Turkey: Yabancının Mirası

Last Updated: 7 December 2018
Article by Dogukan Asar and Günes Deniz Surmen

I. Giriş

Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye'de taşınır ve taşınmaz mal edinmelerinin artmasıyla birlikte bu kişilerin ölümü halinde, bu taşınır ve taşınmaz malların ne şekilde iktisap edileceği, bu kişilerin yapmış olduğu ölüme bağlı tasarrufların geçerliliği, yabancı mahkemelerde verilen mirasa ilişkin ilamların tanınması ve tenfizi gibi konular gittikçe önem kazanmaktadır. Bu sebepten dolayı bu makalemizin konusunu, Türk milletlerarası özel hukukunda mirasa uygulanacak hukukun tayini, miras davalarında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, yabancı mahkemelerde verilen mirasa ilişkin ilamların Türkiye'de tanınması ve tenfizi oluşturacak olup; mütekabiliyet, Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası antlaşmalar ve Tapu Kanunu 35. maddesi makalemiz kapsamında değerlendirilmemiştir.

II. Yabancılık Unsuru Taşıyan Miras Davalarında Türk Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi;

Bilindiği üzere, 6100 sayılı HMK'nın 11. maddesi gereği, mirastan doğan davalarda, mirasçılık belgesi verilmesi ve yeni mirasçılık belgesi verilmesine ilişkin davalar hariç olmak üzere, Türk mahkemelerinin yetkisi kesin yetki niteliğindedir. Ancak, 6100 sayılı HMK'nın 11. maddesi yabancılık unsuru taşıyan miras davalarında uygulanmaz. Yabancılık unsuru taşıyan miras davalarında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini 5718 sayılı MÖHUK'un 43. maddesi ile tespit etmek gerekir. Buna göre, "mirasa ilişkin davalar ölenin Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde, son yerleşim yerinin Türkiye'de olmaması hâlinde terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülür." 5718 sayılı MÖHUK'un 43. maddesi, miras davalarında yetkiyi iki esasa dayandırarak düzenlemiştir. Miras bırakanın son yerleşim yeri ve malların bulunduğu yer. Buna göre, son yerleşim yeri yurt dışında bulunan ve Türkiye'de taşınır veya taşınmaz bırakan Türk veya yabancının miras davası, malların bulunduğu yer mahkemesinde görülecektir. Murisin muhtelif ülkelerde malları olabilir, ancak murisin Türkiye'de de taşınır veya taşınmaz mallarının olması, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin gerçekleşmesi bakımından yeterlidir. 5718 sayılı MÖHUK'un 43. maddesi, mirasa konu taşınmazlar bakımından münhasır yetki kuralı olarak kabul edilmektedir. Hal böyleyken, Türkiye'de bulunan mirasa konu taşınmazlar bakımından yabancı devlet mahkemelerini yetkilendiren yetki anlaşmaları geçersiz olacaktır.

III. Yabancılık Unsuru Taşıyan Miras Davalarında Uygulanacak Hukuk;

Yabancılık unsuru taşıyan miras uyuşmazlıklarında uygulanacak hukuk, 5718 sayılı MÖHUK'un 20. maddesine göre belirlenecektir. MÖHUK madde 20/1'e göre, "miras, ölenin ölüm anındaki milli hukukuna tabidir." Miras bırakanın Türkiye'de bulunan taşınmazları hakkında, miras bırakanın vatandaşlığı gözetilmeksizin, Türk hukuku uygulanacaktır.

MÖHUK madde 20/1'e göre temel kural, mirasın ölenin milli hukukuna tabi olmasıdır. Ancak bu kuralın istisnası düzenlenmiş ve Türkiye'de bulunan taşınmazlara ilişkin miras davaları hakkında Türk hukukunun uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Diğer bir değişle, miras bırakanın yabancı olması halinde, miras davalarında esasa uygulanacak hukuk Türk hukuku olmayacak, yabancı uyruklu kişinin taşınmaz malları Türkiye'de bulunuyorsa, yalnızca bu mallara ilişkin davalarda, esasa Türk hukuku uygulanacaktır. Miras bırakanın Türkiye'deki menkul malları ile yurt dışındaki taşınır ve taşınmaz malları için ise, ölenin milli hukuku uygulanacaktır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 29.11.2004 tarihli ve 2004/12300 E. 2004/14076 K. sayılı kararında "davacı Türk vatandaşı muris Murat, Bulgaristan vatandaşıdır. Murisin Türk uyruğuna geçmemiş olması sebebiyle davanın reddine ilişkin mahkeme gerekçesi yerinde değildir. Mahkemece yapılacak iş taşınmazlar açısından Türk hukukunu, taşınırlar açısından ise ölenin milli hukukunu uygulayarak mirasçıları ve miras paylarını belirlemekten ibarettir. Öyle ise davanın reddine karar verilmesi usul ve kanuna aykırıdır." şeklinde hüküm kurarak, 5718 sayılı MÖHUK'un 20/1. maddesinin uygulama alanını karara bağlamıştır.

IV. Yabancılık Unsuru Taşıyan Mirasın Açılması, İktisabı ve Taksimine İlişkin Davalarda Uygulanacak Hukuk;

5718 sayılı MÖHUK madde 20/2'ye göre, "mirasın açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümler, terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir." Madde metinden anlaşılacağı üzere, burada taşınır veya taşınmaz ayrımı yapılmamıştır. O halde, yabancının, Türkiye sınırları içindeki mirasının açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine, taşınır veya taşınmaz ayrımı yapılmaksızın Türk hukuku uygulanacaktır.

V. Ölüme Bağlı Tasarruf Yapma Ehliyetine ve Ölüme Bağlı Tasarrufların Şekline Uygulanacak Hukuk;

5718 sayılı MÖHUK madde 20/4-5'e göre, "(4) Ölüme bağlı tasarrufun şekline 7 nci madde hükmü uygulanır. Ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir. (5) Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti, tasarrufta bulunanın, tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna tâbidir. Ölüme bağlı tasarruf yapma ehliyeti, tasarrufta bulunan miras bırakanın tasarrufu yaptığı andaki milli hukukuna tabidir."

Yani, kendi milli hukukuna göre ölüme bağlı tasarruf yapmaya ehil bir kimsenin, yine kendi milli hukukuna uygun şekilde yaptığı ölüme bağlı tasarruflar geçerli olacaktır. Burada, ölüme bağlı tasarrufun konusunun taşınır veya taşınmaz olması önem arz etmemektedir.

VI. Mirasa İlişkin Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi;

Uygulamada, miras hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanınması veya tenfizi davaları yabancı miras belgelerinin Türkiye'de sonuç doğurması için açılmaktadır. Yabancı mahkeme tarafından verilen mirasçılık belgesi tespit hükmündedir. Bu nedenle yabancı mahkemeden alınan mirasçılık belgesinin Türkiye'de sonuç doğurması için tanıma davası açılmalıdır.

Mirasa ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi davaları, tanıma veya tenfiz isteyenin Türkiye'deki yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde veya sakin olduğu yer mevcut değilse Ankara, İstanbul veya İzmir asliye hukuk mahkemelerinden birinde açılabilir.

Tenfiz davasının ayrı bir dava olarak açılması gerekirken tanıma talebi mevcut bir davada da talep edilebilir. Yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizinde hukuki yararı bulunan herkes, bu davayı yabancı mahkeme tarafından verilen kararların kesinleşmiş olması şartına bağlı olarak açabilir.

Yabancı kişinin Türkiye'deki taşınmazlarına ilişkin yabancı mahkemeden alınan veraset ilamının tanınması, Türk mahkemelerinin Türkiye'de bulunan taşınmazlar bakımından münhasır yetkili olması nedeniyle mümkün değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 10.02.1968 tarihli ve 1986/808 E. 1986/1284 K. sayılı kararında "Türkiye'de bulunan taşınmaz mallar hakkında hüküm verilmesi Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girer. Bu nedenle Türkiye'deki taşınmaz mallar hakkında yabancı mahkemeden verilen ilamın tanınması isteğinin reddine bir yanlışlık yoksa da, taşınır mallar açısından isteğin reddi yukarıda gösterilen sebeplerle usul ve kanuna aykırı bulunduğundan hükmün bu açıdan bozulması gerekir." şeklinde hüküm kurarak, taşınmazlara ilişkin yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de tanınmasının mümkün olmadığı ancak taşınırlara ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanınmasının mümkün olduğuna, yasal mevzuata uygun olarak hükmetmiştir. Yabancı veraset ilamı Türkiye'deki hem taşınır hem taşınmaz mallara ilişkin ise, taşınırlara ilişkin kısmının tanınmasına karar verilebilir. Nitekim Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 711.2016 tarih ve 2016/2464 E. 2016/9178 K. sayılı kararı ile "Türk Hukukunda, mirasçılık belgesi vermeye yetkili Türk mahkemesinin, yabancı miras bırakan hakkında, yabancı hukuka tabi mirası için mirasçılık belgesi vermeyi engelleyen bir hüküm bulunmamaktadır." şeklinde hüküm kurarak Sulh Hukuk Mahkemesi'nden veraset ilamının talep edilmesinin mümkün olduğunu belirtmiştir.

Mirasçılık belgesinin yabancı noter veya belediye tarafından verilmiş olması halinde, bu belgelerin tanınması ve tenfizi mümkün olmayacaktır. Zira yalnızca yabancı mahkemelerce verilen ilamların Türk mahkemelerinde tanınması ve tenfizi mümkündür.

VII. Vasiyetnamenin Tenfizi;

Yabancı ülkede düzenlenen vasiyetname, doğrudan Türk mahkemelerine ibraz edilerek vasiyetin yerine getirilmesi yani vasiyetnameye göre mirasçılık belgesinin düzenlenmesi istenebilir. Yabancı ülkede düzenlenen vasiyetnamenin Türkiye'de sonuç doğurabilmesi için Türk konsolosluğu tarafından onaylanmış olması veya apostil şerhini içermesi gerekir. Ancak Türkiye ile resmi vasiyetnamenin düzenlendiği ülke arasındaki adli yardımlaşma antlaşmasında konsolosluk onayı veya apostil zorunluluğu kaldırılmışsa resmi vasiyetname doğrudan Türk mahkemesine sunulabilir.

VIII. Tereke Mallarının Edinilmesi;

Miras bırakanın taşınmaz mallarının iktisap edilebilmesi için mirasçılar, ölüm olayından sonra miras bırakan ile aralarındaki mirasçılık ilişkisini kanıtlamaya yarayacak her türlü delili (defin kağıdı, hastane raporu, kolluk güçlerince hazırlanan tutanaklar, yabancı ülkelerin nüfus ve vatandaşlık işleri birimlerince hazırlanan evraklar vb.) toplamalıdırlar. Yabancı ülke resmî kurumlarından alınan belgeler, resmi şekilde Türkçe'ye çevrilmelidir ve bu belgelere apostil şerhi eklenmelidir.

Taşınmaz mallara ilişkin veraset ilamı Türk hukukuna göre; taşınır mallara ilişkin veraset ilamı ise miras bırakanın milli hukukuna göre verilir. Mirasçılar hem taşınır hem taşınmaz mallar için veraset ilamı talep ediyorsa bu durumu mahkemeye bildirmelidirler. Mirasçılık belgesi verilmesi istemine ilişkin davalar çekişmesiz yargıya tabi olduğundan hasımsız olarak açılması gerekir. Ancak, davacının mirasçılık sıfatına ve miras payına karşı çıkan kişilerin bulunması halinde, mirasçılık belgesi verilmesi davasında hasım gösterilmesi mümkün olacaktır. Uygulamada, bu gibi davalarda, hataen Hazine'nin hasım gösterilmesine oldukça rastlanmaktadır. Ancak bilindiği üzere, TMK 501 gereği, mirasçı bırakmaksızın ölen kişinin mirası devlete geçer. Yani, devletin sahipsiz kalan terekeye kamu hukukuna dayanan egemenlik hakkı sebebiyle el koyması söz konusu değildir. Mirasçılık belgesi verilmesi istemiyle açılacak davalarda, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2009/7-376 E. 2009/528 K. sayılı ve 18.11.2009 tarihli kararında da "Her ne kadar dava Hazine hasım gösterilmek suretiyle açılmış ise de tüm dosya kapsamından Hazine'nin hasım gösterilmesini gerektirir bir hususun olmadığı anlaşılmakta olup Hazine hakkında açılan davanın sıfat yokluğundan reddi ve dosya kapsamına göre miras paylarının belirlenmesi gerekirken Hazine hakkında açılan davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur." şeklinde hüküm kurularak, Hazine'nin hasım olarak gösterilmesi gerekmediği, yasal mevzuata uygun olarak karara bağlanmıştır.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions