Turkey: Anonim şirket ortaklarinin sigortaliliği

Last Updated: 17 September 2018
Article by Çağdaş Güren

ÖZET

Bilindiği üzere, 1 Temmuz 2012'de yürürlüğe giren 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu ("TTK") ile anonim şirketlerin kuruluşu ve ortaklık yapısı ile ilgili birtakım değişikliklere gidilmiştir. Söz konusu değişikliklerden önemli bir tanesi de yönetim kurulu üyeliği için şirket ortağı olma zorunluluğunun kaldırılmasıdır. Bahse konu değişiklik ile şirket ortaklarının sigortalılık statüleri ile ilgili soru işaretleri artmıştır. Bu makalemizde anonim şirket ortaklarının sigortalılık statüleri anlatılarak akıllardaki soru işaretleri giderilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Anonim Şirket Ortakları, Şirket Ortaklarının Sigortalı Statüsü, Yönetim Kurulu Üyesi Ortaklar.

GİRİŞ

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ("5510 sayılı Kanun")'nda kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 4'üncü maddesinde anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları (b) bendi kapsamında sigortalı olarak sayılmışlardır. Bu nedenle anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ve olmayan ortaklılarının sigortalılık statüleri ayrı ayrı ele alınacaktır.

I. Anonim Şirketlerin Yönetim Kurulu Üyesi Olan Ortaklarının Sigortalılık Statüleri

Yukarıda bahsedildiği üzere, 5510 sayılı Kanun'un "Sigortalı Sayılanlar" başlıklı 4'üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan,

"Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;

b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;

3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları sigortalı sayılırlar." hükmü ile anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının zorunlu sigortalılık statüleri 4/1-b olarak belirlenmiştir.

Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları yönetim kuruluna seçildikleri tarihten itibaren 4-b kapsamında sigortalı sayılırlar ve en geç 15 gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumu ("SGK")'na bildirilmeleri gerekmektedir.

Burada dikkat edilmesi gereken birtakım hususlar vardır. Bunlardan ilki, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.01.2018 tarihinden önce 4/1-a kapsamında sigortalı olan yönetim kurulu üyesi şirket ortaklarının sigortalılık statüleridir. Bu durumda olan şirket ortaklarının 4/1-a kapsamındaki sigortalılık statüleri çalışmaları kesintiye uğrayana kadar devam eder. Yani yönetim kurulu üyesi olup 01.10.2008 öncesinde 4/1-a kapsamında bildirilmiş olan şirket ortaklarının kazanılmış hakları korunmaya devam edecektir. Diğer yandan Kanun'un yayım tarihinden önce 4/1- a statüsünde sigortalı olan ortak, 01.01.2018 tarihi ve sonrasında ilk defa yönetim kurulu üyesi seçilirse 4-a kapsamındaki çalışması, yönetim kuruluna seçildiği tarih itibariyle son bulacak ve bu tarih itibariyle artık 4-b kapsamında sigortalılığı başlayacaktır.

Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının 4/1-b bendi kapsamındaki sigortalılıkları, yönetim kurulundan çıkılması ile sona erer. Yönetim kurulu görevinden çıkışın 10 gün içerisinde, şirket ya da sigortalı tarafından kuruma bildirilmesi gerekir.

Yönetim kurulu üyesi şirket ortaklarının sigortalılık statüleri ile tartışmalara sebep olan önemli bir konu ise ortağı olmadıkları bir şirket üzerinden 4/1-a sigortalısı olarak bildirilip bildirilemeyeceği konusudur.

01.03.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ("6111 sayılı Kanun") ile 5510 sayılı Kanun'un 53'üncü maddesinde değişiklik yapılmış ve 4/a (SSK) ile 4/b (Bağkur) statülerinin çakışması halinde eskiden olduğunun aksine 4/1- a statüsündeki sigortalılıklarının esas alınacağı kararlaştırılmıştır.

Bu nedenle 01.03.2011 tarihi ve sonrasında ortağı ve yönetim kurulu üyesi olmadığı bir işyerinde 4/1-a sigortalısı olarak çalışan anonim şirket yönetim kurulu üyesi ortağının 4/1-b kapsamında sigortalı olma zorunluluğu yoktur. Ancak söz konusu kişiler istekleri doğrultusunda ayrıca 4/1- b kapsamında prim ödeyebileceklerdir. Ödedikleri bu primler ise emeklilik maaşı hesaplamalarında dikkate alınacaktır.

II. Anonim Şirketlerin Yönetim Kurulu Üyesi Olmayan Ortaklarının Sigortalılık Statüleri

1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ("1479 sayılı Kanun")'nun mülga 24'üncü maddesi gereğince anonim şirketlerin kurucu ortakları ile yönetim kurulu üyesi olan ortakları sigortalı sayılmakta iken 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi ile anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları sigortalı sayılarak yönetim kurulu üyesi olmayan ortaklar ile kurucu ortaklar zorunlu 4/1-b kapsamı dışında tutulmuştur.

Yukarıda yer alan düzenleme kapsamında, anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olmayan şirket ortakları bahse konu şirkette ayrıca başka bir görev üstleniyorlarsa 4-a kapsamında sigortalı olabilecekler ve ücret alabileceklerdir.

III. Anonim Şirketlerin Kurucu Ortaklarının Sigortalılık Statüleri

Anonim şirket kurucu ortakları 1.10.2008 tarihinden sonra 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmadıklarından kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı hizmet akdine tabi çalışmaları kaydıyla Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilmesinde sakınca bulunmamaktadır.

Diğer yandan, SGK'nın 2013-11 sayılı "Sigortalı İşlemleri" konulu Birleşik Genelgesi'ne ("Genelge") göre, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 22'inci maddesi uyarınca 1479 sayılı Kanun'un mülga 24'üncü maddesine tabi olarak sigortalı olan anonim şirket kurucu ortaklarından sigortalılıklarını devam ettirmek isteyenler hakkında 1.10.2008 tarihinden itibaren altı ay içinde yazılı talepte bulunmaları halinde sigortalılıkları devam ettirilmekte, bu süre içerisinde talepte bulunmayanların sigortalılıkları ise 1.10.2008 tarihi itibari sona erdirilmektedir.

Söz konusu hüküm gereğince 1.10.2008- 1.4.2009 tarihleri arasında Kurum'a dilekçe ile müracaat eden anonim şirket kurucu ortaklarının sigortalılıkları devam ettirilmiştir.

IV. Anonim Şirkete Ortaklığı Bulunmayan Yönetim Kurulu Üyelerinin Sigortalılık Statüleri

Anonim şirketlerin ortağı olmayan yönetim kurulu üyelerinin sigortalılık statüleri de öğretide tartışmalı olduğundan son olarak yönetim kurulu üyelerinin sigortalılık statüleri ele alınmıştır.

5510 sayılı Kanun, yönetim kurulu üyelerinin sigortalılık statülerine açıklık getirmemiştir. Ancak, aynı Kanun'un 4. maddesi, birinci fıkrası, a bendinde, hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların 4/1-a kapsamında sigortalı olacağı yönünde düzenleme vardır. Bu noktada yönetim kurulu üyelerinin şirket ile arasındaki ilişkinin hizmet akdi olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir. Doktrinde bir görüş söz konusu ilişkinin hizmet akdinin unsurlarını taşıdığını ileri sürerken diğer bir görüş taraflar arasındaki ilişkinin hizmet akdi olarak nitelendirilemeyeceğini belirtmektedir.

Hizmet akdi 6098 sayılı Borçlar Kanunu ("TBK")'nda işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle iş görmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme olarak tanımlanırken; 4857 sayılı İş Kanunu ("İş Kanunu")'nda işçinin işverene bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin de ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan bir sözleşme olarak tanımlanmıştır. Hizmet akdinin unsurları ise hizmet, bağımlılık, ücret ve süredir.

Hizmet akdinin temel unsuru bir edim, iş içermesidir. Ücret ise işçi tarafından yerine getirilen edim sonucu hak ettiği bedeldir. İş sözleşmesinin en ayırt edici unsuru ise bağımlılık unsurudur. Bu unsur işçinin işin yapılması sırasında işverenin emir ve talimatlarına sıkı sıkıya bağlı olması ve işverence denetlenmesi anlamındadır. Bağımlılık unsuru, hizmet akdinin iş sözleşmesini eser ve vekalet gibi diğer sözleşmelerden ayıran unsurdur. TTK'nın 365. maddesine göre anonim şirket, yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil olunur. TBK 502. maddesinde ise vekalet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşme olarak tanımlanmıştır. Bu düzenlemeler ışığında yönetim kurulu ile şirket tüzel kişiliği arasındaki ilişkinin vekalet sözleşmesi hükümlerine daha uygun olduğu yönünde görüşler mevcuttur.

Yukarıda yer alan değerlendirmeler ışığında şirket ortağı olmayan yönetim kurulu üyelerinin sırf yönetim kurulu üyelikleri sıfatları dolayısıyla 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b kapsamında zorunlu sigortalılık statülerinin olmasına gerek olmamakla birlikte yönetim kurulu üyeliklerinin yanı sıra şirket içerisinde ayrıca hizmet akdine bağlı olarak çalışmalarının bulunması halinde ise 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi gereği sigortalı olmaları zorunludur.

SONUÇ

Son düzenlemelerden sonra anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kuruluna seçildikleri tarihten itibaren 4-b kapsamında sigortalı sayılmışken; yönetim kurulu üyesi olmayan ortaklar ve kurucu ortaklar 01.10.2008 tarihinden sonra 5510 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmamışlardır. Diğer yandan bu ortaklar, şirkette ayrıca başka bir görev üstleniyorlarsa 4-a kapsamında sigortalı olabilecekler ve ücret alabileceklerdir. 01.01.2008 tarihinden önce yönetim kurulu üyeliği, şirket ortaklığı ve 4/1-a kapsamında sigortalılık statülerini aynı anda sağlayan şirket ortaklarının ise 4/1-a kapsamında kazanılmış hakları korunmaya devam edecektir.

Şirket ortağı olmayan yönetim kurulu üyelerinin sırf yönetim kurulu üyelikleri sıfatları dolayısıyla 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b kapsamında olmaları gerekmezken yönetim kurulu üyeliklerinin yanı sıra şirket içerisinde ayrıca hizmet akdine bağlı olarak çalışmalarının bulunması halinde ise 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi gereği sigortalı olmaları zorunludur.

Anonim şirket ortaklarının kazanılmış haklarının korunması ve 01.01.2008 sonrası sahip oldukları statülerin değişmesi durumunda oluşacak yeni sigorta statüleri aşağıda yer alan Tablo 1'de özet olarak gösterilmiştir.

Tablo:1-Şirket Ortaklarının ve Yöneticilerinin Sigortalılık Statüleri

Şirket Ortaklarının ve Yöneticilerinin Sigortalılık Statüleri
01.01.2008 öncesi 01.01.2008 sonrası
A.Ş. Ortağı + YK üyesi + 4-a Kazanılmış 4-a statüsü korunur.
A.Ş. Ortağı + YK Üyesi Değil 4-b statüsü olmasına gerek yok. YK üyesi olursa 4-b statüsü gerekir.
YK Üyesi + A.Ş. Ortağı Değil + 4-a Ortak olursa 4-b statüsü gerekir.
Sadece YK Üyesi 4-a ve 4-b statüsü olmasına gerek yok.
Ortak olursa 4-b; hizmet akdi ile çalışırsa 4-a statüsü gerekir.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions