Turkey: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu açık rızayı daha üstün görüyor mu?

Last Updated: 15 January 2019
Article by Ozbek Attorney Partnership

6698 sayılı ve 7 Nisan 2016 gün ve 29677 sayılı Resmi Gazete yayımlanmış olan Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun ("KVKK") yürürlüğe girmesini takiben, kişisel verileri işleyen veri sorumlusu durumundaki kişilerin veri sahiplerinin kişisel ve hassas (özel nitelikli) verilerini işlemek açısından öncelikle sorguladıkları hukuki sorun açık rıza oldu.

KVKK, Kişisel Verilerin İşlenmesinde ve Serbest Dolaşımında Bireylerin Korunmasına İlişkin 95/46/AT sayılı Direktif ("Direktif") önemli ölçüde dikkate alınarak kaleme alınmıştır. Ancak KVVK, hassas kişisel verilerin işlenmesi açısından değil, her türlü kişisel verilerin işlenmesi açısından sadece rızanın değil açık rızanın varlığını aramaktadır. Açık rıza ise, basit bir rızanın aradığı koşullardan daha fazlasını gerektirmektedir. KVKK'ya göre her türlü veri açısından açık rızanın olmadığı hallerde diğer hukuka uygunluk sebeplerinin varlığı işlemenin hukuka uygun sayılması için gereklidir.

KVVK'da açık rızanın aranmış olmasının temel sebebi ise, Anayasa'nın özel hayatın gizliliğine dair 20. maddesinin "Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir." şeklindeki düzenlemesidir.

Bu anayasal düzenleme KVKK'nın kişisel verilerin işlenme şartlarını düzenleyen 5. maddesi, özel nitelikli verilerin işlenme şartların düzenleyen 6. maddesi ve verilerin aktarılmasını düzenleyen 8. Ve 9. maddelerin yorumu açısından açık rıza ile açık rızanın olmaması halinde hukuka uygunluk sebebi olarak sayılan diğer haller arasında bir hiyerarşi olup olmadığı sorusunu akla getiriyor.

KVKK'da ilgili maddeler, öncelikle madde sistematiği olarak;

Madde 5 : "Kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez."

Madde 6: "Özel nitelikli kişisel verilerin, ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmesi yasaktır."

Madde 8: "Kişisel veriler, ilgili kişinin açık rızası olmaksızın aktarılamaz."

Madde 9 : "Kişisel veriler, ilgili kişinin açık rızası olmaksızın yurt dışına aktarılamaz"

şeklinde emredici hükümler getiriyor.

KVKK maddelerinin devamında ise hangi hallerde ilgili kişinin açık rızası olmasa dahi kişisel verilerinin işlenebileceğini yazıyor.

KVKK maddelerinin sistematiğine ve ilgili maddelerin gerekçelerine bakıldığında,

  • kişisel verinin işlenebilmesi için öncelikle açık rızanın aranması gerekebileceği ve fakat
  • açık rıza olmasa dahi belirli hallerde kişisel verilerin işlenmesinin mümkün olduğu

şeklinde lafzi bir yorum yapılması riskinin olduğunu düşünüyoruz.

Elbette böyle bir yorum, yukarıda da belirttiğimiz üzere açık rıza ile diğer hukuka uygunluk halleri arasında bir hiyerarşi yaratma riski taşımaktadır. Oysa kanun koyucunun gerçekten böyle bir hiyerarşi yaratmak istemediği kaanatindeyiz.

Peki Kişisel Verileri Koruma Kurulu ("Kurul") bu konuda ne diyor?

Nitekim, Kurul yayınlamış 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun Uygulanmasına Yönelik Soru Cevaplar adını taşıyan kılavuzda ("Kılavuz") (http://www.kvkk.gov.tr/yayinlar/) bu konuya açıklık getiriyor.

"Soru 9. Açık rıza tüm kişisel veri işleme faaliyetlerine hukukilik kazandıran yegâne unsur mudur?

Kanunun 5. maddesi uyarınca açık rıza Kanundaki kişisel veri işleme şartlarından biridir ve diğer kişisel veri işleme şartlarına göre karşılaştırmalı bir üstünlüğü bulunmamaktadır. Açık rıza veri işleme faaliyetine hukukilik kazandıran yegane unsur değildir.

Soru 11. Açık rıza geri alınabilir mi? Açık rızayı ilgili kişi (veri sahibi) geri aldığı takdirde veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğü gereği (örneğin yasal saklama süreleri, aradaki sözleşme ilişkisinin devam etmesi gibi) halen ilgili kişinin kişisel verisinin işlenmesi gerekiyorsa ne yapılmalıdır?

Açık rıza geri alınabilir. Geri alma işlemi ileriye etkilidir. Açık rızanın hangi faaliyet özelinde alınması gerektiğini tespit etmek için veri işleme envanteri çıkarılmalı ve bu envanter üzerindeki faaliyetler hukuksal olarak analiz edilerek yalnızca açık rızaya dayalı olarak yürütülmesi gereken faaliyetler tespit edilmelidir. İlgili faaliyet özeline hasredilmesi gereken açık rıza yalnızca bu faaliyetin gerçekleştirilmesinin (kişisel veri işlenmesinin) hukuki şartı olmalıdır. Bu kapsamda açık rızanın bulunması gereken durumlarda açık rızanın mevcut olmaması veya geri alınması hallerinde veri işleme faaliyeti yapılamaz. Bununla birlikte veri işleme faaliyeti diğer kişisel veri işleme şartlarına dayanıyorsa bu faaliyet için açık rızaya gidilmemelidir. Eğer faaliyetin gerçekleştirilme amacı Kanundaki açık rıza dışındaki diğer kişisel veri işleme şartlarını karşılamıyorsa bu faaliyet özelinde ve o faaliyetle sınırlı olarak açık rıza alınmalıdır.

Kurul'un Direktif'le paralel tarzda, rıza ile ilgili olarak açıklamış olduğu bu yaklaşımı, esasen KVKK'nın yorumuyla ilgili yukarıda belirtmiş olduğumuz tereddütü ortadan kaldırabilir. Ancak, bu liberal yaklaşımın KVKK'daki düzenlemeye rağmen Türk mahkemeleri tarafından da benimseniyor olması ihtiyacı vardır. Bunu da hep birlikte zaman içinde mahkemelerin kararları yayınlandıkça görebileceğiz.

Herhalükarda bugün için cevaplanması gereken pratik bir soru ise şu:

Başka hukuka uygunluk sebepleri de mevcut iken, ayrıca açık rıza almak suretiyle kişisel verileri işleme yolunu tercih eden bir veri sorumlusu açısından durum ne olacak?

KVKK uygulamasının yeni olması, veri sorumluları ve veri sahiplerinin hak ve sorumluluklarını yeni yeni öğreniyor olmaları ve KVVK'nın uygulamasına dair Türk mahkemelerinin yerleşik bir içtihatı olmaması nedeniyle, pek çok veri sorumlusu tedbirli olmak kaygısıyla özellikli olabilecek konular için açık rızayı yine de almak yoluna gitmektedirler. Buna belki de en güzel örnek çalışanlardan alınan rızalardır.

Peki, bu durumda açık rıza almasa da işleyebileceği kişisel veriler açısından rızaya dayanarak veri işlemiş olması nedeniyle veri sorumluları cezalandırılacaklar mı? Öyle ki veri sahibi, rızasını herhangi bir zaman geri alabilir. O durumda, veri sorumlusu ilgili kişinin verisini işlerken açık rızaya dayanmış olduğundan acaba artık diğer hukuka uygunluk sebeplerine dayanarak veri işlemeye devam edebilmelir mi? Yoksa salt rıza da aldığı için veri sahibinin rızasını geri aldığı andan itibaren ilgili kişinin verisini hukuka uygun şekilde işlemiyor duruma mı düşecek?

Bizim bu konudaki görüşümüz, veri sorumlusu rıza talep ettiği konuya dair rıza isterken işleme faaliyetine dair diğer hukuka uygunluk sebeplerini de açık, anlaşır bir dille veri sahibine açıklamış ve nihayetinde ilgili kişinin verilerini aydınlatma metninde açıkladığı meşru amaçları için işlemiş ise, artık bu bilgilendirmeye dayanarak işleme faaliyetine devam edebileceği şeklindedir.

Elbette her bir veri işleme faaliyetinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekeceğinden şüphe yoktur. Ancak veri sorumlularının KVKK'ya tam uyma kaygısıyla KVKK'nın yürürlüğünü takip eden ilk yıllarda, veri sorumlularının belki de veri sahiplerini "yoracak" şekilde rıza arayışında olmalarını da doğal karşılamak gerektiği kanaatindeyiz.

Kurul'un öncü duruşu ve Türk mahkemelerinin yaratacakları içtihatlarla, Türkiye'ye özel doğru uygulamaların yerleşmesini temenni ediyoruz

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Sign Up
Gain free access to lawyers expertise from more than 250 countries.
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Industry
Mondaq Newsalert
Select Topics
Select Regions
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions