Turkey: Yurtdişinda Yatirim Ve Sağlanan Teşvikler

Last Updated: 10 September 2018
Article by Serap Geyik
Most Read Contributor in Turkey, August 2018

ÖZET

Ülkemizdeki şirketler global dünyanın bir oyuncusu olmak amacıyla yurtdışında yatırım yapmak ve markalarını dünya markaları arasına eklemek istemektedirler. Yurtdışında yatırım yapmak için gerek mevzuat ve düzenlemeler gerekse piyasa şartları ve gereklilikleri nedeniyle ciddi araştırma ve fizibilite çalışmaları hakkında bilgi sahibi olmak önem arz etmektedir.

Yatırım sürecinde göz önüne alınması ve değerlendirilmesi gereken birçok başlık ve konu ortaya çıkmaktadır. Tüm başlık ve senaryoların oluşturulması ve değerlendirilmesi konusunda yatırımcıların en önemli yardımcıları ise yönetim kademesindeki karar alıcılar ve danışmanlar olmaktadır.

Bu makalenin içeriğini yatırımların şekli, yatırımlara ilişkin anlaşmalar, ülkemizde yatırımlara sağlanan devlet teşvikleri, yurtdışı yatırımlara ilişkin veriler ve yatırım önerileri hakkında özet bilgiler oluşturmaktadır

Anahtar Kelimeler: Yurtdışında Yatırım, Yurtdışında Yatırım Teşviki, Yurtdışı Devlet Destekleri.

GİRİŞ

İşletmeler kâr elde etmeyi ve ekonomik istikrar sağlayarak sürdürülebilir büyümeyi hedeflerler. Bu nedenle yatırım kararları ülkenin siyasi, hukuki, coğrafi, demografik yapısı ile finansal piyasa koşulları da dikkate alınarak verilir. Yatırımcının kâr elde etmesi kadar yatırımın istikrarı ve geleceği de güvende olmalıdır. Yatırımın istikrarı ise ekonomik istikrarı sağlayan ve demokrasisi güçlü olan devletlerde mümkündür.

Devletlerin ekonomiye müdahalelerini azaltma eğilimi, piyasada serbest rekabet koşullarını oluşturmuş ve yabancı yatırımların artışını hızlandırmıştır. Uluslararası piyasada yabancı sermayenin çekilmesi konusunda ciddi bir rekabet oluşmakta birçok ülke teşvik paketleri hazırlamaktadır. Bu durum uluslararası şirketler için de birçok seçenek arasında daha az cazip fırsatları eleyerek daha cazip fırsatların sunulduğu bölgelerin seçilebilmesine imkân sağlamaktadır. Türkiye de ihracatın artırılması ve Türk markalarının dünyada yer edinmesi amacıyla yatırımcılara etkili teşvik paketleri sunmaktadır. Birçok güçlü marka, bu

teşvikler sayesinde birden fazla kıtaya yayılarak marka bilinirliliklerini artırmış ve pazarlarını genişletmiştir.

Yatırımları incelediğimizde doğrudan yabancı yatırımların büyük bir çoğunluğu gelişmiş ülkeler tarafından yapılmakta olup; yine yapılan yatırımların büyük bir çoğunluğu gelişmiş ülkelere yapılmaktadır. 2016 raporlarına göre ilk üçte Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere ve Çin yer almaktadır. Türkiye'de yatırım yapılan bölgelere baktığımızda ise sırasıyla Avrupa, Afrika&Orta Doğu, Amerika, Avrasya ve Asya olarak görünmektedir.

1. YATIRIMIN AMACI VE YATIRIM ŞEKLİ

Yatırımın amacı, önem sırasına göre aşağıdaki şekilde belirtilmiştir.

  • Pazara nüfus etmek,
  • Hammaddelere erişim,
  • Ara girdilere erişim,
  • İşgücü maliyetlerini azaltmak,
  • Teknolojiye erişim,
  • Vergi yükünü azaltmak,
  • Gümrük duvarlarını aşmak,
  • Yerleşke çeşitliliği ile riski azaltmak,
  • Türkiye'deki ekonomik istikrarsızlıktan kaçmak,
  • Ulaştırma maliyetlerini azaltmak.

Yatırım yöntemlerini "Sıfırdan Yatırımlar", "Kahverengi Alan Yatırımları", "Birleşme ve Satın Almalar" olarak üç şekilde tanımlayabiliriz.

"Sıfırdan Yatırımlar (Greenfield Investments)", yatırım yapılan ülkeye sermaye götürerek, bir üretim tesisi kazandırılarak tamamen sıfırdan oluşturulan bir yatırım şeklidir. En zorlu olan kısmı; getirisi uzun vadede elde edilirken, riski ve maliyetinin yüksek olmasıdır.

"Kahverengi Alan Yatırımları (Brownfield Investments)", sıfırdan yatırımlar ile birleşme ve satın almanın karması olan bir yatırım şeklidir. Taraflardan biri yatırım yapılan ülkede faaliyet gösteren yerel bir şirket olup, diğeri başka bir ülkeden dahil olarak yeni bir girişim oluşturulmaktadır. Bu yapı bazı ülkelerde zorunlu tutularak yabancı yatırımcıların yerli yatırımcılarla deneyim kazanması amaçlanmaktadır.

"Birleşme ve Satın Almalar (Merger & Acquisitions)", yatırım yapılan ülkede faaliyette olan bir şirketi devralarak birleşme veya satınalma şeklinde yapılan yatırım şeklidir. Şirket birleşmesinde, eşit koşullarda bir araya gelen biri yabancı iki şirket birleşerek tek bir şirket olur. Şirket satın alınması ise yatırım yapacak şirketin yatırım yapılacak ülkedeki yerel bir şirketin hisselerinin tamamını veya çoğunluğunu satın alması ve şirketi bünyesine katarak yabancılaştırması şeklinde olur. Bu yatırım şekli ülkede sermaye artışına neden olmaz. Fakat yatırımcı açısından daha az risk, maliyet içerir ve geri dönüşüm hızı dikkate alındığında daha avantajlıdır.

2. YATIRIMCILARI İLGİLENDİREN ÖNEMLİ ANLAŞMALAR

Yatırımcıları ilgilendiren, her ülke özelinde detaylarının belirlendiği, iki önemli anlaşma bulunmaktadır. Bunlardan biri vergilendirme koşullarını içeren çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması diğeri ise hukuki hak ve koşulları içeren yatırımların karşılıklı teşviki ve korunması anlaşmasıdır.

  1. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları

Çifte vergileme, vergiye tabi bir gelirin birden fazla ülkede vergi konusu olması, aynı gelirin hem elde edildiği ülkede hem de geliri elde edenin mukim (yerleşik) olduğu ülkede vergilendirilmesidir. Ülkeler bu istenilmeyen durumu ortadan kaldırmak amacıyla aralarında Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması ("ÇVÖA") yapmaktadırlar. Anlaşmaların kapsamına gelir üzerinden alınan vergiler girdiğinden, Ülkemiz açısından uygulama konusu olan vergiler gelir ve kurumlar vergisidir.

Çifte vergilendirmenin Türkiye'ye yatırım yapan yabancı yatırımcılar ve yurtdışına yatırım yapan Türk yatırımcılar adına önlenebilmesi için yapılan çalışmalar sonucunda 80'den fazla ülke ile ayrı ayrı anlaşma sağlanmıştır ve vergi anlaşması bulunmayan ülkelere yönelik çalışmalar devam etmektedir. Bir yatırımcı yatırım yapacağı ülkenin koşullarını değerlendirirken ÇVÖA'larını da dikkatle incelemelidir.

  1. Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması

Yatırımcılar, ticari risklerin yanı sıra yatırım yaptıkları ülkelerde hukuki ve siyasi risklerle de karşılaşabilirler ve buna bağlı olarak zarara uğrayabilirler. Risklerin azaltılması ve güvenilir bir yatırım ortamı oluşturularak yatırımların korunması ve teşvik edilmesi amacıyla devletler arasında önemli hükümler içeren ikili anlaşmalar imzalanmıştır.

Ekonomi Bakanlığı tarafından yürütülen ve Türkiye'nin bugüne kadar 94 ülkeyle ayrı ayrı imzalamış olduğu Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması ("YKTK") Anlaşmaları, yabancı bir ülkede yatırım yapan yatırımcılar için büyük önem taşımaktadır. Yatırımcıya ev sahibi ülke tarafından uygulanacak muamelenin sınırlarının belirlenmesi, yatırım yaptıkları ülkelerdeki temel hak ve menfaatlerinin uluslararası hukuk temelinde korunması, kâr transferlerinin güvence altına alınması, ev sahibi devletçe yapılması muhtemel kamulaştırma işlemlerinin şartlarının belirlenmesi ve uyuşmazlık halinde uluslararası tahkime başvurulması gibi "olmazsa olmaz" hükümler içeren temel nitelikte bir anlaşmadır.

  1. YURTDIŞI YATIRIMLARA İLİŞKİN DEVLET TEŞVİKLERİ

Özellikle 1990'lardan sonra yatırımcılar hükümet teşvikleriyledesteklenendışyatırımlarayönelmişlerdir. Şirketlerin ihracatlarını arttırması, yurtdışına yatırım yapması, Türk markalarının dünyada tanınması ve yer edinmesi devlet yönetimi içinde önemli bir konudur. Bu nedenle ekonomiyi güçlendirmek ve büyütmek adına özel sektörün önünü açarak destek olunabilmesi için birçok teşvik çalışmaları yapılmış ve başarılı uygulamalar geliştirilmiştir. Ekonomi Bakanlığı tarafından yürütülmekte olan birçok yurtdışı yatırım desteği bulunmaktadır. Bunlar ilk pazara giriş araştırmalarından başlayıp, dünyada birçok ülkeye yayılmayı sağlayabilecek başlıca; tanıtım, kira, kurulum, tescil, danışmanlık gibi konulardan oluşmaktadır.

Yurtdışı yatırımlara Türkiye'den sağlanan teşvikler aşağıda listelenmiştir2.

  1. Rapor Desteği

Şirketlerin yurtdışında pazara giriş stratejilerini oluşturmaları amacıyla satın aldıkları sektör, ülke, marka odaklı raporların desteklenmesidir. Destek oranı şirketler için %60 olup, destek üst limiti yıllık 200 bin USD'dir.

  1. Yurtdışı Şirket Alım Desteği

Yatırımcıların yurtdışında yerleşik şirketleri satın almalarına yönelik mali ve hukuki danışmanlık hizmetlerine ilişkin giderleri desteklenir. Destek oranı %60 olup, destek üst limiti yıllık 200.000 USD'dir.

  1. İleri Teknolojiye Sahip Şirket Satın Alma

Yüksek teknoloji içeren ürünlerin ihracat içindeki payının ve teknoloji kapasitemizin artırılması, teknoloji transferinin sağlanması amacıyla ileri teknolojiye sahip yurt dışında yerleşik şirketlerin alımına yönelik mali ve hukuki danışmanlık hizmetlerine ilişkin giderler desteklenir. Destek oranı %75 olup destek üst limiti yıllık 500.000 USD'dir.

İleri teknolojiye sahip ve teknoloji transferi sağlayacak yurt dışında yerleşik şirketlerin alımında kullanılan kredi faiz giderlerinin Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı toplam 3.000.000 USD'ye kadar beş yıl için desteklenir.

3.4. Yurtdışı Birim, Marka Tescil ve Yurtdışı Tanıtım Desteği

Firmaların yurt dışında kendi dağıtım kanallarını kurmaları ve tanıtım faaliyeti gerçekleştirmelerine olanak sağlamak amacıyla şirketlerin yurt dışında gerçekleştirilen tanıtım, marka tescil giderleri ve mal ticareti yapmak amacıyla yurt dışında açılan birimlerine ilişkin kira giderleri dört yıl süre ile 25 birim için desteklenir.

Net Kira Giderleri

Ticari ve sınai şirketlerde mağaza %50 destek oranında yıllık 120.000 USD; depo, ofis, showroom, reyon %50 destek oranında yıllık 100.000 USD desteklenir.

Ticari şirketlerde mağaza %40 destek oranında yıllık 100.000 USD; depo, ofis, showroom, reyon % 40 destek oranında yıllık 75.000 USD desteklenir.

Tanıtım Giderleri

Yurtdışı birimi bulunan şirketlerin Türkiye'de üretilen ürünlerle ilgili olarak yurt dışında gerçekleştirilen reklam, tanıtım ve pazarlama faaliyetlerine ilişkin giderleri %60 oranında ve yurt dışı birimin bulunduğu her bir ülke için yıllık en fazla 150.000 USD kadar desteklenir.

Yurtdışı birimi bulunan şirketlerin başka ülkelerde marka tescil belgesine sahip olunması ya da marka tescili için başvurulmuş olması koşuluyla reklam, tanıtım ve pazarlama faaliyetlerine ilişkin giderleri %60 oranında ve yıllık en fazla 150.000 USD kadar desteklenir.

Yurtdışı birimi bulunmayan fakat yurt içinde ve tanıtım yapılan ülkede marka tescil belgesinin olması durumunda reklam, tanıtım ve pazarlama faaliyetlerine ilişkin giderler %60 oranında ve yıllık en fazla 250.000 USD kadar desteklenir.

Marka Tescil Giderleri

Şirketlerin yurt içi marka tescil belgesine sahip oldukları markalarının yurt dışında tescili ve korunmasına ilişkin giderleri %50 oranında ve yıllık en fazla 50.000 USD kadar desteklenir.

3.5. Markalaşma ve Turquality

Ülkemizin rekabet avantajını elinde bulundurduğu ve markalaşma potansiyeli olan ürün gruplarına sahip firmaların, üretimlerinden pazarlamalarına, satışlarından satış sonrası hizmetlerine kadar bütün süreçleri kapsayacak şekilde yönetsel bilgi birikimi, kurumsallaşma ve gelişimlerini sağlayarak uluslararası pazarlarda kendi markalarıyla global bir oyuncu olabilmeleri ve söz konusu markalar aracılığıyla olumlu Türk malı imajının oluşturulması ve yerleştirilmesi amacıyla oluşturulmuş devlet destekli ilk ve tek markalaşma programıdır. Programın odağında, klasik ihracat desteklerinden farklı olarak salt ihracatı artırmak yerine firmaların markalaşma hedeflerine katkıda bulunmak yer almaktadır.

Sağlanan Destekler

Sağlanan destekler başlıklar itibariyle verilmiş olup "Marka ve Turquality" desteklerinin detaylarına bu makalede değinilmemiştir.

"Marka Desteği"nde şirketler programdan dört yıl boyunca yararlanabilir ve her bir destek bazında üst limitler olup, bazı desteklerde örneğin kiraya yıllık 2,7 milyon TL'ye kadar destek sağlanmaktadır. "Turquality Desteği"nde ise programdan beş yıl boyunca yararlanılabilir ve birçok destek başlığında limitsiz destek sunulmaktadır.

  • Patent, Faydalı Model ve Endüstriyel Tasarım Tescili
  • Tanıtım, Reklam ve Pazarlama
  • Ofis/Depo/Lokanta/Kafe Kira
  • Mağaza Kira
  • Ofis/Depo/Lokanta/Kafe Temel Kurulum Giderleri
  • Mağaza Temel Kurulum Giderleri
  • Reyon Kira
  • Showroom Kira/Dekorasyon
  • Sertifikasyon
  • Franchise Dekorasyon
  • Franchise Kira
  • Danışmanlık
  • Tasarımcı/Aşçı/Şef İstihdamı
  • Pazar Araştırması Çalışması ve Raporlarına İlişkin Giderler
  • Gelişim Yol Haritası

3.6. Döviz Kazandırıcı Hizmet Ticaretine Sağlanan Destekler

Türkiye'de yerleşik olup, döviz kazandırıcı hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren sağlık kuruluşları, eğitim kurumları, sağlık turizmi, bilişim, film, yönetim danışmanlığı şirketleri desteklenir.

Sağlanan Destekler

Yurtdışına yönelik sağlanan destek kalemleri başlıklar itibariyle verilmiş olup, döviz kazandırıcı hizmet ticaretine sağlanan desteklerin detaylarına bu makalede değinilmemiştir.

  •   Rapor ve Yurtdışı Şirket Alımına Yönelik Mali ve Hukuki Danışmanlık Desteği
  •   Yurtdışı Birim Kira Desteği
  •   Yurtdışı Marka Tescil Desteği
  •   Yurtdışı Tanıtım Desteği
  •   Markalaşma ve Turquality Destekleri

3.7. Yurtdışı Teknik Müşavirlik Hizmetlerine Sağlanan Destekler

Teknik müşavirlik sektörü yaklaşık 550 milyar dolar büyüklüğü ile hizmet sektörleri içerisinde önemli bir yer tutmakta, yarattığı hizmet gelirinin yanı sıra inşaat malzemeleri ihracatına ve müteahhitlik yeni proje üstlenimine de katkı sağlamaktadır. Bu sektöre yönelik mal ve hizmet ihracatının artırılması ve pazarda kalıcı olmaları amacıyla son iki yıl içerisinde her yıla ilişkin gelirlerinin en az %51'ini teknik müşavirlik hizmet gelirlerinden elde eden firmalar desteklenir.

Sağlanan Destekler

Sağlanan destekler başlıklar itibariyle verilmiş olup, yurtdışı teknik müşavirlik desteklerinin detaylarına bu makalede değinilmemiştir.

  • Proje Desteği
  • Yurtdışı Ofis Desteği
  • Kira
  • İstihdam
  • Danışmanlık
  • Reklam, Tanıtım, Pazarlama
  • Yurtdışı Fuar, Seminer, Konferans Katılım Desteği
  • Pazar Araştırması
  • Yurtdışı Eğitim
  • Yazılım Desteği
  • Mesleki Sorumluluk Sigortası Desteği
  1. YABANCI YATIRIMLARA İLİŞKİN DERLENEN VERİLER

Yatırım çalışmalarında spesifik olarak hazırlanmış sektöre, ülkeye, bölgeye odaklı veriler değerlendirilir. Aşağıda ise genel olarak doğrudan yabancı yatırım çeken ülkeler ile 2016 yılı yatırımına ilişkin bazı verilere yer verilmiştir.

4.1. Uluslararası Doğrudan Yabancı Yatırımları Çeken Ülkeler İlk 20 (2016)

En çok yabancı yatırımcı çeken ülkeler, Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı "UNCTAD" tarafından hazırlanan raporda aşağıdaki şekilde yer almaktadır.

1

ABD

11

Hindistan

2

İngiltere

12

Rusya

3

Çin

13

Kanada

4

Çin, Hong Kong SAR

14

Belçika

5

Hollanda

15

İtalya

6

Singapur

16

Fransa

7

Virgin Adaları

17

Lüksemburg

8

Brezilya

18

Meksika

9

Avustralya

19

İrlanda

10

Cayman Adaları

20

İsveç

*http://unctad.org/en/PublicationsLibrary/tdstat42_en.pdf

s.55

4.2. Türk Şirketlerinin Yurtdışı Yatırım Endeksi (2016)

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu "DEİK" ve özel sektör işbirliği ile hazırlanmış olan endekste yer alan bilgiler ülkelerin yatırım ortamları, sektör ayrımı olmaksızın belirli bir metodoloji ile sıralanmıştır.

Sektör & Tutar

BİRLEŞME & SATINALMA

SIFIRDAN YATIRIM

AVRUPA

Üretim

Doğuş Holding | Hotel Villa Magna | İspanya

Trakya Cam|Sangalli Vetro Porto Nogaro|İtalya Esas Holding | Gayrimenkul | İngiltere

Doğuş Holding | Hilton Athens| Yunanistan Tam Plastik | Braiform Group | Almanya

Tosmur Holding | Gıda | Romanya

Hayat Kimya | Enerji | Bosna Hersek Yıldız Entegre | İmalat| Romanya Doğuş Holding | Turizm | Hırvatistan Frimpeks | İmalat | İngiltere

Turizm

İnşaat

2.739 Milyon

$

AVRASYA

İnşaat&Altyapı

Üretim

Turkcell | Kcell Joint Stock | Kazakistan

Mepet Metro | Batumi Intourist | Gürcistan

Enka | İnşaat | Rusya

Şişecam | İmalat | Rusya Şişecam | İmalat | Rusya

Tepe İnşaat | Maden | Türkmenistan THY | Lojistik | Pakistan

Tekstil

1.100 Milyon

$


Sektör & Tutar

BİRLEŞME & SATINALMA

SIFIRDAN YATIRIM

AMERİKA

Lojistik

Yılport | Puerto Bolivar Harbor | Ekvator

MNG Gold | Aureus Mining Inc | Canada Yılmaden | Bear Metallurgical | ABD Varinak Onokoji Sistemleri | Capintec | ABD Tukek Holding | Microfibres | ABD

Kılıç Holding | Balıkçılık | Dominik Cum.

Çilek Mobilya | Lojistik&Dağıtım | ABD Koleksiyon Mobilya | Perakende | ABD Sarkuysan | İmalat | ABD

Korsini | İmalat | ABD

Gıda

Perakende

1.186 Milyon

$

ASYA & PASİFİK

Ev Aletleri

Arçelik | Dawlance | Pakistan

Saya Grup | Polus| Güney Kore

MNG Gold |Babonga&Yako Project|Avustralya Etohum | BDCabs | Bangladeş

İlaç

Madencilik

260 Milyon

$

AFRİKA & ORTADOĞU

Üretim

Bedisa | Beles Sugar | Etiyopya

MNG ORKO|Burkina Mining Co | Burkina Faso

MNG Gold | Youga Gold Mine | Burkina Faso Nevzat Aydın | Justmop.com | BAE

Hakan Grup | Enerji | Ruanda

Ziraatbank| Bankacılık | Bahreyn Orka Grup | Perakende | Mısır, Katar, S.Arabistan

Ekol | Lojistik | İran THY | Lojistik | Kuveyt

Enerji-Maden

Lojistik-Finans

Perakende

1.499 Milyon $

* https://www.deik.org.tr/uploads/deik-rapor-web2017.pdf

 

Son 2 yılın yurtdışı yatırım verileri kıyaslandığında ise 2015 yılında 5.900 milyon USD'lik yatırım hacminin 2016 yılında bir önceki yıla göre %15 artış göstererek 6.784 milyon USD'ye ulaştığı görülmektedir.

Bölge

2015 (USD)

2016 (USD)

Avrupa

4.280

2.739

Avrasya

640

1.100

Amerika

630

1.186

Asya

180

260

Afrika&Orta Doğu

170

1.499

TOPLAM

5.900 Milyon

6.784 Milyon

5. TÜRKYÖNETİCİLERİNYURTDIŞINDA YATIRIM TECRÜBELERİNDEN ÖNERİLER

Ülkemizde yurtdışında yatırım yapmış hatta bunu birden fazla kıtaya taşımayı başararak global pazarda yer edinmiş birçok başarılı şirket bulunmaktadır.

DEİK'in Yurtdışı Yatırımlar Çalışma Grubu üyeleriyle gerçekleştirilen söyleşiler içerisinde TAV Strateji ve İş Geliştirme Direktörü Serkan KAPTAN'ın yurtdışı yatırım tecrübelerine istinaden önemli önerileri aşağıda yer almaktadır3.

  •   "Yatırım ama özellikle de yurtdışında yatırım öncelikle sabır, konsantrasyon ve profesyonellikten de öte kişisel merak işidir. Şirketin bu niteliği taşıyan bir kadro oluşturmasında büyük önem var.
  •   Bazen bir havalimanı yatırım kararına hazırlanmamız beş hatta bazen 10 yıllık bir takip dönemi gerektirmektedir. Dolayısıyla, yatırım kararı uzun süreli gözlemlere ihtiyacınız olan bir süreç. İhalesini kazanamadığınız veya yatırım yapmaktan vazgeçtiğiniz ülkelerde bile ileride çıkacak yatırım fırsatları için geçmişte gerçekleşemeyen yatırımın sonuçlarının neler olduğunu gözlemlemeyi ihmal  etmemenizde fayda var.
  • Ortakların ya da şirketin nakit akış projeksiyonu sizin hangi dönemde ve ne çapta bir yatırıma gireceğinizi belirleyeceği için finansman bölümüyle koordinasyon büyük önem taşıyor.
  • Şirketinizin yurtdışı yatırımlarını yönetecek ve özellikle de ilişki yönetiminde başarılı olan expatları yetiştirme kapasitesi de bu yatırımlarda belirleyici bir rol oynuyor.
  • Yatırım projeksiyonlarınızın içinde savaş ve devrim de dâhil olmak üzere her türlü sürprizi barındıracak çeşitli senaryoların bulunması, yani B ve C planlarınızın olması da önemli.
  • Son olarak yapmanız gereken; iş yapma becerinizi ve bilgi kapasitenizi sürekli olarak artırmaktadır. Hem gelir yaratmak için pazarlama anlamında hem kaynakları verimli kullanma açısından hem de operasyonel anlamda."

DEİK'in Yurtdışı Yatırımlar Çalışma Grubu üyeleriyle gerçekleştirilen söyleşiler içerisinde KALE Strateji ve İş Geliştirme Direktörü Ender ARSLAN'ın yurtdışı yatırım tecrübelerine istinaden önerileri aşağıda yer almaktadır4.

"Yatırımlara küresel ölçekte bakmak ilgili ülkenin şartlarını ve iş yapış şekillerini öğrenmede körlük yaratabilmektedir. Yatırım yapılacak ülkeye yönelik her türlü mevzuat ve iş deneyimi çok kritiktir. Bu bilgilerin masa başından öğrenilmesi çok mümkün olmamaktadır. İnsan kaynağı, kültür, mevzuat, ülke ve iş ortamı yatırım planlanmasında göz önünde bulundurulması gereken unsurlardır."

SONUÇ

Bir yatırım kararı alınırken sadece ucuz işgücü, eğitimli personel, zengin ham madde kaynağı gibi girdilere erişim, pazar payını büyütme, kâr artışı gibi konulara odaklanamazsınız. Çünkü, yurtdışı yatırım düşünüldüğü andan itibaren stratejilerin belirlenmesi, yatırım şekli ve finansmanı, piyasaya giriş şekli, pazar araştırması, ürün, tüketici ve pazara ilişkin çeşitli fizibilite raporları, ülkenin siyasi ve

ekonomik yapısı, ülke ile Türkiye arasında karşılıklı yapılmış olan anlaşmalar, yatırım yapılacak ülke tarafından sağlanan vergisel ve diğer teşvikler gibi konular da karar alıcıların gündeminde olacaktır.

Karar alıcıların; gerektiğinde örgüt yapılarını yeniden organize edebilmeleri, karar alma ve yetki dağılımını doğru biçimde yapabilmeleri, karar almada esneklik sağlayabilmeleri, fırsatları analiz etme öngörüsüne sahip olmaları beklenir.

Yurtdışına yatırım yapan Türk işletmelerinin üretim, satış-pazarlama-dağıtım, insan kaynakları, muhasebe ve finans, rekabet, olası risk ve sorunlar, teknolojik ve idari yapıda entegrasyon politikaları gibi konularda çalışmalarını yapmış olmaları da yatırım sürecinde işlerini kolaylaştıracaktır.

Yatırımcıların başarı faktörleri arasında; iç pazarlarının büyümesi nedeniyle sermaye birikimlerini yatırımlara transfer edebilmeleri, ucuz hammadde ve düşük yatırım maliyetleri nedeniyle maliyet avantajları, teknoloji ve yönetim tekniklerine ilişkin bilgi transferi sağlayabilmeleri, elde edilen avantajlar sayesinde belirli bir uzmanlığa erişerek rakipleri ile mücadele edebilmeleri, devlet destek ve teşvikleri ile şirketlerini besleyerek güçlendirebilmeleri sayılabilir.

Yatırımların artarak küresel ekonominin canlanabilmesinin ana etkenleri olarak aşağıdakiler sıralanabilir5:

  • Finansal sektörlerin istikrara kavuşması,
  • Gelişmekte olan ülkelerin kalkınmalarının devam etmesi,
  • Gelişmiş ülkelerdeki teşvik programlarının sonuç vermesi,
  • Gelişmiş ülkelerdeki talebin canlanması.

Dış yatırımlar ise ekonomiye mali kaynak, teknoloji ve know-how transferi, istihdam, küresel ekonomiye entegrasyon süreçleriyle katkı ağlamaktadır.

Footnotes

1 TÜBİTAK, İstanbul Teknik Üniversitesi, Türkiye'nin Yurtdışındaki Doğrudan Sermaye Yatırımları: Bir Mikro Veri Analizi,n2010, İstanbul başka

2 https://www.ekonomi.gov.tr/portal/faces/home/destekler

3 DEİK'in Yurtdışı Yatırımlar Çalışma Grubu üyeleriyle gerçekleştirilen söyleşilerhttps://www.ekonomi.gov.tr/portal/faces/home/yatirim/yurtdisinaYatirim/TSYYT?_afrLoop=13546452298111881&_afrWindow-Mode=0&_afrWindowId=15ft1buy39&_adf.ctrl-state=1a051riri6_718#!%40%40%3F_afrWindowId%3D15ft1buy39%26_afrLoop%3D13546452298111881%26_afrWindowMode%3D0%26_adf.ctrl-state%3D1a051riri6_732

4 DEİK'in Yurtdışı Yatırımlar Çalışma Grubu üyeleriyle gerçekleştirilen söyleşiler https://www.deik.org.tr/uploads/dunyada-ve-turkiye-de-yurtdisinda-yatirim-raporu.pdf

5 https://www.deik.org.tr/uploads/dunyada-ve-turkiye-de-yurtdisinda-yatirim-raporu.pdf

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions