Turkey: Gizlilik Sözleşmeleri

Last Updated: 22 November 2017
Article by Kardelen Demet Atay and Hakki Cihan Turk

A. GİRİŞ

Ticari hacmin gelişmesi ve piyasada yeni aktörlerin faal hale gelmesi gerek tüzel gerek ise gerçek kişiler arasındaki ilişkilerin daha kapsamlı ve çetrefilli hale gelmesine sebebiyet vermiştir. Ticari işlerin devamlılığına istinaden, bu ticari ilişkilerin tarafları ticari hayatın bir gerekliliği olarak kendilerine ait en küçüğünden en önemlisine kadar şirketin en önemli değerlerinden olan ticari sırları ve bilgileri paylaşmak durumundadırlar. Ancak yüksek işletmesel öneme haiz ticari sırların herhangi bir koruma yoluna başvurmaksızın başkaca bir kişiye ifşa edilmesi düşünülemez. Gizli bilgi olarak nitelendirilen bu bilgi ve belgelerin korunması ve üçüncü kişiler ile paylaşılmasını engellemek amacıyla, yaygın olarak taraflar arasında Gizlilik Sözleşmesi imzalanmaktadır. Bu makalede ise gizlilik sözleşmesinin uygulamada ne şekilde karşımıza çıkabileceği ve gizlilik sözleşmelerinde dikkat çeken unsurlar açıklanıyor olacaktır.

B. GİZLİLİK SÖZLEŞMESİ

Gizlilik Sözleşmesi ana hatlarıyla iki veya daha fazla taraf (İfşa edenler –Alıcılar) arasında paylaşılan bazı bilgilerin korunması amacıyla düzenlenmiş, hukuken bağlayıcılığı olan bir sözleşme olarak tanımlanabilir. Türk hukukunda Gizlilik Sözleşmesi olarak kendine yer edinmiş kavram, Anglo-Amerikan hukukunda Non-Disclosure Agreement ("NDA") olarak karşılık bulmaktadır. Söz konusu terim, Türkçe'ye tam olarak aktarılmamış olup, NDA teriminin karşılığını daha çok "ifşa etmeme" ifadesi vermektedir. Ancak terimlerin kullanış kolaylığı açışından Türk Hukuku'nda uygulama da NDA terimi Gizlilik Sözleşmesi şeklinde kullanılmaktadır.

Bu noktada önemle belirtmek isteriz ki bir sözleşmenin gizlilik sözleşmesi olarak değerlendirilebilmesi için "Gizlilik Sözleşmesi" olarak adlandırılması gibi hukuki bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu anlamda aslen gizlilik sözleşmesi mahiyetinde olan sözleşmeler başkaca bir isimle düzenlenip, tarafları ağır gizlilik yükümlülükleri altına sokabilir.

Gizlilik Sözleşmeleri ve buna ait hükümler, sadece ayrı bir sözleşme formatı olarak karşımıza çıkmamakta, aynı zamanda ticari ilişkinin dayandığı esas sözleşme metninde de Gizlilik hükümlerine yer verilmektedir. Ancak bu gizlilik sözleşmesi veya esas sözleşmelerin içerisine derç edilmiş gizlilik hükümleri "standart/ matbu" bir metin olarak değerlendirilmemelidir. Keza bu hükümler uyarınca ağır cezai müeyyideler öngörülmekte ve farkına varılmaksızın yapılan minör ihlaller yüksek sözleşmesel cezaların ödenmesine sebebiyet verebilmektedir. Netice itibariyle, gizlilik yükümlülüğüne aykırı davranan tarafın gerek sözleşmesel gerek haksız fiil sorumluluğu doğacaktır.

Sözleşmenin uzunluğu, yüklenen sorumluluklar ve taahhütler açısından daha ağır olduğu anlamına gelmemektedir. Bu doğrultuda sayfa sayısına bakılmaksızın gizlilik hükümleri iyice incelenmeli, yükümlülük ve taahhütler eksiksiz biçimde anlaşılmalıdır.

I. Gizlilik Sözleşmelerine İhtiyaç Duyulan Durumlar

Gizlilik Sözleşmesi, ifşa edilen ticari sır ve bilgilerin korunması bakımından en emin yol olduğundan günümüzde en basit ticari ilişkide dahi Gizlilik Sözleşmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu kapsamda Gizlilik Sözleşmesinin düzenlenmesi çok daha olağan bir hale gelmiştir. Ancak günümüzde Gizlilik Sözleşmesinin özellikle gerekli görüldüğü haller arasında M&A ("Birleşme ve Devralma") yer almaktadır. Bu doğrultuda potansiyel alıcıya, işleme konu şirketle alakalı risk analizlerinin, finansal tabloların, pazarlama stratejilerin, malvarlığı değerlerinin paylaşılması örnek verilebilir. Bu tarz işlemlerin tarafları, ifşa edilen bilgilerin korunması amacıyla Gizlilik Sözleşmesi akdetmektedirler.

II.Gizlilik Sözleşmesinin Temel Fonksiyonu

Esasen bakıldığında Gizlilik Sözleşmeleri, gizli bilgi olarak tanımlanan bir bilginin ifşa edilmemesi ve gizli bilgiyi tarafların arasındaki ilişkiden başkaca bir amaçla kullanılmaması olmak üzere iki ana yükümlülükten oluşmaktadır. İlk yükümlülük, Alıcının yedinde bulunan gizli bilginin sadece gizli tutulmasını değil, aynı zamanda bu bilginin gizli kalmasını sağlamak için gerekli önlemlerin alınması yükümlülüğünü de kapsamaktadır. Keza bir bilginin başkasıyla alenen paylaşılmamış olması, Alıcının gizlilik yükümlülüğünü yerine getirdiği şeklinde yorumlanmamalıdır. Gizli bilginin mevcut olduğu database'in korunmasız olması, örneğin üçüncü kişilerin "hackleme" suretiyle bilgisayara erişim sağlayabilmesi ve bunda Alıcının bir kusurunun tespit edilmesi hâlinde de Gizlilik Yükümlülüğüne aykırılık söz konusudur.

İkinci yükümlülük ise, tarafların aralarında bulunan mevcut ilişkiden dolayı elde ettiği bilgilerin başkaca bir amaçla kullanılmaması, bu bilgilerden dolayı kendine veya bir başkasına menfaat sağlamaması ve bu bilgileri kullanarak İfşa Eden tarafa bir zarar vermemesi şeklinde açıklanabilir. Burada belirtilmesi gerekir ki, gizlilik yükümlülüğü, sözleşmesel bir borç da olduğu için, gizli bilgilerin kullanılmasının, İfşa eden taraf nezdinde bir zarar doğurmaması Alıcının herhangi bir yaptırımla karşılaşmayacağı anlamına gelmemektedir.

III. Sözleşmenin Elzem Hükümleri

1. Taraflar

Taraflar basitçe, İfşa Eden ve Alıcı şeklinde ayrılabilir. İfşa eden taraf, kendisine ait bilgiyi paylaşan, Alıcı ise gizli bilgi mahiyetindeki bu bilginin yönlendirildiği kişidir.

Taraflar ile ilgili dikkat edilmesi gereken iki husus vardır: İlk olarak, Gizlilik Sözleşmesi'nde Gizli Bilgi'nin Alıcının çalışanları veya danışmanları ile paylaşmaması ya da paylaşılacak ise İfşa Eden'in onayına sunulması yönünde hüküm konulabilir. Bu doğrultuda, Alıcı yine yanında çalışan kişilerinde Gizlilik Sözleşmesi'nde yer alan yükümlülüklere riayet etmesini sağlamak zorundadır. İkincisi ise Alıcının da hukuken bu kişilerin Gizlilik Sözleşmesi kapsamındaki bilgileri paylaşması halinde sorumluluğu olacağıdır.

2. Gizli Bilgi

Taraflar arasında ifşa edilen ve edilecek olan kamuya mal olmamış her türlü fikir, proje, buluş, iş, metot, ilerleme ve patent, telif hakkı, marka, ticari sır ya da diğer yasal korunmaya konu olan ya da olmayan her türlü yenilik ve çalışma esnasında öğrenilecek yazılı veya sözlü veya elektronik ortamda açıklanan her türlü hukuki, ticari, mali, teknik bilgiler ve konuşma bilgileri gizli bilgi olarak kabul edilebilir.

Gizli Bilgi, Gizlilik Sözleşmesinin esasını teşkil ettiğinden kapsam ve çerçevesinin açıkça çizilmesi tarafların yükümlülüklerinin belirlenmesinde hayati önem taşımaktadır. Ne var ki, Gizli Bilginin kapsamını belirlemek tarafların tasarrufunda olduğu için bu kapsam belirlenirken taraflar kendi menfaatlerini gözetecek şekilde hareket etmelidirler. Şöyle ki; İfşa eden taraf Gizli Bilgi'nin kapsamını geniş tutmaya çalışacak, Alıcı ise fazla yükümlülükten kurtulmak adına kapsamı daraltmaya çalışacaktır. Keza sözlü bir şekilde veya bir konuşma esnasında elde edilen bilgilerin gerek alıcıya aktarıldığın ispatının güç olması gerek ise Alıcı'nın yükümlülüğünü sınırlandırmak istemesi uygulamada Gizli Bilgi kapsamının sadece yazılı belgeler veya elektronik veri bankalarında paylaşılan belgeler ile sınırlandırılması yoluna başvurmaya sebebiyet vermektedir.

3. Süre

Gizlilik Sözleşmesi taraflar arasında belirli bir süre geçerli olacak şekilde düzenlenebileceği gibi süresiz de olabilir. Süre hususuna ilişkin olarak, sözleşme konusu Gizli Bilgilerin ne kadar süreyle gizli kalması gerektiği önem arz etmektedir. Yine de her şekilde sözleşmenin süresinin belirlenmesinde piyasa durumu, tarafların faaliyet alanı gibi birçok etken söz konusu olabileceği gibi asli değişken tarafların iradesidir.

IV.Kapsam Dışı Durumlar

Elde edilen her bilginin Gizli Bilgi addedilerek Alıcı'ya gizlilik yükletilmesi olağan karşılanamayacağı gibi hakkaniyete de aykırı olacaktır. Genel olarak, aşağıda yer alan matbu haller sonucunda ifşa edilen bilgiler Gizli Bilgi olarak kabul edilmediğinden ifşa edilmesi de Alıcı nezdinde bir sorumluluk doğurmayacaktır.

Genel olarak gizlilik kapsamı dışında bırakılan haller

  • İfşa edildiği esnada veya öncesinde kamuoyu tarafından bilinen bilgiler;
  • İleriki tarihte kamuoyuna Sözleşme ihlal olmaksızın ve taraflara kusur atfedilmeksizin mal olan bilgiler;
  • Herhangi bir gizlilik taahhüdü altında bulunmadan önce Alıcı'nın yedinde olan bilgiler;
  • Yürürlükte olan kanun ya da düzenlemeler ya da verilmiş olan bir mahkeme kararı, idari emir gereğince hukuken açıklanması zorunlu bilgiler ve
  • Gizlilik yükümlülüğü olmayan başkaca bir kişiden edinilen bilgiler.

Yukarıda yer alan durumlarda Alıcı'dan bu bilgileri gizli tutması beklenemeyeceği gibi bu bilgilerin ifşa olması halinde, İfşa Eden kişinin de herhangi bir talebi olamayacaktır. Taraflar pek tabi ki kendi iradeleri nezdinde, kapsam dışı kalacak hususları genişletebilir.

Ancak her ne kadar kapsam dışı bırakılsa da görüldüğü üzere Alıcı'nın bu bilgilerin kendisi tarafından ifşa edilmediğini veya kendisi tarafından ifşa edilse dahi bu bilgilerin İfşa eden tarafından sağlandığı gibi hususları ispat etmesi gerekecektir.

V. SONUÇ

Yukarıda bahsi geçtiği üzere, Gizlilik Sözleşmeleri uygulamada sıkça karşımıza çıkmaktadır. Her ne kadar standart hükümler ihtiva ettiği düşünülse de Gizlilik Sözleşmesinin veya gizlilik hükümlerini ihlali Alıcı nezdinde gerek sözleşmesel gerek haksız fiil anlamında sorumluluk doğuracaktır. Bu doğrultuda sözleşme ve buna yönelik hükümler düzenlenirken öncelikli olarak hükümlerin kapsamı ve tarafların yükümlülükleri yüksek özen ile kaleme alınmalıdır.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration
Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:
  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
  • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.
  • Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.
    If you do not want us to provide your name and email address you may opt out by clicking here
    If you do not wish to receive any future announcements of products and services offered by Mondaq you may opt out by clicking here

    Terms & Conditions and Privacy Statement

    Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd and as a user you are granted a non-exclusive, revocable license to access the Website under its terms and conditions of use. Your use of the Website constitutes your agreement to the following terms and conditions of use. Mondaq Ltd may terminate your use of the Website if you are in breach of these terms and conditions or if Mondaq Ltd decides to terminate your license of use for whatever reason.

    Use of www.mondaq.com

    You may use the Website but are required to register as a user if you wish to read the full text of the content and articles available (the Content). You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these terms & conditions or with the prior written consent of Mondaq Ltd. You may not use electronic or other means to extract details or information about Mondaq.com’s content, users or contributors in order to offer them any services or products which compete directly or indirectly with Mondaq Ltd’s services and products.

    Disclaimer

    Mondaq Ltd and/or its respective suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the documents and related graphics published on this server for any purpose. All such documents and related graphics are provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers hereby disclaim all warranties and conditions with regard to this information, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. In no event shall Mondaq Ltd and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use or performance of information available from this server.

    The documents and related graphics published on this server could include technical inaccuracies or typographical errors. Changes are periodically added to the information herein. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers may make improvements and/or changes in the product(s) and/or the program(s) described herein at any time.

    Registration

    Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:

    • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
    • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
    • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.

    Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.

    Information Collection and Use

    We require site users to register with Mondaq (and its affiliate sites) to view the free information on the site. We also collect information from our users at several different points on the websites: this is so that we can customise the sites according to individual usage, provide 'session-aware' functionality, and ensure that content is acquired and developed appropriately. This gives us an overall picture of our user profiles, which in turn shows to our Editorial Contributors the type of person they are reaching by posting articles on Mondaq (and its affiliate sites) – meaning more free content for registered users.

    We are only able to provide the material on the Mondaq (and its affiliate sites) site free to site visitors because we can pass on information about the pages that users are viewing and the personal information users provide to us (e.g. email addresses) to reputable contributing firms such as law firms who author those pages. We do not sell or rent information to anyone else other than the authors of those pages, who may change from time to time. Should you wish us not to disclose your details to any of these parties, please tick the box above or tick the box marked "Opt out of Registration Information Disclosure" on the Your Profile page. We and our author organisations may only contact you via email or other means if you allow us to do so. Users can opt out of contact when they register on the site, or send an email to unsubscribe@mondaq.com with “no disclosure” in the subject heading

    Mondaq News Alerts

    In order to receive Mondaq News Alerts, users have to complete a separate registration form. This is a personalised service where users choose regions and topics of interest and we send it only to those users who have requested it. Users can stop receiving these Alerts by going to the Mondaq News Alerts page and deselecting all interest areas. In the same way users can amend their personal preferences to add or remove subject areas.

    Cookies

    A cookie is a small text file written to a user’s hard drive that contains an identifying user number. The cookies do not contain any personal information about users. We use the cookie so users do not have to log in every time they use the service and the cookie will automatically expire if you do not visit the Mondaq website (or its affiliate sites) for 12 months. We also use the cookie to personalise a user's experience of the site (for example to show information specific to a user's region). As the Mondaq sites are fully personalised and cookies are essential to its core technology the site will function unpredictably with browsers that do not support cookies - or where cookies are disabled (in these circumstances we advise you to attempt to locate the information you require elsewhere on the web). However if you are concerned about the presence of a Mondaq cookie on your machine you can also choose to expire the cookie immediately (remove it) by selecting the 'Log Off' menu option as the last thing you do when you use the site.

    Some of our business partners may use cookies on our site (for example, advertisers). However, we have no access to or control over these cookies and we are not aware of any at present that do so.

    Log Files

    We use IP addresses to analyse trends, administer the site, track movement, and gather broad demographic information for aggregate use. IP addresses are not linked to personally identifiable information.

    Links

    This web site contains links to other sites. Please be aware that Mondaq (or its affiliate sites) are not responsible for the privacy practices of such other sites. We encourage our users to be aware when they leave our site and to read the privacy statements of these third party sites. This privacy statement applies solely to information collected by this Web site.

    Surveys & Contests

    From time-to-time our site requests information from users via surveys or contests. Participation in these surveys or contests is completely voluntary and the user therefore has a choice whether or not to disclose any information requested. Information requested may include contact information (such as name and delivery address), and demographic information (such as postcode, age level). Contact information will be used to notify the winners and award prizes. Survey information will be used for purposes of monitoring or improving the functionality of the site.

    Mail-A-Friend

    If a user elects to use our referral service for informing a friend about our site, we ask them for the friend’s name and email address. Mondaq stores this information and may contact the friend to invite them to register with Mondaq, but they will not be contacted more than once. The friend may contact Mondaq to request the removal of this information from our database.

    Emails

    From time to time Mondaq may send you emails promoting Mondaq services including new services. You may opt out of receiving such emails by clicking below.

    *** If you do not wish to receive any future announcements of services offered by Mondaq you may opt out by clicking here .

    Security

    This website takes every reasonable precaution to protect our users’ information. When users submit sensitive information via the website, your information is protected using firewalls and other security technology. If you have any questions about the security at our website, you can send an email to webmaster@mondaq.com.

    Correcting/Updating Personal Information

    If a user’s personally identifiable information changes (such as postcode), or if a user no longer desires our service, we will endeavour to provide a way to correct, update or remove that user’s personal data provided to us. This can usually be done at the “Your Profile” page or by sending an email to EditorialAdvisor@mondaq.com.

    Notification of Changes

    If we decide to change our Terms & Conditions or Privacy Policy, we will post those changes on our site so our users are always aware of what information we collect, how we use it, and under what circumstances, if any, we disclose it. If at any point we decide to use personally identifiable information in a manner different from that stated at the time it was collected, we will notify users by way of an email. Users will have a choice as to whether or not we use their information in this different manner. We will use information in accordance with the privacy policy under which the information was collected.

    How to contact Mondaq

    You can contact us with comments or queries at enquiries@mondaq.com.

    If for some reason you believe Mondaq Ltd. has not adhered to these principles, please notify us by e-mail at problems@mondaq.com and we will use commercially reasonable efforts to determine and correct the problem promptly.

    By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions