Turkey: Kadin hizmet erbabina kreş ve gündüz bakimevi hizmeti verilmek suretiyle sağlanan menfaatler

Last Updated: 4 February 2019
Article by Şerife Merve Kilinckaya
Most Read Contributor in Turkey, January 2019

ÖZET

Bilindiği üzere, işverenlerce kadın çalışana kreş yahut gündüz bakımevi hizmeti sağlanabilmekte olup, sağlanan bu hizmete ilişkin ödemeler işverenlerce kreş yahut gündüz bakımevine veya doğrudan hizmet erbabına yapılması suretiyle gerçekleştirilebilmektedir. Bu kapsamda, her ne kadar vergi mevzuatında ilgili tutarlara ilişkin ödemelerin kesintiye tabi tutulup tutulmayacağı açıkça yer almakta ise de işverenlerce gerçekleştirilen bu ödemelerin sigortalı prime esas kazanca tabi tutulup tutulmayacağı ve sağlanan bu menfaatlerin bordroda yer alması hususunda tereddütler yaşanabilmektedir.

Bahsi geçen hususa, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü'nce yayınlanan 12/10/2018 tarih ve "Kreş ve Gündüz Bakımevi Yardımı" konulu Genel Yazı ("Genel Yazı") ile açıklık getirilmiştir.

Makalemizde, bahse konu Genel Yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ("5510 sayılı Kanun") ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ("193 sayılı Kanun) hükümleri çerçevesinde ilgili uygulamanın detayları üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler: 5510 Sayılı Kanun, 193 Sayılı Kanun, Hizmet Erbabı, Genel Yazı, Prime Esas Kazanç, Kreş ve Gündüz Bakımevi Hizmeti.

GİRİŞ

27/03/2018 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 21/03/2018 tarih ve 7103 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesi ile 193 sayılı Kanun'un gelir vergisinden istisna edilen ücretleri düzenleyen 23'üncü maddesinin birinci fıkrasına (16) numaralı bent eklenmiştir.1 Bahsi geçen uygulamanın detayları ise 11/06/2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 303 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile açıklanmıştır. Buna göre, ilgili Tebliğ'de yer aldığı üzere işverenlerce kadın hizmet erbabı adına aylık yahut belli bir dönem için doğrudan kreş ve gündüz bakımevi işleten mükelleflere yapılan ödemeler, ilgili ay ücret matrahı ile ilişkilendirilerek istisna uygulanabilecek olup, kreş ve gündüz bakımevi hizmeti karşılığı olarak fatura hizmet erbabı adına düzenlenerek yapılan ödemelere ilişkin tutarlar, asıl ücret ile birlikte ücret bordrosunda gösterilecektir.

Bahse konu düzenleme uyarınca, söz konusu ödemelerin sigortalıların ücret bordrolarında gösterilmesi gerekeceğinden ilgili tutarların sigortalıların prime esas kazançlarının hesabında dikkate alınıp alınmaması gerektiği hususunda da işverenlerce tereddütler yaşanmaktadır. İlgili husus, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 12/10/2018 tarih ve Kreş ve Gündüz Bakımevi Yardımı konulu Genel Yazı ("Genel Yazı") ile açıklığa kavuşturulmuştur.

  1. HİZMET ERBABINA KREŞ VE GÜNDÜZ BAKIMEVİ HİZMETİ VERİLMEK SURETİYLE SAĞLANAN MENFAATLERİN VERGİ VE SOSYAL GÜVENLİK MEVZUATINDAKİ YERİ

5510 sayılı Kanun'un "Prime Esas Kazançlar" başlıklı 80. maddesinde prime esas kazanç hesabında sayılacak ödemeler yer almaktadır. Buna göre ilgili maddenin birinci fıkrasında, 4'üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, prime esas kazancında göz önünde tutulacak ödemelerden bahsedilmektedir.

5510 sayılı Kanun'un "Prime Esas Kazançlar" başlıklı 80. maddesinin (a) bendinde aynen "a) Prime esas kazançların hesabında; 1) Hak edilen ücretlerin, 2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların, 3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır."; denilmekte iken; (b) bendinde "Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz." denilmektedir. Aynı maddenin (c) bendinde ise, "(b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz." hükmü amirdir.

Bu çerçevede, ilgili Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere, işverenlerce yapılan ödemelerin prime esas kazanca tabi tutulabilmesi adına bahse konu ödemelerin 5510 sayılı Kanun'un yukarıda yer alan hükümlerinde sayılan kazançlar niteliğinde bulunması gerekmektedir. Anlaşılacağı üzere, (a) bendinde prime esas kazanca dahil edilen ödemeler, (b) bendinde prime esas kazanç hesabında dikkate alınmayan istisnalar yer almakta olup, (c) bendinde ise, (b) bendinde yer alan istisnalar haricinde her ne ad altında olursa olsun yapılan ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemelerin prime esas kazanç hesabında dikkate alınacağı belirtilmiştir.

5510 sayılı Kanun'da ücret, "4üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutar" şeklinde tanımlanmakla beraber; 193 sayılı Kanun'un 61. maddesinde "İşverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez." olarak tanımlanmıştır. Yer verilen tanımlamalardan da anlaşılacağı üzere, ücretin kapsamı vergi mevzuatında 5510 sayılı Kanun'a göre daha geniş tutulmuştur. Nitekim, sigortalıya doğrudan ödenmeyerek hizmeti karşılığı sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler de ücret olarak değerlendirilmekte olup, 193 sayılı Kanun'da yer alan istisnalar dışında kalması durumunda ise yapılan bu ödemeler/sağlanan menfaatler vergilendirilecek kazanç olarak dikkate alınmaktadır.2

  1. HİZMET ERBABINA KREŞ VE GÜNDÜZ BAKIMEVİ HİZMETİ VERİLMEK SURETİYLE SAĞLANAN MENFAATLERİN PRİME ESAS KAZANCA TABİ TUTULUP TUTULAMAYACAĞI HUSUSU

Yukarıda yer alan tüm hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, tereddüde konu olan husus ise işverenlerce işyerinde çalışan çocuklu kadın personelin her bir çocuğu için kreş ve gündüz bakım evlerine yapılan ödemelere ilişkin tutarların Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin 7. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca ücret bordrosunda gösterilmesinin vergi mevzuatı açısından zorunlu tutulmasına rağmen bu mahiyette yapılan ödemelerin 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin birinci fıkrasına göre ilgili tutarların ücret mahiyetinde kabul edilmesini gerektirmemesidir.3

Bahsedildiği üzere, sigortalı/hizmet erbabına farklı ad altında yapılan ve kesintiye tabi tutulacak ödemeler vergi ve sosyal güvenlik mevzuatınca farklı değerlendirilebilmektedir. Bu çerçevede, işverence yapılan ödemelerin mahiyeti ve sağlanan menfaatin doğrudan hizmet erbabına yahut hizmeti sağlayan kuruma yapılması yönünden de değerlendirilmelidir.

Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda, işverenlerce kreş ve gündüz bakımevi hizmeti alan kadın çalışanlarına nakdi olarak doğrudan bir ödeme yapılmayarak ödemenin kreş ve gündüz bakımevi hizmeti veren gelir ve veya kurumlar vergisi mükelleflerine yapıldığı ve bu şekilde sağlanan menfaat ve yapılan ödemelere ilişkin tutarların, vergi mevzuatı gereğince asıl ücret ile birlikte ücret bordrosunda gösterilmesi gerektiği dolayısıyla sigortalıya bu şekilde sağlanan menfaat ve yapılan ödemelere ilişkin tutardan 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında prime esas tutulacak bir kazanç elde edilmediği anlaşılmaktadır. Söz konusu ödemelerin 193 sayılı Kanun'da öngörülen istisna tutarının üzerinde olması yahut erkek çalışana yapılması durumu değiştirmeyecektir. 4

Bu çerçevede, işverence kreş ve gündüz bakımevi hizmeti sağlanan sigortalıların her bir çocuğu adına kreş ve gündüz bakımevi hizmeti veren gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerine yapılan ödemeler doğrudan sigortalıya yapılan ödeme mahiyetinde bulunmadığından 5510 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri de göz önünde bulundurulduğunda prime esas kazanç hesabında dikkate alınmayacaktır. Ancak, ilgili ödemelerin bahse konu olduğu şekilde doğrudan hizmeti veren kuruma değil sigortalıya nakdi olarak yapılması halinde ise sigortalının prime esas kazancında dikkate alınacak ödeme olarak değerlendirilmesi gerekecektir.

SONUÇ

İşverence kreş ve gündüz bakımevi hizmeti alan çalışanların her bir çocuğu için kreş ve gündüz bakımevi hizmetini veren gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerine yapılan ödemeler, sigortalıya doğrudan yapılan bir ödeme olmadığından prime esas kazanç kapsamında değerlendirilmeyecek olup; söz konusu ödemelerin nakdi olarak doğrudan çalışana yapılması durumunda ise sigortalının prime esas kazanç hesabında dikkate alınması gerekecektir.

Footnotes

1 "İşverenlerce, kadın hizmet erbabına kreş ve gündüz bakımevi hizmeti verilmek suretiyle sağlanan menfaatler (İşverenlerce bu hizmetlerin verilmediği durumlarda, ödemenin doğrudan bu hizmetleri sağlayan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerine yapılması şartıyla, her bir çocuk için aylık, asgarî ücretin aylık brüt tutarının %15'ini aşmamak üzere bu istisnadan yararlanılır. Kreş ve gündüz bakımevi hizmetini sağlayanlara yapılan ödemelerin belirlenen istisna tutarını aşan kısmı ile hizmet erbabına bu amaçla nakden yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler ücret olarak vergilendirilir. Bu bentte yer alan %15 oranını, asgarî ücretin aylık brüt tutarının %50'sine kadar artırmaya ve kanuni seviyesine getirmeye Cumhurbaşkanı, bu istisnanın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.)"

2 12/10/2018 tarih ve 24010506-010.07.01-E.13565450 sayılı Kreş ve Gündüz Bakımevi Yardımı Konulu Genel Yazı

3 12/10/2018 tarih ve 24010506-010.07.01-E.13565450 sayılı Kreş ve Gündüz Bakımevi Yardımı Konulu Genel Yazı

4 12/10/2018 tarih ve 24010506-010.07.01-E.13565450 sayılı Kreş ve Gündüz Bakımevi

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Related Video
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Sign Up
Gain free access to lawyers expertise from more than 250 countries.
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Industry
Mondaq Newsalert
Select Topics
Select Regions
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions