Turkey: Sağlık Çalışanlarına Fiili Hizmet Süresi Zammı Verilmesi

Last Updated: 14 January 2019
Article by Şerife Merve Kilinckaya
Most Read Contributor in Turkey, January 2019

ÖZET

Askerlik Kanunu ile Diğer Bazı Kanunlarda ve 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ("7146 Sayılı Kanun") ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ("5510 Sayılı Kanun")'nda yapılan değişiklik ve ilgili uygulamanın detaylarını içerir "Sağlık Çalışanlarına Fiili Hizmet Süresi Zammı Verilmesi" konulu Genel Yazı ile yürürlükte bulunan fiili hizmet süresi zammı uygulamasının kapsamına , insan sağlığına ilişkin işlerde istihdam edilen sigortalılar da alınmıştır.

Makalemizde bahsi geçen düzenlemenin detayları, işverenler ile sigortalılar açısından sağlanan hak ve yükümlülükleri üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler: Sağlık Çalışanları, Bildirim, 5510 Sayılı Kanun, Genel Yazı, Fiili Hizmet Süresi Zammı, Belge Türü.

GİRİŞ

Bilindiği üzere, 03/08/2018 tarihli ve 30498 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 7146 sayılı Kanun'un 11. maddesiyle 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tabloya (20) sıra numarası eklenmiş olup; sağlık meslek mensubu sayılan ve insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışanlar fiili hizmet süresi zammı kapsamına alınmıştır. 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesine eklenen (20) sıra numaralı tablo aşağıdaki gibidir.

Kapsamdaki İşler/İşyerleri Sayısı Kapsamdaki Sigortalılar Eklenecek Gün
20) İnsan sağlığına ilişkin işler

11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanun, 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ve 18/12/1953 tarihli ve 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun kapsamında sağlık meslek mensubu sayılan ve insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışanlar. 60

Bahse konu madde ile, düzenlemenin gerçekleştirildiği 03/08/2018 tarihinden itibaren insan sağlığına ilişkin işlerde 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışan sigortalılardan ilgili kanunlarına göre sağlık meslek mensubu sayılmak ve insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışmak şartıyla bu kapsamda geçen süreleri fiili hizmet süresi kapsamına alınmıştır.

İşveren ve sigortalı açısından uygulamanın detaylarını içerir Genel Yazı ise Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nce 03/09/2018 tarihinde yayımlanmıştır. Anılan Genel Yazı'da fiili hizmet süresi zammı uygulaması kapsamına giren iş ve işlemler ile kapsam içine alınan işyerlerinin iş kolu kodları ve sağlık personeli sayılanlar için meslek kodlarına ilişin liste de yer almaktadır.

I. FİİLİ HİZMET SÜRESİ ZAMMI UYGULAMASI

1.1 Fiili Hizmet Süresi Zammı Kapsamında Dikkate Alınacak Süreler

5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinde belirtilen kapsamda görevlerini ifa eden sağlık personellerinin fiili hizmet süresi zammından yararlanabilmesi, belirtilen kapsamda bulunan işyerlerinde icra edilen işin risk ve zararlarına maruz kalınmasına bağlı bulunmaktadır. Bu nedenle, Genel Yazı ile yayımlanan meslek kodları ile bildirimleri yapılan personellerin ay içinde doğrudan bu işi yaptıkları gün kadar fiili hizmet süresi zammına tabi olarak (29), (30), (31) ve (53) belge türlerinden bildirimlerinin yapılması gerekmektedir. Özel sektör işverenlerince bu belge numarası 29 olacaktır.

Sigortalıların fiili hizmet süresi zammından yararlanmaları için yapılan işin risk ve zararlarına maruz kaldıkları süre kadar bildirilmeleri gerekmektedir. Buna göre, doğrudan işin kontrolü ve denetim görevini üstlenen ve/veya idareci konumunda olan sağlık meslek mensupları, insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde fiilen çalışmadıkları sürece fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmayacaklarından işin riskine maruz kalmadıkları 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'da belirtilen tatil günleri ile yıllık izin, ücretsiz izin, ücretli izin, sıhhi izin ve eğitim kurs süreleri 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesi kapsamında değerlendirilmeyerek süreler bazında fiili hizmet süresi zammına tabi olarak bildirimleri yapılmayacaktır.1

1.2. Fiili Hizmet Süresi Zammı Kapsamında Bildirimlerin Yapılması

Belirtildiği üzere, fiili hizmet süresi zammı kapsamında olan sigortalıların işin riskine maruz kaldıkları süreler ve işin riskine maruz kalmadıkları süreler için farklı aylık prim ve hizmet belgeleri düzenlenerek Kuruma bildirimlerin yapılması gerekeceğinden fiili hizmet süresi zammı kapsamında bulunan sağlık personellerinin Genel Yazı'da da yer aldığı üzere belirli iş ve işlemlerin risklerine maruz kalınan süreler bazında aylık prim ve hizmet bildirgesinde bildirimlerinin yapılması gerekecektir. Bu sigortalıların, her ay için en fazla 26 gün olarak aylık prim ve hizmet bildirgesinde bildirimlerinin elektronik ortamda yapılması gerekecektir.

Bu nedenle, işveren tarafından her iki ayrı aylık prim ve hizmet belgesi düzenlenmesi gerekeceğinden fiili hizmet süresi zammı kapsamında geçirilmeyen süreler haricindeki bildirimlerin 01 belge türü ile eksik gün nedeninin ise "13-Diğer Nedenler" seçeneği işaretlenmesi suretiyle gerçekleştirilmesi gerekecektir.

Bahsi geçen uygulama, 03.08.2018 tarihi itibari ile yürürlükte bulunduğundan kapsamda bulunan kişilerin Ağustos/2018 dönemi bildirimlerinin kişinin ay içindeki gün sayısının 30'a bölünerek çıkan sonucun 26 ile çarpılması sonucu çıkan gün sayısı kadar yapılması gerekecektir. Bu şekildeki hesaplamada gün kesirleri bir gün kabul edilecektir.2

1.3. Kısmi Süreli Hizmet Akdi ile Çalışanların Bildirimi

5510 sayılı Kanun'un "Prime Esas Kazançlar" başlıklı 80. maddesinde "Sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan gün sayıları, aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterir. Ancak, işveren ve sigortalı arasında kısmî süreli hizmet akdinin yazılı olarak yapılmış olması kaydıyla, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat karşılığında ücret alan sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saati süresinin 4857 sayılı İş Kanunu'na göre belirlenen haftalık çalışma süresine göre hesaplanan günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunur. Bu şekildeki hesaplamada gün kesirleri bir gün kabul edilir." hükmü amirdir. Buna göre, kısmi süreli iş sözleşmesi ile fiili hizmet süresi zammına tabi olarak çalışan sağlık meslek mensuplarının hizmet bildirimlerinin 5510 sayılı Kanun'da yer aldığı şekilde yapılması gerekecektir. Bahsi geçen uygulama ile 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında bulunan sigortalının bildirimine ilişkin Genel Yazı'da yer alan örnek aşağıda yer almaktadır.

Örnek: Özel (Ç) hastanesinde "Fizyoterapist" olarak görev yapan sigortalı, hastane ile yapmış olduğu kısmi süreli iş sözleşmesine istinaden ayda fiili olarak 80 saat çalışmaktadır. Bu çalışma saatinin günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunan gün sayısı (80 / 7,5 = 10,66) olup, gün kesirleri bir gün kabul edildiğinden (29) no.lu belge türü ile 11 gün hizmet bildirimi yapılacaktır.

Ancak, fiili hizmet süresi zammı kapsamında insan sağlığına ilişkin işler tanımına uygun olarak iş ve işlemleri icra eden sigortalıların bildirimine ilişkin bir hususun önemle belirtilmesi yerinde olacaktır. Bahsi geçen uygulamanın kapsama alındığı meslekleri gösterir listenin yer aldığı 5510 Sayılı Kanun'un 40. maddesinde belirtilen tablodaki meslekler ile Genel Yazı ile yayımlan (Ek-2)'de yer alan meslek kodları incelendiğinde bazı çakışmaların yer aldığı görülmektedir. Bu nedenle, sigortalı nezdinde hak kaybına sebebiyet vermemek adına sigortalının fiili hizmet süresi zammı gün sayısı fazla olan bent kapsamında aylık prim ve hizmet belgesinde verilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Fiili hizmet süresine tabi çalışanlardan emekli olmalarına istinaden 02 belge türü ile bildirilenler ile kısa vadeli sigorta kollarına tabi çalışan personeller, bu uygulama kapsamına alınmayacaklardır.

İlave olarak, iş kolu koduna göre fiili hizmet süresi zammı kapsamında bulunmadığı halde bu işyerinde çalışan kişinin icra ettiği iş ve işlemler nedeniyle ilgili uygulama kapsamında bulunan sigortalının da bildirimlerinin bu kapsamda gerçekleştirilmesi gerekeceğinden işveren yahut işveren vekilince gerekli tanımlama işlemlerinin yapılabilmesi adına bağlı bulunan sosyal güvenlik merkezlerine başvurulması gerekecektir.

II. FİİLİ HİZMET SÜRESİ ZAMMI KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN HATALI UYGULAMALARA İLİŞKİN İDARİ PARA CEZALARI

12/5/2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin "Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin Sonradan Verilmesi ve Resen Düzenlenmesi" başlıklı 103. maddesinde "Daha önce Kuruma belge türü veya kanun numarası hatalı seçilerek verilmiş olan aylık prim ve hizmet belgelerine ilişkin düzeltme amaçlı olarak yasal süresi dışında verilen aylık prim ve hizmet belgeleri, düzeltme ile fiili hizmet süresi zammı kazandırma hali hariç, belgede kayıtlı sigortalılar ve bu sigortalıların prim ödeme gün sayısı ile prime esas kazanç tutarının aynı olması kaydıyla, ayrıca incelemeye gerek kalmaksızın işleme alınır. Bu nitelikte verilen aylık prim ve hizmet belgelerine idarî para cezası uygulanmaz. Sonradan düzeltme amaçlı verilen belge ile fiili hizmet süresi zammı kazandırılması halinde, söz konusu belgenin işleme alınmasında bu maddenin yukarıdaki fıkralarında belirtilen usul izlenir." hükmü amirdir.

Bu çerçevede, yukarıda yer alan hüküm gereği, 5510 sayılı Kanun'da belirtildiği üzere, insan sağlığına ilişkin işlerde sağlık meslek mensubu olarak çalışan sigortalıların fiili hizmet süresi zammı kapsamında bildirimlerinin yapılmaması nedeniyle düzeltme işlemlerine ilişkin düzenlenen aylık prim ve hizmet belgelerinin belgede kayıtlı sigortalıların prim ödeme gün sayısı ile prime esas kazanç tutarının aynı olması kaydıyla bu sigortalılar adına kağıt ortamında düzeltme amaçlı olarak verilen bildirimler için uygulanan idari para cezalarının iptal edileceği hususu da Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nce yayımlanan Genel Yazı'da hüküm altına alınmıştır.

SONUÇ

Fiili hizmet süresi zammı, 5510 sayılı Kanun'da yer alan kapsamda insan sağlığına ilişkin işlerde istihdam edilen sigortalılara ilave 60 gün olmak üzere, yine anılan Kanun çerçevesinde meslekleri icra eden sigortalılara yapılan işin niteliği ve riskleri baz alınarak 60, 90 yahut 180 gün hizmet sürelerine eklendiğinden kişilere yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin Kurumca dikkate alınacak gün sayısında önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle, ilgili bildirimlerin Kanun ve Genel Yazı'da yer aldığı üzere usulüne uygun olarak gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir.

Footnotes

1. 03/09/2018 tarih ve 66325 124-201.99-E. 11154977 sayılı Sağlık Çalışanlarına Fiili Hizmet Süresi Zammı Verilmesi konulu Genel Yazı

2. 03/09/2018 tarih ve 66325 124-201.99-E. 11154977 sayılı Sağlık Çalışanlarına Fiili Hizmet Süresi Zammı Verilmesi konulu Genel Yazı

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Related Video
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Sign Up
Gain free access to lawyers expertise from more than 250 countries.
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Industry
Mondaq Newsalert
Select Topics
Select Regions
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions