Turkey: Vasiyetnamenin İptali Davası

Last Updated: 20 February 2019
Article by Alper Keskin

Vasiyetname, bir kimsenin ölüme bağlı tasarruf yoluyla, kendisinin ölümünden sonra yapılmasını istediği ve yerine getirilmesi gereken bir hukuki işlemdir. Bazı durumlarda vasiyetnamenin varlığına rağmen iptal edilebilmesi sayesinde bu vasiyetin yerine getirilmemesi söz konusu olabilir.

İptal sebepleriyle sakatlanmış olan vasiyetnamenin, iptal davası sonucunda alınan kararla hükümleri ortadan kalkar. Bu dava, yenilik doğuran bir davadır. Çünkü, iptal davası, davacı lehine yeni hukuki bir durum yaratır.

1. İptal Sebepleri

Türk Medeni Kanunumuzda ehliyetsizlik, irade sakatlığı (yanılma, aldatma, korkutma), tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar ve yüklemelerin hukuka ve ahlaka aykırılığı ve şekil eksikliği iptal sebebi olarak düzenlenmiştir.

A. Ehliyetsizlik

Türk Medeni Kanununun 502. maddesinde " Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir " denilmektedir. Ayırt etme gücü olmayan vasiyet edenin fiil ehliyeti de olamayacağı için yapacağı hukuki işlemler sonuç doğurmayacaktır. Dolayısıyla, yaş küçüklüğü, sarhoşluk, akıl hastalığı gibi nedenlerden dolayı ayırt etme gücü bulunmayan kişinin yapmış olduğu vasiyetnameler geçersiz olacaktır. Buna karşılık, 15 yaşını doldurmuş ayırt etme gücüne sahip küçükler vasiyetname yapabilecekleri gibi, ayırt etme gücüne sahip kısıtlıların da, kendilerine yasal danışman atandığı takdirde vasiyetname yapmaları mümkündür.

Hastalık veya yaşlılık durumunda kişinin vasiyetname yapıp yapmayacağı konusu uygulamada sıkça karşımıza çıkmaktadır. Bu durumda yaşlı veya hasta olan vasiyet edenin vasiyetname hazırlanması sırasında ayırt etme gücüne sahip olduğunu gösteren bir sağlık raporu varsa, vasiyetname yapabilir. Bu sağlık raporunun da vasiyetnameyi düzenleyen notere sunulması zorunludur.

Burada vasiyet edenin vasiyetname yaptığı anda ayırt etme gücüne sahip olup olmadığı önemlidir. Eğer vasiyet eden vasiyetname düzenlendiği sırada ayırt etme gücüne sahip iken, sonradan ayırt etme gücünü kaybetmişse, vasiyetname geçersiz olmaz. Yani önemli olan vasiyet edenin vasiyetnamenin düzenlendiği sırada ayırt etme gücüne sahip olmasıdır.

B. İrade Sakatlığı

TMK md. 504'e göre, vasiyet edenin yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yaptığı vasiyetname geçersizdir.

TMK md. 504/2'de, " Vasiyetnamede kişinin veya şeyin belirtilmesinde açık yanılma halinde vasiyet edenin gerçek arzusu kesin olarak tespit edilebilirse, vasiyetname bu arzuya göre düzeltilir " denilmektedir. Örneğin, vasiyet eden vasiyetnamesinde " Yeğenim Ali'yi mirasçı atıyorum demiş " fakat vasiyet edenin Ali adında bir yeğeni yoktur, " Ahmet " adında tek bir yeğeni varsa, Vasiyet edenin " Ali " ile Ahmet'i kast etmiş kabul edilerek vasiyetname geçerli sayılacaktır. Buna karşılık vasiyet edenin iki tane Ali adında yeğeni varsa ve vasiyet edenin bunlardan hangisini kastetmiş olduğu kesinlikle tespit edilemez ise, vasiyetname geçersiz olur. Vasiyet edenin aldatılması söz konusu ise, bu olgunun kanıtlanması gerekir. Vasiyet eden yanıldığını veya aldatıldığını öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde vasiyetnameden dönebilir. Dönme sonucu vasiyetname geçersiz hale gelir. Ancak vasiyet eden bir yıl içinde dönmezse, vasiyetname geçerli hale gelecektir. Vasiyet eden sakat irade beyanıyla yaptığı vasiyetnameden bir yıl içinde dönmezse, ölümünden sonra mirasçılarının da vasiyetnamenin iptali davası açma hakkı bulunmaz.

Korkutma veya zorlama da vasiyetnamenin iptali sebebi olarak düzenlenmiştir. Vasiyetname vasiyet edeni korkutma veya zorlama şeklinde yapıldıysa, bu durum iptal sebebi olarak kabul edilir. Vasiyet eden korkutma veya zorlamanın etkisinden kurtulduğu günden başlayarak bir yıl içinde vasiyetnameden dönmediği takdirde geçerli sayılır. Başka bir deyişle, vasiyetnamenin vasiyet edenin ölümünden sonra ilgililer tarafından iptali talep edilemez.

C. Hukuka ve Ahlaka Aykırılık

Genel hukuk hükümlerinden olan hukuka ve ahlaka aykırılık burada da geçerli olup, vasiyetnamenin hukuka ve ahlaka aykırı olduğu durumlarda da geçerli olacaktır. Böyle bir vasiyetnamenin varlığı halinde de vasiyetname geçersiz kabul edilir.

Vasiyetname ile miras bırakma mirasçının belli bir yükümlülüğü yerine getirme şeklinde olabilir. Vasiyetnamede öngörülen böyle bir şartın hukuka ve ahlaka aykırı olması durumunda vasiyetnamenin bu kısmı iptal edilebilir. Örneğin, bir kimseye, başka bir kişiye bedensel zarar vermesi koşuluyla mal vasiyet edilmesi durumunda bu şart geçersiz olacak ve vasiyetnamenin bu kısmı iptal edilecektir. Aynı şekilde, vasiyet eden ilişkinin devam etmesi için metresine mal vasiyet etmesi durumunda da vasiyetnamenin bu kısmı ahlaka aykırılıktan geçersiz olacaktır.

D. Şekil Eksikliği

Şekil eksikliği vasiyetnamenin iptali sebebidir. Vasiyetname kanuni şekillere uyulmadan yapıldıysa, vasiyetnamenin iptali davası açılabilir.

Okuma yazma bilenler hakkında vasiyetnamenin şekli TMK md. 533 ve md. 534'te düzenlenmiştir. Buna göre, vasiyetname hazırlanıp imza ve tarih konulduktan sonra vasiyet eden vasiyetnameyi okuduğunu, bunun son arzularını içerdiğini resmi memurun huzurunda iki tanığa beyan eder. Tanıklar, bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve vasiyet edeni tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalarlar. Bu şekle aykırı olan vasiyetnamenin iptali istenebilir.

Okuma yazma bilmeyenlerin vasiyetname düzenlemesi TMK md. 535'e göre yapılacaktır. Burada resmi memur ve tanıkların vasiyetnamenin yapılmasına daha yakından katılmaları söz konusudur. Resmi memur, hazırlamış olduğu vasiyetname metnini, iki tanık önünde vasiyet edene okur. Bunun vasiyet edene resmi memur tarafından okunması şarttır. Bir geçerlilik şartı olan vasiyetnamenin resmi memur tarafından iki tanık önünde okunmasından sonra, okunan vasiyetnamenin iradesine uygun bulunduğunu vasiyet eden, iki tanık önünde resmi memura beyan eder. Tanıkların, ilk olarak, vasiyet edenin vasiyet ehliyetine sahip olduğunu belirtmeleri, ikinci olarak, vasiyetnamenin kendilerinin önünde resmi memur tarafından vasiyet edene okunması, üçüncü olarak da, vasiyetnamenin son arzularına uygun bulunduğunu vasiyet edenin kendilerinin önünde, resmi memura beyan etmiş olmaları gerekir. Bunlardan herhangi birinin bulunmaması iptal sebebidir.

2. Davanın Tarafları ve Süresi

TMK md. 558/1'e göre, iptal davası, vasiyetnamenin iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir. Bu dava, vasiyet eden tarafından son arzularını yerine getirmekle görevlendirilmiş kişi veya vasiyeti yerine getirme görevlisi tarafından açılamaz. Ayrıca vasiyet edenin alacaklıları ve borçluları da vasiyetnamenin iptali davasını açamaz. Davalı ise vasiyetten yararlanan kişilerdir.

Vasiyetnamenin iptali davasını açma hakkı davacının, iptal sebebini, kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Bu bir yıllık hak düşürücü süre vasiyetname usulüne göre açılıp ilgililerine okunmadan işlemeye başlamaz. Vasiyetnamenin iptali davası açma hakkı, herhalde, vasiyetname açılma tarihi üzerinden iyi niyetli davalılara karşı on yıl, kötü niyetli davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer. Mesela, bir kimse vasiyet edenin ehliyetsiz olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği her halde kötü niyetli sayılır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2016/647 E., 2016/1999 K. ve 17.02.2016 tarihli kararında " Vasiyet edenin ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hakimine sunulması zorunludur ve teslimden itibaren bir ay içinde açılır ve ilgililere okunur. Bu şekilde vasiyetnamenin usulünce açılıp okunması kararının kesinleşmesinden sonra vasiyetnamenin iptali için bir yıllık hak düşürücü süre işlemeye başlar. Vasiyetnamenin iptali davasında öncelikle davaya konu vasiyetnamenin açılıp açılmadığının araştırılması gerekir ve vasiyetnamenin açılmasına dair kesinleşme şerhli kararın da dosyaya konulması gerekir " denilmiştir.

3. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Vasiyetnamenin iptali için mirasçı ya da vasiyet alacaklıları Asliye Hukuk Mahkemesine giderek dava açabilirler. Mirasa konu olan mallar nerede olursa olsun, vasiyet edenin yerleşim yerindeki mahkemeye başvurulur. En son ikametgah yeri mahkemeleri kesin yetkilidir. Dava maktu harca tabidir.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Sign Up
Gain free access to lawyers expertise from more than 250 countries.
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Country
Position
Industry
Mondaq Newsalert
Select Topics
Select Regions
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions