Turkey: Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun Meşru Menfaat Kararı

Last Updated: 9 May 2019
Article by Selin Ozbek Cittone and Batuhan Aytaç

Kişisel Verileri Koruma Kurulu ("Kurul"), enerji sektöründeki bir veri sorumlusunun araç tanıma projesi kapsamında gerçekleştirdiği işleme faaliyetinin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ("KVKK") madde 5/2(ç) (hukuki yükümlülük) ve madde 5/2(f) (meşru menfaat) kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği sorusuna detaylı bir cevap verdi, hatta cevabına ilişkin bu kararı web sitesinde https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/5434/2019-78 URL adresinde yayınladı.

Bu kararın kamuya açıklanması, meşru menfaat işleme şartının Türkiye'deki uygulaması açısından yol gösterici oldu. Karar, aynı zamanda, verinin asıl amacından farklı ve yeni bir amaçla işlenmesi durumunu da inceliyor. Veri sorumlusuna cevap verilmesi amacıyla verilen fakat sonrasında bir ilke kararı kadar önemli bir karar olarak ortaya çıkan bu kararı aşağıda başlıklar halinde açıklamaya çalıştık:

Kurul, cevabında, meşru menfaat işleme şartına dayanılıp dayanılamayacağına ilişkin incelemesinin aşağıdaki şekilde yapılması gerektiğini belirtiyor:

  • Kişisel verinin işlenmesi sonucunda elde edilecek menfaat ile ilgili kişinin temel hak ve hürriyetlerinin yarışabilir düzeyde olması

Başka bir ifadeyle terazide veri sorumlusu menfaatinin çok aşağıda olmaması gerekiyor. Veri sorumlusunun elde edeceği menfaatin ufak olmasına rağmen ilgili kişinin temel hak ve özgürlükleri önemli ölçüde zedeleniyorsa en baştan hukuka uygun olmayacaktır (örneğin bir plazada misafirlerden kimlik bilgisi alınması yerine sürekli biyometrik tarama yapılması gibi).

  • Söz konusu menfaate ulaşılabilmesi bakımından kişisel veri işlenmesinin zorunluluk arz etmesi

Veri sorumlusu, ulaşmak istediği amaca kişisel veri işlemeden de ulaşabiliyorsa, meşru menfaat hukuka uygunluk sebebine girmez. Örneğin, bir istatistiksel araştırma, kişisel bilgilerin anonim hale getirilmesi halinde de aynı sonuç elde ediliyorsa kişisel verilerin kullanılması gereksiz olabilir.

  • Meşru menfaatin halihazırda mevcut, belirli ve açık olması

Ulaşmak istenen hedefin ne olduğu geniş veya belirsiz olmamalı ve kişisel verisi işlenecek veri sahipleri anlayacakları şekilde ve herhangi bir gizleme veya eksik bilgi olmaksızın aydınlatılmalıdır.

  • İlgili kişinin temel hak ve hürriyetleri ile yarışabilir nitelikte olan meşru menfaatin elde edilmesi halinde bir yarar sağlanacak olması ve kişisel veri işlenmeksizin başkaca bir yol ve yöntemle bu yararın ortaya çıkmasının mümkün olmaması

Bu faaliyetten bir yararın ortaya çıkacak olması ve bu yararın kişisel veri işlemeden sağlanamayacak olması gerekir. Kararda da şirketin ve bayilerin tüketiciye akaryakıt satışı esnasında kurulan satış sözleşmesini doğru ifa edebilmesi ve doğru ürün tedarikini gerçekleştirmesi için tüketicinin araç plakasını kullanmasının gerekli olması ve yanlış yakıt ikmalinin hem tüketiciye hem de tüketicilerin korunması mevzuatına uyum sağlamakla yükümlü veri sorumlusuna zarar vereceği belirtilmektedir. Karara konu veri işleme faaliyetinin, bu bakımdan hem veri sorumlusuna hem de ilgili kişiye yarar sağladığı belirtilmektedir.

  • Meşru menfaat belirlenirken söz konusu yararın çok sayıda kişiyi etkilemesi, yalnızca kâr elde edilmesi ya da ekonomik yararın sağlanması amacına yönelik olmaması, iş süreçlerini ya da bir işleyişi kolaylaştırması gibi(örneğin bir birim ya da az sayıda personel nezdinde değil, kurumsal olarak geneli etkileyecek şekilde) şeffaf ve hesap verilebilir nitelikleri haiz kriterlerin esas alınması

Bu kriter en önemli kriterlerden biri olarak karşımıza çıkıyor. Ekonomik yarar sağlanması sadece bir ölçüt olarak yeterli değil. Bu noktada iş süreçlerini ya da işleyişi kolaylaştırma aranıyor. Bu kriter, veri sorumlularının, meşru menfaat olarak değerlendirdikleri süreçlerini yeniden gözden geçirmelerini gerektirebilir. Hesap verilebilirlik1 ve şeffaflık2 ilkelerinin de dikkate alınması gerektiği belirtiliyor.

  • Bu açıdan ilgili kişinin başta kişisel verilerinin korunması olmak üzere temel hak ve hürriyetlerinin zarar görmesini engellemek amacıyla öngörülebilir, açık ve yakın her türlü tehlikeden uzak tutulması

Burada da bu işleme faaliyetinin kişinin temel hak ve özgürlüklerine bir tehdit oluşturup oluşturmayacağının incelenmesi gerekiyor. Yani öngörülemeyen sonuçların da tespit edilmesine yönelik etki, risk ve süreç analizi3 gibi çalışmaların yapılması faydalı olacaktır.

  • Kişisel verilerin bir veri kayıt sisteminde amaçla sınırlı olarak hukuka uygun işlenmesinin temini ile zararı ve ihlalleri engellemek için her türlü teknik ve idari tedbirin alınması

KVKK'nın 12. maddesi çerçevesindeki veri güvenliği yükümlülüğü bu ilkeyi gerektirmektedir. İşlemenin amaç dışına çıkmaması veya yetkisiz ele geçirme, kilitleme gibi farklı ihlallerin engellenmesi için teknik ve idari tedbirler alınmış olmalıdır. Örnek tedbirlere Kurul'un teknik ve idari tedbirlere ilişkin kılavuzundan ulaşabilirsiniz4.

  • Kişisel verilerin işlenmesinde genel ilkelere uygunluğun sağlanması

Bu kriter ise çoğunlukla gözden kaçan fakat kişisel verilerin korunmasının temeli olan ilkelere uygunluğudur. İlkeler KVKK'nın 4. maddesinde sayılmaktadır. Özetle hukuka ve dürüstlük kurallarına uygunluk, doğruluk ve güncellik, belirlilik, açıklık ve amaçların meşruluğu, amaçla sınırlılık ve gerekli süre kadar muhafaza etme olarak sıralanabilir.

  • Bu kapsamda, kişinin temel hak ve hürriyetleri ile veri sorumlusunun meşru menfaatinin karşılaştırılarak denge testinin yapılması

Denge testi ise bütün bu ilkelerle birlikte işleme faaliyetinin kişinin temel hak ve özgürlükleri ile bir teraziye konması ve veri sorumlusunun menfaatinin ağır basması veya dengeli olmasını ifade eder. Kişinin temel hak ve özgürlükleri ağır basıyorsa meşru menfaate dayanarak işlenemeyecektir.

Bunlara ek olarak Kurul, kişisel verilerin ilk kez işlenmesi için gereken amaçtan farklı olarak başka bir amaca yönelik yeni bir veri işleme faaliyetinin gerçekleştirilmesinin, KVKK'nın 5 inci maddesinde sayılan veri işleme şartlarından en az birine dayanması ve ilk amaçtan bağımsız olarak KVKK'nın 4'üncü maddesinde sayılan kişisel verilerin işlenmesinde aranan ilkelerin tümüne uyumlu olması gerektiğini vurgulamıştır. Böylece özetle yeni bir amaç ve işleme faaliyeti ortaya çıkması durumunda da yeniden değerlendirilme yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Kurul, kararın sonucunda yukarıda belirtilen değerlendirmeyi yaptığında veri sorumlusunun veri işleme faaliyetinin meşru menfaat işlenme şartı kapsamında değerlendirileceğini değerlendirerek bu durumda açık rıza almadan işleme faaliyetin gerçekleşebileceğini belirtmiştir.

Kurul'un bu kararı, yukarıdaki önemli değerlendirme ölçütlerinin yanı sıra; aynı zamanda veri sorumlularına uygulamasından emin olmadıkları işleme faaliyetleri açısından Kurul'a danışabileceklerini ve Kurul'un da bu başvurulara detaylı olarak cevap verdiğini gösterdiğinden önemli bir karardır.

Kurul'un, güncel soru ve sorunlara dair benzer yol gösterici kararları ile uygulamaya ışık tutmaya devam etmesini diliyoruz.

Footnote

1 Hesap verilebilirlik, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nda geçmeyip, Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR)'da geçen fakat ülkemizde de uygulamada dikkat edilen bir kavram. Bu konuyla ilgili yazımıza https://www.ozbek.av.tr/kvk-blog/kvkk-da-yokmus-giibi-gozuken-ama-isin-ozunde-var-olan-yukumluluk-hesap-verilebilirlik-accountability-vs-belgelendirmeispat/ URL adresinden ulaşabilirsiniz.

2 Şeffaflık ise yukarıda bilgilendirme ve açıklıkta ifade ettiğimiz gibi ilgili kişinin bu konuda bilgilendirilmesini içerir. GDPR'da transparency olarak geçen bu ilke, Türk mevzuatında hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olma ilkesinin bir uzantısı olarak kendini göstermektedir. Nitekim Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun ilkeler rehberinde bu ilke kapsamında veri işleme faaliyetinin şeffaf olması ve veri sorumlusunun bilgilendirme ve uyarı yükümlülüklerine uygun hareket etmesi gerektiği açıklanmaktadır.

3 Etki analizi GDPR 35. maddesinde "Data Protection Impact Assessment" olarak düzenlenmektedir, risk ve süreç değerlendirmelerini de içerir. Bu yüzden bu tip tespitsel yükümlülükler için en faydalı çözümlerden biridir. Süreç analizi de veri akış şeması veya envanter gibi yöntemlerle çıkarılabilir.

4 https://www.kvkk.gov.tr/SharedFolderServer/CMSFiles/7512d0d4-f345-41cb-bc5b-8d5cf125e3a1.pdf

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions