Turkey: Ad Hoc Tahkim ve Kurumsal Tahkim

Last Updated: 3 October 2017
Article by Abdulkadir Guzeloglu and Tarik Kurban
Most Read Contributor in Turkey, November 2017

Uluslararası niteliği haiz olan tahkim faaliyetleri, örgütlenme şemaları bakımından iki grup altında incelenebilmektedir.

Bunlardan birincisi "Ad Hoc", ikincisi ise "Kurumsal Tahkimdir".

  1. Ad Hoc Tahkim

Ad Hoc tahkim usulüne göre, tahkim yargılaması tarafların kendi inisiyatifleri ile belirlemiş oldukları yahut önceden belirlenmiş olan kurallara ya da yasalara atıfta bulundukları kurallar çerçevesince, taraflarca yahut tarafların yetkilendirdiği hakem veya hakem kurulunca yapılmaktadır. Ad hoc tahkim, kurumsal tahkim merkezlerinin bürokratik yapısının tahkim yargılamasında gecikmelere neden olabilmesi, bu bürokratik yapının "milletlerarası sermayenin" baskısı altında kaldığına ilişkin şüphelerin olması ve bu kurumların yargılama yapmak için ek masraflar çıkarması gibi nedenlerden ötürü uluslararası arenada tercih edildiği belirtilmektedir. Bu husus itibariyle, bilhassa bir tarafın devlet ya da kamu kurum veya kuruluşlarının teşkil ettiği yatırım uyuşmazlıklarında ad hoc yargılama yaygın şekilde tercih edilmektedir.

Ad hoc tahkim türünü seçen taraflar, yerel tahkim düzenlemelerine tabi olmaksızın, Birleşmiş Milletler Milletlerarası Ticaret Hukuku Komisyonu (UNCITRAL) tarafından hazırlanan tahkim kurallarının uygulanmasını kararlaştırabilmektedirler. UNCITRAL Tahkim Kuralları'nın 1. Maddesi "Taraflar, sözleşmesel olsun olmasın, belirli bir hukuki ilişki bakımından aralarındaki bir uyuşmazlığın UNCITRAL Tahkim Kurallarına göre çözüme bağlanacağını kararlaştırmış bulunuyorlarsa, söz konusu uyuşmazlıklar, taraflarca kabul edilecek değişikliklere bağlı olarak işbu kurallara göre çözümlenir." hükmüyle bu hususu düzenlemektedir.

  1. Kurumsal Tahkim

Uluslararası nitelik taşıyan sözleşmelerde, taraflar henüz müzakere aşamasındayken ileride ortaya çıkması muhtemel olan uyuşmazlıkları ve bunların çözüm yollarını gündeme getirmek istememektedirler. Bu nedenden ötürü taraflar tahkim prosedürünün bütün yönlerini detaylı bir şekilde düzenleyen kurallara ve tahkim prosedürünü yürütecek teknik ve idari organizasyonlara sahip olan daimî hakem divanlarını tercih etmektedir. Uluslararası tahkim kurumları tarafından belirlenmiş olan kuralların uygulanması seçildiği için, ad hoc tahkim yolunun aksine, taraflarca herhangi bir usul ve kural belirlenmesine gerek kalmamaktadır. Kurumsal tahkim yolunda yargı işlevini yürüten organ tahkim merkezi değil, tarafların seçtiği hakemler olmaktadır. Tahkim merkezi sadece yargılama sürecinin organizasyonunu gerçekleştirmektedir.

Bundan öte uyuşmazlığın çözümü için kurumsal mahkeme ile çalışan hakem ve avukatlar, kuralların söz konusu tahkim merkezleri tarafından önceden belirlenmiş olması ve uzun süreler boyunca kullanılıyor olması nedeniyle bu kurallara tam bir hakimiyet içerisinde olmaktadırlar. Bu husus tarafların uyuşmazlığın en adil biçimde çözülmesine olan inançlarını ve tahkim yargılamasına olan güvenlerini artırmaktadır.

Günümüzde uluslararası arenada hakemlik hizmeti sunmakta olan birçok kurumsal tahkim kuruluşu bulunmaktadır. Bunlardan en önemlileri Milletlerarası Ticaret Odası Tahkim Mahkemesi "ICC Arbitration Court", Yatırım İhtilaflarının Halline Dair Uluslararası Merkez "ICSID", Spor Tahkim Mahkemesi "CAS" ve İstanbul Tahkim Merkezi "ISTAC" olarak sayılabilir.

Milletlerarası Ticaret Odası Tahkim Mahkemesi "ICC Arbitration Court"

Milletlerarası Ticaret Odası, dünyanın en büyük iş örgütüdür. ICC'nin üç ana faaliyetinden birisi olan uyuşmazlık çözümü için, 1923 yılında Milletlerarası Ticaret Odası Tahkim Divanı (ICC Arbitration Court) kurulmuştur.

ICC Tahkim Mahkemesi ihtilafları doğrudan çözmemekte, sadece ICC Tahkim Kuralları uyarınca tahkim sürecini yönetmektedir. Buna göre işin esasına girerek uyuşmazlığın çözümünü yapan hakemler ya taraflarca bizzat yahut da tarafların vermiş olduğu yetki ile ICC Tahkim Mahkemesi tarafından seçilmektedir.

Tarafların ICC Tahkimi'ni tercih etmelerinin ardından işleyen süreç şu aşamalar dahilinde özetlenebilir

  1. Tahkim Talebi

ICC Tahkim Kuralları 4. Madde uyarınca tahkime başvurmak isteyen taraf bu talebini, sekretaryaya sunar. Bu talebin uygun olduğunu veya uyuşmazlığın etkin bir şekilde çözümüne katkı sağlayacağını düşündüğü diğer belge veya bilgiler ile birlikte şu hususları içermesi gerekmektedir:

  • Tarafların tam adı, sıfatı, adresleri ve diğer iletişim bilgileri,
  • Tahkimde davacıyı temsil eden kişi(lerin) tam adı, adresi ve diğer iletişim bilgileri,
  • Davadaki iddia(ların) ortaya çıkmasına sebep olan uyuşmazlığın mahiyet ve özelliklerinin tanımı ve bu taleplerin dayandığı hususlar,
  • Miktarı belirli olan taleplerin tutarları ile birlikte talep sonuçları ve mümkün olduğunca diğer taleplerin yaklaşık parasal değeri,
  • Bütün ilgili sözleşmeler ve özellikle tahkim sözleşmesi (veya sözleşmeleri),
  • Talebin birden fazla tahkim sözleşmesine dayanması durumunda, her bir talebin hangi tahkim sözleşmesine göre yapıldığının belirtilmesi,
  • 12. ve 13. madde hükümleri uyarınca hakemlerin sayısı ve seçilmesi ile ilgili her türlü gerekli bilgi ve görüş veya teklifler ve ilgili maddeler uyarınca hakemin atanması,
  • Tahkim yeri, uygulanacak hukuk ve tahkimin dili ile ilgili tüm hususlar ve görüşler veya teklifler,
  1. Hakemlerin Tespit Edilmesi

Tarafların anlaşmasına göre veya bu konuda anlaşma yoksa yahut sağlanamıyorsa ICC Tahkim Mahkemesi somut uyuşmazlığı karara bağlayacak hakemleri belirlemektedir.

  1. Masraf Avanslarının Yatırılması

ICC Tahkim Kuralları madde 4(4) hükmü uyarınca dava açan taraf, buna yönelik talebiyle birlikte talep tarihinde yürürlükte olan Ek III (Tahkim Masrafları ve Ücretleri) ile belirtilen dava açma masrafını yatırmaktadır.

  1. Dosyanın Hakem Kuruluna Tevdi Edilmesi

Hakem kurulunun seçilmesinden sonra sekretarya, dosyayı hakem kuruluna tevdi etmektedir.

Dosyanın hakem kuruluna tevdii üzerine hakem kurulu, belgelere dayanarak veya tarafların huzurunda ve en son beyanlarını da göz önünde tutarak, görevini belirten bir "Görev Belgesi" hazırlamaktadır.

  1. Hakem Kurulunun Karar Vermesi

Hakem kurulu görev belgesinin imzalanması tarihinden itibaren olayın esası hakkında karar tasarısını onay için Divana sunar.

  1. ICC Tahkim Divanı'nın Onayı

Hakem kurulu, kararı imzalamadan önce taslak halinde Divan'a sunar. Divan, kararın şekline ilişkin değişiklikler yapabilir ve hakem kurulunun karar verme özgürlüğünü etkilemeksizin, esasa ilişkin hususlara dikkatini çekebilir. Hakem kurulu, Divan'ın şekil yönünden onaylamadığı bir karar veremez.

Sekretarya Divan tarafından onaylanmış ve hakemler kurulunca imzalanmış olan kararı, tahkim masraflarının tamamının ödenmesi üzerine taraflara tebliğ eder.

Uluslararası Yatırım Anlaşmazlıklarının Çözüm Merkezi "ICSID"

ICSID Dünya Bankası tarafından, yatırım uyuşmazlıklarından doğan yatırım anlaşmazlıklarının çözümü için kurulmuştur. ICSID devletler ile başka devlet vatandaşları arasında, yatırım konusunda çıkan anlaşmazlıkları çözmektedir. Devletler milletlerarası yatırım anlaşmalarında, kendi kanunlarında ve yatırımcılar ile imzaladıkları sözleşmelerde bu kurumun yetkisini kabul etmektedirler.

ICSID'e uyuşmazlık götürülebilmesi için her somut olayda tarafların anlaşma ile ICSID'nin hakemliğini kabul etmiş olmaları gerekmektedir. Bu nedenle uluslararası niteliği haiz yatırım uyuşmazlıklarının çok azı bu kurum tarafından çözümlenmektedir

ICSID Kuralları uyarınca verilen kararlar, taraf devletlerin iç hukukunda cebri icra kuralları uyarınca doğrudan uygulanabilir niteliktedir.

Spor Tahkim Mahkemesi "CAS"

Spor Tahkim Mahkemesi, "CAS", spor hukuku ile ilgili anlaşmazlıkların halli için kurulmuş olan, uluslararası bir tahkim mahkemesidir.

Aralarında uyuşmazlık olan tarafların CAS'a başvurabilmesi için bu konuda bir tahkim anlaşması yapmış olmaları gerekmektedir. Olimpiyat Tüzüğü'nün 61. Maddesi, Olimpiyat Oyunları ile ilgili her türlü anlaşmazlıkta sadece CAS'ın yetkili olduğunu belirtmektedir. Uluslararası Olimpik Federasyonların tümü en azından bazı anlaşmazlıklar açısından CAS'ın yargılama yetkisini kabul etmektedir.

CAS kararlarına karşı İsviçre Federal Yüksek Mahkemesi'nde kanun yoluna başvurulabilmektedir. CAS kararlarının temyizleri nadiren kabul edilmektedir. Kabul edilen kararlar genellikle usul sorunlarıyla alakalı olmaktadır.

İstanbul Tahkim Merkezi "ISTAC"

İstanbul Tahkim Merkezi, 20.11.2014 tarihli ve 6570 sayılı İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kanunu'nun, 29.11.2014 tarihli ve 29190 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesiyle kurulmuştur.

İstanbul merkezli bir tahkim kuruluşu olan ISTAC gerek Türkiye'deki gerekse yurtdışındaki ticari aktörler arasındaki uyuşmazlıkların çözümlenmesi için tahkim ve arabuluculuk hizmeti sunmaktadır.

İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim ve Arabuluculuk Kuralları, 26 Ekim 2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. ISTACTahkim Kuralları Seri Tahkim, Acil Durum Hakemi ve ad hoc tahkimlerde hakem atanmasına ilişkin kurulları içermektedir. İstanbul Tahkim Merkezi, Milli ve Milletlerarası Tahkim Divanları ile Sekretarya'dan oluşmaktadır.

ISTAC'ta dava açma usulünü kısaca özetlersek, ilk olarak davayı açmak isteyen taraf tahkim talebi (özet dilekçe) veya Dava Dilekçesi (tam dilekçe) ile birlikte tahkim şartını Sekretarya sunmakta akabinde tahkim masrafı yatırılmaktadır.

Bunun üzerine davalı 30 gün içerisinde Tahkim Talebine Cevabını (özet dilekçe) ve Cevap Dilekçesi (tam dilekçe) ve delillerini Sekretarya'ya sunmaktadır.

Daha sonra Duruşma yapılmakta, Tahkikatın sona ermesi ve Hakem kararının Sekretarya'ya sunulması safhaları takip edilmekte ve yargılama sonlandırılmaktadır.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration
Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:
  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
  • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.
  • Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.
    If you do not want us to provide your name and email address you may opt out by clicking here
    If you do not wish to receive any future announcements of products and services offered by Mondaq you may opt out by clicking here

    Terms & Conditions and Privacy Statement

    Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd and as a user you are granted a non-exclusive, revocable license to access the Website under its terms and conditions of use. Your use of the Website constitutes your agreement to the following terms and conditions of use. Mondaq Ltd may terminate your use of the Website if you are in breach of these terms and conditions or if Mondaq Ltd decides to terminate your license of use for whatever reason.

    Use of www.mondaq.com

    You may use the Website but are required to register as a user if you wish to read the full text of the content and articles available (the Content). You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these terms & conditions or with the prior written consent of Mondaq Ltd. You may not use electronic or other means to extract details or information about Mondaq.com’s content, users or contributors in order to offer them any services or products which compete directly or indirectly with Mondaq Ltd’s services and products.

    Disclaimer

    Mondaq Ltd and/or its respective suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the documents and related graphics published on this server for any purpose. All such documents and related graphics are provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers hereby disclaim all warranties and conditions with regard to this information, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. In no event shall Mondaq Ltd and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use or performance of information available from this server.

    The documents and related graphics published on this server could include technical inaccuracies or typographical errors. Changes are periodically added to the information herein. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers may make improvements and/or changes in the product(s) and/or the program(s) described herein at any time.

    Registration

    Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:

    • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
    • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
    • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.

    Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.

    Information Collection and Use

    We require site users to register with Mondaq (and its affiliate sites) to view the free information on the site. We also collect information from our users at several different points on the websites: this is so that we can customise the sites according to individual usage, provide 'session-aware' functionality, and ensure that content is acquired and developed appropriately. This gives us an overall picture of our user profiles, which in turn shows to our Editorial Contributors the type of person they are reaching by posting articles on Mondaq (and its affiliate sites) – meaning more free content for registered users.

    We are only able to provide the material on the Mondaq (and its affiliate sites) site free to site visitors because we can pass on information about the pages that users are viewing and the personal information users provide to us (e.g. email addresses) to reputable contributing firms such as law firms who author those pages. We do not sell or rent information to anyone else other than the authors of those pages, who may change from time to time. Should you wish us not to disclose your details to any of these parties, please tick the box above or tick the box marked "Opt out of Registration Information Disclosure" on the Your Profile page. We and our author organisations may only contact you via email or other means if you allow us to do so. Users can opt out of contact when they register on the site, or send an email to unsubscribe@mondaq.com with “no disclosure” in the subject heading

    Mondaq News Alerts

    In order to receive Mondaq News Alerts, users have to complete a separate registration form. This is a personalised service where users choose regions and topics of interest and we send it only to those users who have requested it. Users can stop receiving these Alerts by going to the Mondaq News Alerts page and deselecting all interest areas. In the same way users can amend their personal preferences to add or remove subject areas.

    Cookies

    A cookie is a small text file written to a user’s hard drive that contains an identifying user number. The cookies do not contain any personal information about users. We use the cookie so users do not have to log in every time they use the service and the cookie will automatically expire if you do not visit the Mondaq website (or its affiliate sites) for 12 months. We also use the cookie to personalise a user's experience of the site (for example to show information specific to a user's region). As the Mondaq sites are fully personalised and cookies are essential to its core technology the site will function unpredictably with browsers that do not support cookies - or where cookies are disabled (in these circumstances we advise you to attempt to locate the information you require elsewhere on the web). However if you are concerned about the presence of a Mondaq cookie on your machine you can also choose to expire the cookie immediately (remove it) by selecting the 'Log Off' menu option as the last thing you do when you use the site.

    Some of our business partners may use cookies on our site (for example, advertisers). However, we have no access to or control over these cookies and we are not aware of any at present that do so.

    Log Files

    We use IP addresses to analyse trends, administer the site, track movement, and gather broad demographic information for aggregate use. IP addresses are not linked to personally identifiable information.

    Links

    This web site contains links to other sites. Please be aware that Mondaq (or its affiliate sites) are not responsible for the privacy practices of such other sites. We encourage our users to be aware when they leave our site and to read the privacy statements of these third party sites. This privacy statement applies solely to information collected by this Web site.

    Surveys & Contests

    From time-to-time our site requests information from users via surveys or contests. Participation in these surveys or contests is completely voluntary and the user therefore has a choice whether or not to disclose any information requested. Information requested may include contact information (such as name and delivery address), and demographic information (such as postcode, age level). Contact information will be used to notify the winners and award prizes. Survey information will be used for purposes of monitoring or improving the functionality of the site.

    Mail-A-Friend

    If a user elects to use our referral service for informing a friend about our site, we ask them for the friend’s name and email address. Mondaq stores this information and may contact the friend to invite them to register with Mondaq, but they will not be contacted more than once. The friend may contact Mondaq to request the removal of this information from our database.

    Emails

    From time to time Mondaq may send you emails promoting Mondaq services including new services. You may opt out of receiving such emails by clicking below.

    *** If you do not wish to receive any future announcements of services offered by Mondaq you may opt out by clicking here .

    Security

    This website takes every reasonable precaution to protect our users’ information. When users submit sensitive information via the website, your information is protected using firewalls and other security technology. If you have any questions about the security at our website, you can send an email to webmaster@mondaq.com.

    Correcting/Updating Personal Information

    If a user’s personally identifiable information changes (such as postcode), or if a user no longer desires our service, we will endeavour to provide a way to correct, update or remove that user’s personal data provided to us. This can usually be done at the “Your Profile” page or by sending an email to EditorialAdvisor@mondaq.com.

    Notification of Changes

    If we decide to change our Terms & Conditions or Privacy Policy, we will post those changes on our site so our users are always aware of what information we collect, how we use it, and under what circumstances, if any, we disclose it. If at any point we decide to use personally identifiable information in a manner different from that stated at the time it was collected, we will notify users by way of an email. Users will have a choice as to whether or not we use their information in this different manner. We will use information in accordance with the privacy policy under which the information was collected.

    How to contact Mondaq

    You can contact us with comments or queries at enquiries@mondaq.com.

    If for some reason you believe Mondaq Ltd. has not adhered to these principles, please notify us by e-mail at problems@mondaq.com and we will use commercially reasonable efforts to determine and correct the problem promptly.

    By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions