yanında yer almayı talep edebilirler. Bu ise davanın ihbarı sonucu veya davaya fer'i yahut asli müdahil sıfatı ile üçüncü kişilerin davaya müdahil olmaları ile mümkün olabilmektedir. Davanın ihbar edilmesi Türk hukuku bakımından Hukuk Muhakemeleri Kanunu ("HMK") ve İYUK'un HMK'ya yapmış olduğu atıf sebebiyle her iki prensip bakımından da uygulama alanı bulmaktadır. Davanın ihbarı ile taraf olmayan üçüncü kişi davaya fer'i müdahil olarak katılım sağlamış olmaktadır.8 Örneğin, davalı idareye karşı açılmış olan tam yargı davası sonucunda ödenecek tazminatın rücu edileceği kamu görevlisinin davaya dahil edilmesi bu anlamda örnek olarak gösterilebilecektir.9 Böylece birbiri ardına açılan davaların önüne geçilerek mahkemelerin dava yükünün artmasının önüne geçilmektedir. Birbirleriyle alakası ve bağlantısı bulunan kişi ve olayların aynı dava içerisinde yürütülen tahkikat kapsamında çözüme kavuşturulması yargılamaya ilişkin hız kazandırmaya hizmet etmektedir. Hal böyle olunca da asıl davaya taraf olmayan kişilerin davaya katılımı ile süreden kazanım sağlanarak adil yargılanma hakları da korunmuş olmaktadır.

D. Topluluk Davası

Grup dava uygulamasının sonuncusunu ise topluluk davaları oluşturmaktadır. Kıta Avrupası'nda geniş ölçüde uygulama alanı bulan topluluk davaları usulüne Türk hukukunda da yer verilmiştir. Örneğin HMK'nın 113. maddesine göre, dernekler ve diğer tüzel kişiler, statüleri çerçevesinde, üyelerinin veya mensuplarının yahut temsil ettikleri kesimin menfaatlerini korumak amacıyla, kendi adlarına, ilgililerin haklarının tespiti veya hukuka aykırı durumun giderilmesi yahut ilgililerin gelecekteki haklarının ihlâl edilmesinin engellenmesi için dava açabilir. Buna göre kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, tüketici örgütleri, işçi ve işveren sendikaları ile konfederasyonları, kamu görevlileri sendikaları ile konfederasyonları gibi kuruluşların üyelerinin veya temsil ettikleri kesimin menfaatlerini gözetmek ve korumak amacıyla açacakları davalar topluluk davası olacaktır.10

Avrupa Sosyal Şartı'nın 1995 tarihli Ek Protokolü uyarınca toplu şikayet mekanizması çerçevesinde Avrupa Sosyal Haklar Komitesi'ne toplu şikayette bulunmak mümkündür. Uluslararası işçi ve işveren kuruluşlarının Avrupa'daki en üst düzey örgütleri, ilgili devletteki işçi ve işveren sendikaları, Avrupa Konseyi bünyesinde bulunan ve Hükümet Komitesi tarafından oluşturulan listeye alınmış uluslararası hükümet dışı kuruluşlar ve devletlerin kabul ettiği ulusal hükümet dışı kuruluşlar bu mekanizmayı işletebilmektedir. Başvuruda bulunulabilmesi için ise iç hukuk yollarının tüketilmesi veya başvuruda bulunan kuruluşun ileri sürülen ihlalin mağduru olması aranmamaktadır.11

SONUÇ

Grup dava uygulamalarının adaletin hızlı ve etkili bir şekilde gerçekleştirilmesine katkıda bulunacağı şüphesizdir. Zira bu uygulamalar kapsamında yapılan yargılamalar ile birden fazla vatandaşın mevcut yahut olası hukuki menfaatlerinin ihlal edilmesinin önüne geçilmekte ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde yer alan adil yargılanma hakkına ve Anayasa'mızın 36. maddesinde yer alan hak arama özgürlüğüne uygun bir pratik geliştirilmektedir.

Ancak, bu pratik geliştirilirken zihinlerdeki adalete ulaşma emelinin sarsılmamasına gayret gösterilmelidir çünkü amaçlanan ideale ulaşılması yolunda gerçekleştirilmesi planlanacak faaliyetlerin vatandaşların adil yargılanma hakkına ve hak arama özgürlüğüne aykırı olmaması esastır. Bu doğrultuda grup dava uygulamaları hayata geçirilirken yargılamanın her safhası özenle oluşturulmalıdır. Mesela, Adalet Bakanlığı tarafından öngörülen Tasarı kapsamında birden fazla vatandaşa aynı usul ile adalet dağıtılması amaçlanmış ancak bazı sorular da cevapsız bırakılmıştır. Örneğin, pilot karar usulünde pilot olarak seçilen davadan feragat durumunda sorunun nasıl çözüleceği, kanun yollarına başvuru usullerinin nasıl şekilleneceği, pilot davaya ait harç ve masrafların kim tarafından ödeneceği ya da hükmedilecek vekalet ücretinin neye göre hesaplanacağı konularında ayrıntılı düzenleme yapılması şarttır.

Footnotes

1. ÖNÜT Lale Burcu, İdari Yargılama Hukukunda Adil Yargılanma İlkesi Çerçevesinde Grup Dava Uygulaması, Seçkin Yayınları, Ankara, 2018, s.87.

2. AKBABA Ahmet, "Fransız İdari Yargı Sistemine Bir Bakış", Ankara Barosu Dergisi, 2014/2, s.444.

3. ÖNÜT Lale Burcu, İdari Yargılama Hukukunda Adil Yargılanma İlkesi Çerçevesinde Grup Dava Uygulaması, Seçkin Yayınları, Ankara, 2018, s.87.

4. AİHS'de açıkça yer almayan, AİHM içtihatları ile geliştirilen bir ilkedir. Sözleşme'ye taraf bütün devletler tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girecek olan 15 Numaralı Protokol çerçevesinde ikincillik ilkesinin Sözleşme'nin giriş kısmında yer alması öngörülmektedir. İkincillik ilkesi uyarınca, AİHS'ye taraf devletler ihlal iddialarına konu durumları öncelikle kendi imkanlarıyla ve kendi hukuk sistemleri çerçevesinde düzeltme imkanına sahip olmalıdır.

5. KABOĞLU İbrahim, Özgürlükler Hukuku 1- İnsan Hakları Genel Kuramına Giriş, İmge Kitabevi, Ankara 2013, s. 208.

6. KAPLAN Gürsel, Fransız İdari Yargılama Hukukunda Kararlara Karşı Başvuru Yolları, Ekin Yayınevi, Bursa 2016, s.28

7. a.g.e, ÖNÜT, s.121-122.

8. KAPLAN Gürsel, İdari Yargılama Hukuku, Ekin Basım Yayın, Bursa 2017, s.433.; ÇAĞLAYAN Ramazan, İdari Yargılama Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2017, s.351.

9. ÇAĞLAYAN Ramazan, İdari Yargılama Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2017, s.356

10. KURU Baki, İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, Legal Yayıncılık, İstanbul 2016, s.223-224.; TUĞSAVUL Melis, Kollektif Hukuki Yarar Çerçevesinde Topluluk Davaları, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2016, s.105 vd.

11. a.g.e, ÖNÜT, s.133.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions