Turkey: Elektrik Piyasasında İthalat Faaliyeti ve Şartları

Last Updated: 19 June 2019
Article by Mehmet Suat Kayikci

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nda (Kanun) lisans alınması kaydıyla piyasada yürütülebilecekler faaliyetler arasında elektriğin ithalatı da sayılmıştır. Bununla birlikte Kanun, ithalat faaliyeti için "ithalat lisansı" diye ayrım bir lisans türüne yer vermemiş, lakin "İthalat ve ihracat faaliyetleri" başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında elektrik ithalatının sadece tedarik lisansı sahibi şirketler tarafından yapılabileceğini düzenleyerek, ithalat faaliyetini "Tedarik Lisansı" sahibi şirketlere hasretmiştir.

Meri yasal çerçeve uyarınca, tedarik lisansı sahipleri, elektrik ithalatı yapmak konusunda münhasır bir hakka sahip bulunmaktadır. Ancak, tedarik lisansı olmak tek başına ve doğrudan ithalat yapabilme hakkını da beraberinde getirmemektedir. Yukarıda anılan Kanun maddesi, ithalat faaliyetinde bulunabilmeyi tedarik lisansı sahipleri için de iki şarta bağlamıştır: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının uygun görüşü ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) Onayı. Yasa koyucu ithalat faaliyeti ile ilgili  Kanun'da daha ayrıntılı düzenlemeler yapma gereği duymamış ve 12 nci maddenin son fıkrasında ithalat (ve ihracat) faaliyetine ilişkin usul ve esasları Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) çıkaracağı Yönetmeliğe bırakmıştır.

Elektrik piyasasında elektrik enerjisi ithalatı ve/veya ihracatı faaliyetine ilişkin usul ve esaslar ile uluslararası enterkonneksiyon hatlarının kapasite tahsisine ve sınır ötesi elektrik enerjisi ticaretine yönelik kullanımına ilişkin esasların belirlenmesi amacını taşıyan Elektrik Piyasası İthalat ve İhracat Yönetmeliği (Yönetmelik) 17 Mayıs 2014 tarihli ve 29003 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış ve aynı gün yürürlüğe girmiştir.

Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ithalat ve ihracat faaliyetlerinin hangi lisans sahipleri tarafından ve hangi şartlar altında yapılabileceği biraz daha detaylandırılarak düzenlenmiştir. Öncelikle elektrik ithalatının sadece uluslararası enterkonneksiyon şartı oluşmuş ülkelerden yapılabileceğinin altı çizilmiştir. Uluslararası enterkonneksiyon ise Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (rr) bendinde "Ulusal elektrik sisteminin diğer ülkelere ait elektrik sistemi ile senkron paralel, asenkron paralel, ünite yönlendirmesi veya izole bölge yöntemlerinden birinin kullanılmasıyla işletilmesini esas alan enterkonneksiyon" olarak tanımlanmıştır. Türkiye'nin mevcut uluslararası enterkonneksiyon hatlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:

  1. Hamitabat (Türkiye) - Maritsa East (Bulgaristan)  1 nolu Enerji İletim Hattının Standart Planlama Kapasitesi (400 kV, 158 km)
  2. Hamitabat (Türkiye) - Maritsa-East (Bulgaristan) 2 nolu Enerji İletim Hattının Standart Planlama Kapasitesi (400 kV, 149 km)
  3. Babaeski (Türkiye) - Filippi (Yunanistan) Enerji İletim Hattının Standart Planlama kapasitesi (400 kV, 128 km)
  4. Hopa (Türkiye) - Batum (Gürcistan) Enerji İletim Hattının Standart Planlama Kapasitesi (220 kV, 28 km)
  5. Borçka (Türkiye) - Akhaltsıkhe (Gürcistan) Enerji İletim Hattının Standart Planlama Kapasitesi (400 kV, 155 km)
  6. Kars (Türkiye) - Gumri (Ermenistan) Enerji İletim Hattının Standart Planlama Kapasitesi (220 kV, 80.7km)
  7. Iğdır (Türkiye) - Babek (Nahcivan) Enerji İletim Hattının Standart Planlama Kapasitesi (154 kV, sınıra kadar 87.3 km, çift devre)
  8. Doğubeyazıt (Türkiye) – Bazargan (İran) Enerji İletim Hattının Standart Planlama Kapasitesi (154 kV, 39,37 km.)
  9. Başkale (Türkiye) – Khoy (İran) Enerji İletim Hattının Standart Planlama kapasitesi (400 kV, 100 km)
  10. Karkey (Türkiye) –Zakho (Irak) Enerji İletim Hattının Standart Planlama kapasitesi (400 kV,  sınıra kadar 16 km)
  11. Birecik HES (Türkiye) – Aleppo (Suriye) Enerji İletim Hattının Standart Planlama Kapasitesi (400 kV, 124 km)

Yukarıda sayılan enterkonneksiyon hatları dışında elektrik ithalatı yapılması imkan dahilinde değildir. Yönetmeliğin ilgili maddesinde ithalat yapılabilmesine ilişkin Bakanlığın uygun görüşü ve Kurul onayı tekrar edilmiş ve devamında ithalat hakkının ancak ilgili lisansa kaydedilmiş olması halinde kullanılabileceği, lisansına kaydedilmesi kaydıyla ile ithalat hakkına sahip olacak lisans sahiplerinin ise tedarik lisansı sahibi özel sektör şirketleri ile kamu iktisadi teşebbüsü niteliğindeki Türkiye Elektrik Ticaret A.Ş. (TETAŞ) olduğu hükümlerine yer verilmiştir. Lisansa kayıt şartı, Yönetmelik'te yeni bir şart olarak ihdas edilmiştir. Mezkur hüküm uyarınca elektrik ithalatının şartlarını aşağıdaki şekilde listeleyebiliriz:

  1. Tedarik lisansı sahibi olmak
  2. Bakanlığın uygun görüşü
  3. Kurul Onayı
  4. İthalat hakkının lisansa kaydedilmesi
  5. İthalatın uluslararası enterkonneksiyon şartı oluşmuş ülkelerden yapılması.

Elektrik ithalatı yöntemleri ise Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında belirlenmiştir. Fıkrada elektrik enerjisinin ithalatı;

  1. Ulusal elektrik sisteminin elektrik enerjisinin ithal edileceği ülkenin elektrik sistemi ile senkron paralel şekilde işletilebilmesi,
  2. Elektrik enerjisinin ithal edileceği ülke elektrik sistemindeki bir üretim tesisinin ya da üretim tesisinin bir ya da birden fazla ünitesinin elektrik piyasasında iletim şebekesi ve/veya dağıtım şebekesine ilişkin mevzuat hükümlerine uygun olarak ulusal elektrik sistemine paralel çalıştırılabilmesi,
  3. Asenkron paralel bağlantı yapılması,
  4. 22 nci madde çerçevesinde, ülke içerisinde oluşturulacak izole bir bölgenin, enterkonneksiyon hatları ile beslenmesi,

halleriyle sınırlandırılmıştır.

Elektrik enerjisi ithalatı yapılabilecek enterkonneksiyon hatlarına ilişkin net transfer kapasiteleri, kullanıma açık kapasiteleri, tahsis edilmiş kapasiteleri, kullanıma açık kapasitelerin öngörülen tahsisat süresi ve miktarları, sistem kısıtları ve piyasa şartları dikkate alınarak Sistem İşleticisi Türkiye Elektrik İletim A. Ş. (TEİAŞ) tarafından hat bazında belirlenmekte ve Bakanlığın görüşü doğrultusunda ilan edilmektedir. İlan edilen ve kapasitesi kullanıma uygun hatlar üzerinden senkron ithalat yapacak lisans sahiplerinin TEİAŞ'in düzenleyeceği yarışmaya katılarak öncelikle kullanım hakkını alması akabinde ise Bakanlığın görüşüne ve Kurulun onayına sunarak, lisansına gerekli ithalat kaydını yaptırması gerekmektedir.

Senkron paralel olmayan bağlantılarda ithalat faaliyetinde bulunmak için içinse doğrudan başvuru yapılmakta ve bu kapsamda Kuruma aşağıdaki bilgi ve belgelerin sunulması zorunludur:

  1. İthalat yapılacak ülke,
  2. İthal edilmesi öngörülen elektrik enerjisinin üretiminde kullanılan yakıt türü veya türleri,
  3. İthal edilmesi öngörülen elektrik enerjisinin megavat (MW) cinsinden azami gücü, kilovatsaat (kWh) cinsinden yıllık miktarı,
  4. İthalat faaliyeti için öngörülen başlama tarihi ve faaliyet süresi,
  5. İthal edilmesi öngörülen elektrik enerjisinin ülke sınırındaki teslim noktaları,
  6. İthalatta kullanılacak yöntem,
  7. Karşı ülkede elektrik enerjisi ithalatı ile ilgili Bakanlık ve/veya yetkili Kurumla yapılan ve ilgili şirketin unvanını ve bu fıkra kapsamında bilgileri kapsayan ve ilgili enterkonneksiyon hattının kullanılabileceğini belirtir; ön anlaşma, protokol veya niyet mektubu ve söz konusu enerjinin tedarik edilmiş veya edileceğine ilişkin muhatap şirket ile yapılan ön anlaşma, protokol veya niyet mektubu.

İthalat için hat tahsisi, en fazla bir yıllık süre için yapılabilmektedir. Bu nedenle lisans sahibinin ithalat hakkının devamı, ancak her sene aynı süreci yeniden takip ederek kullanım hakkını elde etmesine bağlıdır.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions