Turkey: BİLGİ NOTU: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ("Kanun")

Labour Courts and Mediation Law, October 2017
Last Updated: 17 April 2019
Article by Gen & Temizer Ozer Law Firm

 İşbu Bilgi Notu, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek 25 Ekim 2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kanun'un, aşağıda detaylarını açıklamış olduğumuz konularda yaptığı önemli değişiklikleri açıklamak amacıyla hazırlanmıştır.

A. İŞ MAHKEMELERİ KANUNU'NA İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER

1. Zorunlu Arabuluculuk

Kanunu'nun 3 maddesi ile getirilen en büyük yenilik, artık bir çalışanın işçilik alacaklarını tahsil etmek veya işe iade amacıyla dava açmadan önce arabuluculuğa başvurması zorunluluğudur. Bu başvuru yapılmadan doğrudan dava açıldığı takdirde, dava şartı eksikliği nedeniyle davanın reddedilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

İşçi alacaklarının tahsili veya işe iade davası dışında açılabilecek ve iş mahkemelerinin görev alanındaki diğer davalarda (İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları) ise önce arabuluculuğa başvurma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Arabuluculuk, işverenin yerleşim yerinde veya işin yapıldığı yerde yürütülebilir. Tarafların süreci yönetecek arabulucuyu ortak seçmeleri mümkündür ancak anlaşmaya varılamaması halinde arabuluculuk bürosu tarafından görevlendirme yapılır. Arabuluculuğun 3 hafta içerisinde sonlandırılması gerekir ancak zorunlu hallerde bu süre bir hafta daha arabulucu tarafından uzatılabilir.

Tarafların arabulucu huzurunda anlaşmaları veya arabulucunun taraflar için bağlayıcı karar vermesi söz konusu değildir. Arabulucunun görevi, tarafların uyuşmazlığı müzakere edebilmeleri için uygun ortamı hazırlamak ve tarafların çözüm getirememesi halinde onlara çözüm önerisi sunmaktan ibarettir.

Arabulucu huzurunda tarafların anlaşamamaları halinde, görüşmenin ilk iki saatinin ücreti hazineden, geri kalan sürenin ücreti ise taraflarca eşit olarak karşılanır. Ancak bu şekilde hazineden ve taraflarca karşılanan ücretler, açılacak davanın sonunda yargılama giderlerinden sayılır ve davada haksız giden tarafa yükletilir.

Taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta

belirtilir ve bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması sebebiyle sona eren arabuluculuk faaliyeti üzerine açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır

Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler, arabuluculuk bürosuna başvurulmasıyla durur ve arabulucunun düzenleyeceği son tutanakla birlikte kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Zorunlu arabuluculuğa başvuru usulü, görevlendirmeler ve görüşmelere ilişkin esaslar Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra yayımlanacak yönetmelikle belirleneceği için bu zorunlu arabuluculuk uygulamasının başlaması için Kanun'dan sonra yönetmelikle bu hususların düzenlenmesi beklenecektir.

Zorunlu arabuluculuk uygulaması başlamadan önce açılmış olan davalar ise zorunlu arabuluculuktan etkilenmeden görülmeye devam edecektir. Yukarıdaki arabuluculuğa başvuru hükümleri 1/1/2018 tarihinde yürürlüğe girecektir.

2. İş Mahkemelerinin Görevi

Kanun gereğince iş mahkemeleri; İş Kanunu'na, Deniz İş Kanunu'na, Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'a ve Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmeleri hükümlerine tâbi çalışanlar ile işverenler veya işveren vekilleri arasındaki iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan uyuşmazlıklarda görevlidir. Bunun yanı sıra iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan ve Sosyal Güvenlik Kurumu ile Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu uyuşmazlıklarda da iş mahkemeleri görevlidir.

Hukuk uyuşmazlıklarının yanı sıra İş Kanunu, Deniz İş Kanunu ve Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun gereğince verilen idari para cezalarına ilişkin itirazlarda da Kanun ile iş mahkemeleri görevli kılınmıştır. Ancak bu kapsamda bir idari yaptırıma ilişkin bir uyuşmazlığın hukuk mahkemesinin görevi alanına sokulmasının Anayasa'ya uygunluğu sorunu ortaya çıkmaktadır. Bu hususta emsal alınabilecek, Anayasa Mahkemesi'nin 22 Temmuz 2006 tarihli ve 26236 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2005/108 E., 2006/35 K. sayılı ve 01.03.2006 tarihli kararı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun m. 3 hükmüyle ilgili iptal kararı verirken aşağıdaki ifadelere yer vermiştir:

"[...] idarî yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adlî yargının görevlendirilmesi konusunda yasa koyucunun geniş takdir hakkının bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.

Ceza hukukundaki gelişmelere koşut olarak, kimi yasal düzenlemelerde basit nitelikte görülen suçlar hakkında idari yaptırımlara yer verildiği görülmektedir. Daha ağır suç oluşturan eylemler için verilen idari para cezalarına karşı yapılacak başvurularda konunun idare hukukundan çok ceza hukukunu ilgilendirmesi nedeniyle adli yargının görevli olması doğaldır. Ancak, idare hukuku esaslarına göre tesis edilen bir idari işlemin, sadece para cezası yaptırımı içermesine bakılarak denetiminin idari yargı alanından çıkarılarak adli yargıya bırakılması olanaklı değildir."

Bu ifadeler karşısında, idari para cezalarına ilişkin uyuşmazlıkların iş mahkemelerinin görev alanına alınmasına ilişkin hükmün, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi ihtimali mevcuttur.

3. İş Mahkemelerinin Yetkisi

İş mahkemelerinin görev alanına giren davalar, davalının dava tarihindeki yerleşim yerinde veya işin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir. Bu yerlerin dışında açılan davalarda yetki itirazı her zaman karşı tarafça ileri sürülebildiği gibi, mahkemenin de her zaman kendiliğinden yetkisizliğini dikkate alması gerekir.

4. Kanun Yolu

İş mahkemelerinde verilen kararlara ilişkin kanun yolu başvurularında parasal sınırlar ve süreler, Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine göre belirlenir. Ancak istinaf aşamasında verilen kararla kesinleşerek temyizi mümkün olmayan bazı davalar mevcuttur. Bunlar sırasıyla şu davalardır:

  • İşe iade davaları
  • İşveren tarafından verilen disiplin cezalarının iptali için açılan davalar
  • İşkolu tespit davaları
  • Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu gereğince açılacak birtakım diğer davalar

İşveren tarafından verilen disiplin cezalarının iptali için dava açılması olanağı, şu an uygulanan iş hukuku sisteminde mümkün değildir. Ayrıca Kanun ile getirilen yeniliklerde de bu husustan başka herhangi bir şekilde disiplin cezalarının iptali için dava açılabileceğinden

bahsedilmemektedir. Yine de bu hüküm esas alınarak disiplin cezalarının iptali için dava açılması ihtimali mevcuttur.

B. İŞ KANUNU'NA İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER

Kanun ile İş Kanunu'nda yapılan değişiklikler, yukarıda açıklamış olduğumuz zorunlu arabuluculuğun işe iade davası hükümlerine adapte edilmesi ve birtakım işçilik alacaklarının zamanaşımı süresinin değiştirilmesinden ibarettir.

1. İşe İade Davası ve İşçilik Alacakları İle İlgili Değişiklikler

1.1. İşe İade:

İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir. Arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava açılması sebebiyle davanın usulden reddi hâlinde ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının da resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir.

Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların, işçinin işe başlatılması konusunda anlaşmaları hâlinde;

a) İşe başlatma tarihini,

b) Üçüncü fıkrada düzenlenen ücret ve diğer hakların parasal miktarını,

c) İşçinin işe başlatılmaması durumunda ikinci fıkrada düzenlenen tazminatın parasal miktarını,

belirlemeleri zorunludur. Aksi takdirde anlaşma sağlanamamış sayılır ve son tutanak buna göre düzenlenir. İşçinin kararlaştırılan tarihte işe başlamaması hâlinde fesih geçerli hale gelir ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olur.İşe iade davalarında mahkeme tarafından hükmedilen, en çok dört aylık ücret bedelindeki tutar Kanun ile tazminat olarak adlandırılmıştır. Kanun'un gerekçesine göre bu adlandırmanın sonucu olarak, bu dört aylık ücret ödemesi teknik olarak ücret ödemesi sayılmayacak ve Sosyal Güvenlik Kurumu'na bu tutar için ücret ödemesi dolayısıyla prim yatırılmayacaktır.

1.2. Alacak Talepleri

Çalışanın işçilik alacaklarını tahsil etmek amacıyla dava açmadan önce arabuluculuğa başvurması zorunludur. Mahkeme veya özel hakem, Kanun'da düzenlenen tazminat ile diğer ücret ve hakları, dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler.

2. Zamanaşımına İlişkin Değişiklikler

Kanun ile aşağıdaki tazminatlar 5 yıllık zamanaşımına tâbi tutulmuştur.

a) Kıdem tazminatı.

b) İş sözleşmesinin bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat.

c) Kötüniyet tazminatı.

d) İş sözleşmesinin eşit davranma ilkesine uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat.

Maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra sona eren iş sözleşmelerinden kaynaklanan yıllık izin ücreti ve tazminatlar hakkında uygulanacaktır.

Yıllık izin ücreti ve tazminatlar için maddenin yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan zamanaşımı süreleri, değişiklikten önceki hükümlere tabi olmaya devam eder. Ancak, zamanaşımı süresinin henüz dolmamış kısmı, beş yıllık süreden uzun ise, bu sürenin geçmesiyle zamanaşımı süresi dolmuş olur.

Kanun ile Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümlerinde de değişiklikler yapılmış, ancak bu hükümlerin müvekkillerimizi doğrudan ilgilendirmediğini düşündüğümüz için bu hükümler işbu Bilgi Notu kapsamına dâhil edilmemiştir. Bu hükümlere ilişkin de bilgi almak istemeniz halinde, bizi her zaman arayabilirsiniz.Ω

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Related Video
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions