Turkey: Gizlilik Sözleşmeleri

Last Updated: 22 November 2017
Article by Kardelen Demet Atay and Hakki Cihan Turk
Most Read Contributor in Turkey, September 2018

A. GİRİŞ

Ticari hacmin gelişmesi ve piyasada yeni aktörlerin faal hale gelmesi gerek tüzel gerek ise gerçek kişiler arasındaki ilişkilerin daha kapsamlı ve çetrefilli hale gelmesine sebebiyet vermiştir. Ticari işlerin devamlılığına istinaden, bu ticari ilişkilerin tarafları ticari hayatın bir gerekliliği olarak kendilerine ait en küçüğünden en önemlisine kadar şirketin en önemli değerlerinden olan ticari sırları ve bilgileri paylaşmak durumundadırlar. Ancak yüksek işletmesel öneme haiz ticari sırların herhangi bir koruma yoluna başvurmaksızın başkaca bir kişiye ifşa edilmesi düşünülemez. Gizli bilgi olarak nitelendirilen bu bilgi ve belgelerin korunması ve üçüncü kişiler ile paylaşılmasını engellemek amacıyla, yaygın olarak taraflar arasında Gizlilik Sözleşmesi imzalanmaktadır. Bu makalede ise gizlilik sözleşmesinin uygulamada ne şekilde karşımıza çıkabileceği ve gizlilik sözleşmelerinde dikkat çeken unsurlar açıklanıyor olacaktır.

B. GİZLİLİK SÖZLEŞMESİ

Gizlilik Sözleşmesi ana hatlarıyla iki veya daha fazla taraf (İfşa edenler –Alıcılar) arasında paylaşılan bazı bilgilerin korunması amacıyla düzenlenmiş, hukuken bağlayıcılığı olan bir sözleşme olarak tanımlanabilir. Türk hukukunda Gizlilik Sözleşmesi olarak kendine yer edinmiş kavram, Anglo-Amerikan hukukunda Non-Disclosure Agreement ("NDA") olarak karşılık bulmaktadır. Söz konusu terim, Türkçe'ye tam olarak aktarılmamış olup, NDA teriminin karşılığını daha çok "ifşa etmeme" ifadesi vermektedir. Ancak terimlerin kullanış kolaylığı açışından Türk Hukuku'nda uygulama da NDA terimi Gizlilik Sözleşmesi şeklinde kullanılmaktadır.

Bu noktada önemle belirtmek isteriz ki bir sözleşmenin gizlilik sözleşmesi olarak değerlendirilebilmesi için "Gizlilik Sözleşmesi" olarak adlandırılması gibi hukuki bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu anlamda aslen gizlilik sözleşmesi mahiyetinde olan sözleşmeler başkaca bir isimle düzenlenip, tarafları ağır gizlilik yükümlülükleri altına sokabilir.

Gizlilik Sözleşmeleri ve buna ait hükümler, sadece ayrı bir sözleşme formatı olarak karşımıza çıkmamakta, aynı zamanda ticari ilişkinin dayandığı esas sözleşme metninde de Gizlilik hükümlerine yer verilmektedir. Ancak bu gizlilik sözleşmesi veya esas sözleşmelerin içerisine derç edilmiş gizlilik hükümleri "standart/ matbu" bir metin olarak değerlendirilmemelidir. Keza bu hükümler uyarınca ağır cezai müeyyideler öngörülmekte ve farkına varılmaksızın yapılan minör ihlaller yüksek sözleşmesel cezaların ödenmesine sebebiyet verebilmektedir. Netice itibariyle, gizlilik yükümlülüğüne aykırı davranan tarafın gerek sözleşmesel gerek haksız fiil sorumluluğu doğacaktır.

Sözleşmenin uzunluğu, yüklenen sorumluluklar ve taahhütler açısından daha ağır olduğu anlamına gelmemektedir. Bu doğrultuda sayfa sayısına bakılmaksızın gizlilik hükümleri iyice incelenmeli, yükümlülük ve taahhütler eksiksiz biçimde anlaşılmalıdır.

I. Gizlilik Sözleşmelerine İhtiyaç Duyulan Durumlar

Gizlilik Sözleşmesi, ifşa edilen ticari sır ve bilgilerin korunması bakımından en emin yol olduğundan günümüzde en basit ticari ilişkide dahi Gizlilik Sözleşmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu kapsamda Gizlilik Sözleşmesinin düzenlenmesi çok daha olağan bir hale gelmiştir. Ancak günümüzde Gizlilik Sözleşmesinin özellikle gerekli görüldüğü haller arasında M&A ("Birleşme ve Devralma") yer almaktadır. Bu doğrultuda potansiyel alıcıya, işleme konu şirketle alakalı risk analizlerinin, finansal tabloların, pazarlama stratejilerin, malvarlığı değerlerinin paylaşılması örnek verilebilir. Bu tarz işlemlerin tarafları, ifşa edilen bilgilerin korunması amacıyla Gizlilik Sözleşmesi akdetmektedirler.

II.Gizlilik Sözleşmesinin Temel Fonksiyonu

Esasen bakıldığında Gizlilik Sözleşmeleri, gizli bilgi olarak tanımlanan bir bilginin ifşa edilmemesi ve gizli bilgiyi tarafların arasındaki ilişkiden başkaca bir amaçla kullanılmaması olmak üzere iki ana yükümlülükten oluşmaktadır. İlk yükümlülük, Alıcının yedinde bulunan gizli bilginin sadece gizli tutulmasını değil, aynı zamanda bu bilginin gizli kalmasını sağlamak için gerekli önlemlerin alınması yükümlülüğünü de kapsamaktadır. Keza bir bilginin başkasıyla alenen paylaşılmamış olması, Alıcının gizlilik yükümlülüğünü yerine getirdiği şeklinde yorumlanmamalıdır. Gizli bilginin mevcut olduğu database'in korunmasız olması, örneğin üçüncü kişilerin "hackleme" suretiyle bilgisayara erişim sağlayabilmesi ve bunda Alıcının bir kusurunun tespit edilmesi hâlinde de Gizlilik Yükümlülüğüne aykırılık söz konusudur.

İkinci yükümlülük ise, tarafların aralarında bulunan mevcut ilişkiden dolayı elde ettiği bilgilerin başkaca bir amaçla kullanılmaması, bu bilgilerden dolayı kendine veya bir başkasına menfaat sağlamaması ve bu bilgileri kullanarak İfşa Eden tarafa bir zarar vermemesi şeklinde açıklanabilir. Burada belirtilmesi gerekir ki, gizlilik yükümlülüğü, sözleşmesel bir borç da olduğu için, gizli bilgilerin kullanılmasının, İfşa eden taraf nezdinde bir zarar doğurmaması Alıcının herhangi bir yaptırımla karşılaşmayacağı anlamına gelmemektedir.

III. Sözleşmenin Elzem Hükümleri

1. Taraflar

Taraflar basitçe, İfşa Eden ve Alıcı şeklinde ayrılabilir. İfşa eden taraf, kendisine ait bilgiyi paylaşan, Alıcı ise gizli bilgi mahiyetindeki bu bilginin yönlendirildiği kişidir.

Taraflar ile ilgili dikkat edilmesi gereken iki husus vardır: İlk olarak, Gizlilik Sözleşmesi'nde Gizli Bilgi'nin Alıcının çalışanları veya danışmanları ile paylaşmaması ya da paylaşılacak ise İfşa Eden'in onayına sunulması yönünde hüküm konulabilir. Bu doğrultuda, Alıcı yine yanında çalışan kişilerinde Gizlilik Sözleşmesi'nde yer alan yükümlülüklere riayet etmesini sağlamak zorundadır. İkincisi ise Alıcının da hukuken bu kişilerin Gizlilik Sözleşmesi kapsamındaki bilgileri paylaşması halinde sorumluluğu olacağıdır.

2. Gizli Bilgi

Taraflar arasında ifşa edilen ve edilecek olan kamuya mal olmamış her türlü fikir, proje, buluş, iş, metot, ilerleme ve patent, telif hakkı, marka, ticari sır ya da diğer yasal korunmaya konu olan ya da olmayan her türlü yenilik ve çalışma esnasında öğrenilecek yazılı veya sözlü veya elektronik ortamda açıklanan her türlü hukuki, ticari, mali, teknik bilgiler ve konuşma bilgileri gizli bilgi olarak kabul edilebilir.

Gizli Bilgi, Gizlilik Sözleşmesinin esasını teşkil ettiğinden kapsam ve çerçevesinin açıkça çizilmesi tarafların yükümlülüklerinin belirlenmesinde hayati önem taşımaktadır. Ne var ki, Gizli Bilginin kapsamını belirlemek tarafların tasarrufunda olduğu için bu kapsam belirlenirken taraflar kendi menfaatlerini gözetecek şekilde hareket etmelidirler. Şöyle ki; İfşa eden taraf Gizli Bilgi'nin kapsamını geniş tutmaya çalışacak, Alıcı ise fazla yükümlülükten kurtulmak adına kapsamı daraltmaya çalışacaktır. Keza sözlü bir şekilde veya bir konuşma esnasında elde edilen bilgilerin gerek alıcıya aktarıldığın ispatının güç olması gerek ise Alıcı'nın yükümlülüğünü sınırlandırmak istemesi uygulamada Gizli Bilgi kapsamının sadece yazılı belgeler veya elektronik veri bankalarında paylaşılan belgeler ile sınırlandırılması yoluna başvurmaya sebebiyet vermektedir.

3. Süre

Gizlilik Sözleşmesi taraflar arasında belirli bir süre geçerli olacak şekilde düzenlenebileceği gibi süresiz de olabilir. Süre hususuna ilişkin olarak, sözleşme konusu Gizli Bilgilerin ne kadar süreyle gizli kalması gerektiği önem arz etmektedir. Yine de her şekilde sözleşmenin süresinin belirlenmesinde piyasa durumu, tarafların faaliyet alanı gibi birçok etken söz konusu olabileceği gibi asli değişken tarafların iradesidir.

IV.Kapsam Dışı Durumlar

Elde edilen her bilginin Gizli Bilgi addedilerek Alıcı'ya gizlilik yükletilmesi olağan karşılanamayacağı gibi hakkaniyete de aykırı olacaktır. Genel olarak, aşağıda yer alan matbu haller sonucunda ifşa edilen bilgiler Gizli Bilgi olarak kabul edilmediğinden ifşa edilmesi de Alıcı nezdinde bir sorumluluk doğurmayacaktır.

Genel olarak gizlilik kapsamı dışında bırakılan haller

  • İfşa edildiği esnada veya öncesinde kamuoyu tarafından bilinen bilgiler;
  • İleriki tarihte kamuoyuna Sözleşme ihlal olmaksızın ve taraflara kusur atfedilmeksizin mal olan bilgiler;
  • Herhangi bir gizlilik taahhüdü altında bulunmadan önce Alıcı'nın yedinde olan bilgiler;
  • Yürürlükte olan kanun ya da düzenlemeler ya da verilmiş olan bir mahkeme kararı, idari emir gereğince hukuken açıklanması zorunlu bilgiler ve
  • Gizlilik yükümlülüğü olmayan başkaca bir kişiden edinilen bilgiler.

Yukarıda yer alan durumlarda Alıcı'dan bu bilgileri gizli tutması beklenemeyeceği gibi bu bilgilerin ifşa olması halinde, İfşa Eden kişinin de herhangi bir talebi olamayacaktır. Taraflar pek tabi ki kendi iradeleri nezdinde, kapsam dışı kalacak hususları genişletebilir.

Ancak her ne kadar kapsam dışı bırakılsa da görüldüğü üzere Alıcı'nın bu bilgilerin kendisi tarafından ifşa edilmediğini veya kendisi tarafından ifşa edilse dahi bu bilgilerin İfşa eden tarafından sağlandığı gibi hususları ispat etmesi gerekecektir.

V. SONUÇ

Yukarıda bahsi geçtiği üzere, Gizlilik Sözleşmeleri uygulamada sıkça karşımıza çıkmaktadır. Her ne kadar standart hükümler ihtiva ettiği düşünülse de Gizlilik Sözleşmesinin veya gizlilik hükümlerini ihlali Alıcı nezdinde gerek sözleşmesel gerek haksız fiil anlamında sorumluluk doğuracaktır. Bu doğrultuda sözleşme ve buna yönelik hükümler düzenlenirken öncelikli olarak hükümlerin kapsamı ve tarafların yükümlülükleri yüksek özen ile kaleme alınmalıdır.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions