Turkey: Kreş Yardimlarinin Vergisel Boyutu

Last Updated: 17 September 2018
Article by Ömer Emen

ÖZET

Kadın istihdamını arttırmak amacıyla 7103 sayılı Kanun ile kadınlara işveren tarafından verilecek olan kreş hizmetlerinde vergi istisnası düzenlemesi getirilmiştir. Bu istisna hükmü, işveren tarafından kreş veya gündüz bakım evi hizmeti verilmek suretiyle sağlanan menfaatler ile işveren tarafından bu hizmetin verilmediği hallerde, ödemenin doğrudan bu hizmeti sağlayan kurumlara yapılması şartı ile Kanun'da belirtilen sınır çerçevesinde uygulanabilecektir. Toplumumuzda kadın hizmet erbabına işveren tarafından doğrudan nakit yardım yapılacağı yönünde algı yaratan bu teşvik unsurunun vergisel yönden değerlendirilmesi ve teşvik uygulamasının ne şekilde gerçekleştirileceğine ilişkin değerlendirmeler bu makalenin konusu oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kreş Yardımı, Bakım Evi Yardımı, Kreş Yardımlarında Vergi İstisnaları, Bakıcı Yardımları. GİRİŞ 7103 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 23. maddesine eklenen bent ile işverenler tarafından kadın hizmet erbabına kreş ve gündüz bakım evi hizmeti verilmek suretiyle sağlanan menfaatler ile bu hizmeti veren kurum ve kuruluşlara ödemenin doğrudan yapılması şartı ile aylık brüt asgari ücretin %50'si kadarlık yardımların gelir vergisinden istisna edileceği hüküm altına alınmıştır.

Ekonomik veya farklı nedenlerle çalışmak zorunda kalan çocuk sahibi kadınlara çocuğun işveren tarafından açılan kreşe gönderilmesi ya da kreş hizmeti veren kurum ve kuruluşlardan bu hizmetin temin edilmesi hallerinde gelir vergisi istisnası uygulaması 27.03.2018 tarihinden itibaren yürürlükte bulunmaktadır.

Birçok haber sitesinde "Çalışan annelere kreş yardımı yapılacak" başlıklı haberler nedeniyle toplumumuzda işveren tarafından yardım yapılmasına ilişkin kanuni bir düzenlemeye gidildiği algısı oluşmuştur. Ancak yapılan düzenleme, yalnızca belli şartlarda personele sağlanan bu menfaatlerin gelir vergisinden istisna edilmesi yönündedir. Bu makalede yardımın ne şekilde yapılabileceği, bu istisnadan hangi şartlarda yararlanılabileceği gibi konular hakkında değerlendirmeler yer almaktadır.

I. İŞVERENLER TARAFINDAN KREŞ HİZMETİ SUNULMASI DURUMUNDA İSTİSNA UYGULAMASI

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 30 maddesine dayanılarak çıkarılan, 16 Ağustos 2013 tarihli Resmî Gazete'de Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik'in 13. maddesi ile işverenlere işyerlerinde emzirme odası ve kreş açma zorunluluğu getirilmiştir.

Söz konusu Yönetmelik'te "Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 100-150 kadın çalışanı olan işyerlerinde, emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine en çok 250 metre uzaklıkta EK-IV'te belirtilen şartları taşıyan bir emzirme odasının kurulması zorunludur.

Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 150'den çok kadın çalışanı olan işyerlerinde, 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine yakın EK-IV'te belirtilen şartları taşıyan bir yurdun kurulması zorunludur. Yurt, işyerine 250 metreden daha uzaksa işveren taşıt sağlamakla yükümlüdür."

hükümlerine yer verilmiştir. Bu Yönetmelik kapsamında 150'den fazla kadın hizmet erbabı istihdam eden işyerlerinde 0-6 yaş arasındaki çocukların bırakılması ve bakımı amacıyla kreş veya bakım evi kurulması zorunludur. Yönetmelik hükmüne uyarak kreş ya da gündüz bakım evi açan işverenler tarafından hizmet erbabına çocuklarının bakımı hizmetine istinaden bir menfaat sağlanması durumu söz konusu olmaktadır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanmış ve ücretin farklı adlar altında yapılmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği belirtilmiştir.

Yönetmelikle getirilen zorunluluk nedeniyle kreş veya gündüz bakım evi açarak hizmet erbabının 0-6 yaş arası çocuklarına bakım hizmeti sunan işverenler tarafından kreş veya gündüz bakım evi hizmetinden yararlanan personele sağlanmış bir menfaat söz konusu olmaktadır. Gelir Vergisi Kanunu'na göre işveren tarafından hizmet erbabına sağlanan menfaatler gelir vergisine tabi olduğundan, yukarıda belirtilen şekilde işveren tarafından sağlanan kreş hizmeti ücret olarak değerlendirilmekte ve gelir vergisi ve damga vergisi kesintisine tabi tutulmaktadır.

Yapılan düzenleme ile işveren tarafından kadın hizmet erbabına kreş veya gündüz bakım evi hizmeti verilmek suretiyle sağlanan menfaatlerin gelir vergisinden istisna tutulması sağlanmıştır. Kanun düzenlemesinde kadın hizmet erbabına sağlanan menfaatler vurgusu yapıldığından dolayı işveren tarafından açılan kreş veya gündüz bakım evinden erkek hizmet erbabının yararlanması durumunda herhangi bir istisna hükmü bulunmamaktadır. Böyle bir durumda kreş veya gündüz bakımevinin aylık maliyeti bulunmak suretiyle her bir çocuğa isabet eden tutar tespit edilerek bu tutarın personelin bordrosuna dahil edilmesi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintisine tabi tutulması gerekmektedir.

II. İŞVEREN TARAFINDAN KREŞ HİZMETİ SUNULMAMASI HALİNDE BU HİZMETİ SUNAN KURUMLARA ÖDEME YAPILMASI VE PERSONELE NAKİT KREŞ YARDIMI YAPILMASI DURUMUNDA İSTİSNA UYGULAMASI

- İşveren Tarafından Kreş veya Gündüz Bakımevi Hizmeti Sunan Kurumlara Ödeme Yapılması

Bazı işyerlerinde kreş veya gündüz bakım evi açma zorunluluğu bulunsa dahi bu zorunluluğa uyulmadığı görülmektedir. Kreş veya gündüz bakım evi açma zorunluluğu bulunduğu halde bu yükümlülüğü yerine getirmeyen işverenler veya kreş açma zorunluluğu bulunmayan işverenler bazı durumlarda çalışanları motive etme adına çalışanların çocukları için bu hizmeti veren kurumlarla anlaşma yoluna gidebilmekte veya çalışanın kreş ödemelerine ilişkin faturayı işverene ibraz etmesi durumunda kreş tutarının tamamını ya da bir kısmını çalışana ödeyebilmektedir. Böyle bir durumda istisna uygulamasının ne şekilde gerçekleştirileceği önem arz etmektedir. İşveren tarafından kreş veya gündüz bakım hizmetinin verilmemesi durumlarında bazı işverenler bu hizmeti veren kurumlarla anlaşarak hizmet erbabına bu şekilde menfaat sağlayabilmektedirler. Hizmet erbabına bu şekilde sağlanan menfaatlerin de Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesi kapsamında ücret olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Gelir Vergisi Kanunu'nda yapılan düzenleme ile kadın hizmet erbabına kreş veya gündüz bakım hizmetlerinin işveren tarafından verilmediği durumlarda, işveren tarafından ödemenin doğrudan bu hizmeti sağlayan kurum ve kuruluşlara yapılması şartı ile asgarî ücretin aylık brüt tutarının %50'sini aşmamak üzere istisnadan yararlanılması mümkün bulunmaktadır. Örneğin işveren, kadın hizmet erbabı için kreş veya gündüz bakımevi hizmeti sağlayan bir kuruluşa 1.500,00 TL tutarında ödeme yaparsa tutarın tamamının bordroya dahil edilmesi gerekmektedir. İlgili ayda personelin gelir vergisi matrahının tespitinde istisna had olan 1.014,75 TL indirim konusu yapılabilecektir. Hizmet erbabına sağlanan menfaatin ücret gideri olarak değerlendirilmesi gerektiği düşünüldüğünde hizmet erbabı için kreş veya gündüz bakımevi hizmetini sunan kurum tarafından düzenlenen faturada yer alan KDV tutarının indirim konusu yapılmaksızın toplam tutarın brütleştirilerek bordroya dahil edilmesi gerekmektedir.

Bir üst bölümde izah edildiği üzere söz konusu istisna hükmü kadın hizmet erbabına yönelik bir düzenleme olduğundan dolayı erkek hizmet erbabı için kreş veya gündüz bakım hizmetlerinin işveren tarafından verilmediği durumlarda, işveren tarafından ödeme doğrudan bu hizmeti sağlayan kurum ve kuruluşlara yapılsa dahi söz konusu tutar ücret olarak bordroya dahil edilmeli ve gelir vergisi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınmamalıdır.

Hizmet erbabının kreş masrafları ile ilgili olarak hizmet erbabı tarafından ödemenin yapılarak faturanın temin edilmesi ve bu faturanın işverene ibraz edilerek işveren tarafından hizmet erbabına ödemenin yapılması oldukça sık karşılaşılan bir uygulamadır. Böyle bir durumda yapılan ödemenin Kanun metninde ödemenin işveren tarafından doğrudan hizmet sağlayan kurum ve kuruluşlara yapılması şartı yer aldığından istisnadan yararlanması mümkün bulunmamaktadır. Ancak olayın esası değerlendirildiğinde ödeme yine işveren tarafından yapılmakta ve hizmet erbabının burada yalnızca ödemeye aracılık etmekte olduğu düşünüldüğünde kadın hizmet erbabı için belirtilen şekilde yapılan ödemelerde istisnadan yararlanılabileceği düşüncesi ortaya çıkmaktadır. Bu şekilde istisnadan yararlanılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle yapılacak tarhiyatlarda, uygulamanın hizmet erbabının ödemeye aracılık ettiği noktasında savunulabilir olduğu kanaati oluşmakla birlikte, riskten uzak bir yaklaşım sergilenmek istenmesi halinde belirtilen şekilde yapılan ödemelerde istisna hükmünün uygulanmaması yararlı olacaktır.

- İşveren Tarafından Yapılan Nakit Kreş Yardımları

İşverenler tarafından çalışanın motivasyonunu yükseltme amacıyla çocuk sahibi hizmet erbabına ücretinin yanı sıra kreş yardımı, eğitim yardımı gibi adlarla çeşitli ödemeler yapılması söz konusu olabilmektedir.

İşveren tarafından kreş çağındaki çocukların kreş masraflarına ilişkin olarak hizmet erbabına doğrudan nakit yardım yapılması durumunda, herhangi bir istisna hükmü uygulanmaksızın söz konusu yardım tutarı üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir. Yine benzer şekilde, personele bakıcı masraflarına ilişkin olarak yapılan ödeme kalemlerinin ücret olarak değerlendirilerek bordroya dahil edilmesi uygun olacaktır.

III. YAPILAN YARDIMLARIN DAMGA VERGİSİ KESİNTİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

İşveren tarafından kreş veya gündüz bakımevi hizmeti verilmek suretiyle sağlanan menfaatler, ödemenin işveren tarafından yapılması şartıyla işveren tarafından bu hizmetin verilmediği durumlarda bu hizmeti sağlayan kuruluşlara ödeme yapılmak suretiyle sağlanan menfaatler ve personele doğrudan kreş yardımı adı altında nakit olarak ödenen menfaatlerin genel olarak Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesi çerçevesinde ücret olarak nitelendirilmesi gerekmektedir. Makalede açıklandığı üzere, menfaatin sağlanma şekline bağlı olarak bu ödeme kalemlerinin gelir vergisi istisnasından yararlanması mümkün bulunmaktadır.

Yapılan düzenleme ile yalnızca gelir vergisi yönünden bir istisna hükmü getirildiğinden ücret olarak değerlendirilen bu ödeme tutarlarının tamamı üzerinden damga vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir. Gelir vergisi istisnalarının dikkate alınması nedeniyle damga vergisi yönünden de istisna uygulaması yapılması sıklıkla karşılaşılan ancak hatalı bir uygulama olarak karşımıza çıkmaktadır.

 Personele çeşitli adlar altında yapılan kreş yardımı ödemelerinde gelir vergisi yönünden istisna uygulansa dahi damga vergisi yönünden herhangi bir istisna hükmü bulunmadığından bu ödemelerin damga vergisi kesintisine tabi tutulması hususunun atlanmaması önem arz etmektedir. SONUÇ Yapılan düzenleme ile kadın hizmet erbabına işveren tarafından belirli şartlar dahilinde sağlanan kreş yardımlarının gelir vergisinden istisna edilmesine olanak tanınmıştır. Her ne kadar istisna hükmünün yalnızca kadın hizmet erbabına yönelik düzenlenmesi kadın-erkek eşitliğine aykırılık teşkil ediyor görünse de kadın istihdamının arttırılmasına yönelik önemli bir teşvik unsuru olarak değerlendirilmelidir.

İşveren tarafından kreş veya gündüz bakımevi hizmetinin verilmediği durumlarda, hizmet erbabı tarafından kreşe ödeme yapılması ve bu tutarın işveren tarafından çalışana ödenmesi durumunda Kanun hükmüne göre istisnadan yararlanılması mümkün bulunmamaktadır. Ancak makalede detaylarına yer verildiği üzere, burada hizmet erbabı yalnızca ödemeye aracılık etmektedir. Bu nedenle Kanun hükümlerinin bu hususlar dikkate alınarak yeniden düzenlenmesinin yararlı olacağı kanaatindeyim. Aksi durumda işverenin kreşe ödemeyi doğrudan yapmıyor olması nedeniyle sıkça uygulanan bu yöntem nedeniyle birçok kadın çalışana bu şekilde sağlanan menfaatler için istisna uygulanamayacak ve haksız vergileme söz konusu olabilecektir.

Kreş yardımları ile ilgili olarak gerek gelir vergisinden istisna olan ücret unsurunun damga vergisinden de istisna olacağı yanılgısından gerekse vergi tutarlarının düşük olması nedeniyle damga vergisi hesaplamaları göz ardı edilmektedir. Personele yapılan ödemelerin vergilendirilmesi yönünden yapılacak incelemelerde eleştiriye maruz kalınmaması için yapılan yardımlarda damga vergisi kesintilerinin yapılması yararlı olacaktır.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions