Turkey: Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni

Last Updated: 12 June 2017
Article by Iris Erbil

6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu ("Taşınır Rehni Kanunu" veya "Kanun") 28 Ekim 2016 tarih ve 29871 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu'nu yürürlükten kaldırarak mevcut ticari işletme rehni sistemine köklü yenilikler getiren ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanun'unda ("Medeni Kanun") düzenlenen temel taşınır rehni sistemine istisna teşkil edecek olan Taşınır Rehni Kanunu, 1 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe girecek olup, ilgili Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Medeni Kanun'un taşınır rehnine ilişkin hükümleri uygulanacaktır.

Bu makalemizde, (i) teslimsiz taşınır rehin hakkının güvence olarak kullanımın yaygınlaştırılması, (ii) teslimsiz taşınır rehnine konu taşınırların kapsamının genişletilmesi ile (iii) söz konusu rehnin icrasını kolaylaştıracak yeni yolların sunulması suretiyle özellikle küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin ("KOBİ") finansmana erişiminin kolaylaştırılmasını amaçlayan Taşınır Rehni Kanunu genel hatları ile incelenecektir.

Kapsam:

Taşınır Rehni Kanunu, Kanun'da sınırlı sayıda sayılan taşınır varlıklar üzerinde Kanun'da belirtilen şartlarla ve sadece Kanun'da belirtilen taraflar arasında kurulan rehin işlemlerinde uygulama alanı bulacaktır. Sermaye piyasası araçları ile türev araçlara ilişkin finansal sözleşmeleri konu edinen rehin sözleşmeleri, mevduat rehni ve tapu kütüğüne herhangi bir nedenle tescil edilen taşınırlar ile Kanun'da tahdidi olarak belirtilen taraflar dışında kişiler arasında yapılan işlemler söz konusu kanun kapsamında değerlendirilmeyeceklerdir.

Rehinin Tarafları:

Rehin hakkı, (a) kredi kuruluşları ile tacir, esnaf, çiftçi, üretici örgütü, serbest meslek erbabı gerçek ve tüzel kişiler arasında veya (b) tacir ve/veya esnaflar arasında; elektronik ortamda veya yazılı olarak düzenlenecek ve Taşınır Rehni Kanunu'nda açıkça belirtilen unsurları içerecek bir taşınır rehin sözleşmesinin rehinli taşınır siciline tescil edilmesi ile kurulacaktır. Örneğin bankalar; Kanun kapsamında tacirler ile söz konusu taşınır rehin sözleşmelerini akdedebileceklerken, tüketiciler ile ilgili Kanun kapsamında herhangi bir taşınır rehni ilişkisine giremeyeceklerdir.

Üzerinde Rehin Hakkı Kurulabilecek Taşınır Varlıklar:

Rehin hakkı aşağıda tahdidi olarak sayılan varlıklardan biri veya birden fazlası üzerinde kurulabilecektir:

  • Alacaklar
  • Çok yıllık ürün veren ağaçlar
  • Fikri ve sınai mülkiyete konu haklar
  • Hammadde
  • Hayvan
  • Her türlü kazanç ve iratlar
  • Başka bir sicile kaydı öngörülmeyen ve idari izin belgesi niteliğinde olmayan her türlü lisans ve ruhsatlar
  • Kira gelirleri
  • Kiracılık hakkı
  • Menkul işletme tesisatı (Makine ve teçhizat, araç, ekipman, alet, iş makinaları, elektronik haberleşme cihazları dâhil her türlü elektronik cihaz gibi menkul işletme tesisatı)
  • Sarf malzemesi
  • Stoklar (Rehin verenin satmak, kullanmak veya kiralamak amaçlarıyla mülkiyetinde bulunan hammadde, yarı mamul ve mamul varlıklar)
  • Tarımsal ürün
  • Ticaret unvanı ve/veya işletme adı
  • Ticari işletme veya esnaf işletmesi
  • Ticari plaka ve ticari hat
  • Ticari proje
  • Vagon
  • Yukarıda sayılanlardan üçüncü kişiler zilyetliğindeki taşınır varlık, hak ve paylı mülkiyet hakları.
  • Yukarıda tahdidi olarak sayılan ve üzerinde rehin kurulabilecek taşınır varlıkların içerik ve kapsamlarına ilişkin yukarıdaki detaylara ek olarak Kanun'da herhangi bir açıklayıcı hüküm bulunmaması sebebiyle, özellikle bazı taşınırların (ticari proje, her türlü kazanç ve iratlar, hammadde vb.) muhtevalarına ilişkin detayların ikincil mevzuat ve uygulama ile şekillenmesi beklenmektedir.

    Rehinli Varlıklar Üzerindeki Tasarruf Hakkı:

    Kanun, rehin verenin rehne konu taşınır varlık üzerindeki tasarruf yetkisini kısıtlayan kayıtların geçersiz olduğunu hüküm altına alarak, "mal ve hizmet üretimini kesintiye uğratmamak amacıyla" rehin verenin rehinli varlık üzerindeki tasarruf haklarını muhafaza etmiştir. Bu minvalde rehin verenin, rehinli taşınır varlığı ticari faaliyetleri kapsamında kullanabilmesine, söz konusu taşınır varlığın getirilerinden yararlanabilmesine veya rehinli taşınır varlığı üçüncü bir kişiye satabilmesine veya kiraya verebilmesine imkan tanınmıştır.

    Ticari İşletmeler ve Esnaf İşletmelerine Özel Hususlar:

    Taşınır Rehni Kanunu uyarınca ticari işletme ve esnaf işletmelerinin tamamı üzerinde rehin kurulması halinde, rehnin kuruluşu anında ilgili işletmelerin faaliyetlerine tahsis edilmiş olan her türlü varlığın rehnedilmiş sayılacağı hüküm altına alınmıştır.

    Yukarıdakine ilaveten yine söz konusu işletmelerde, Taşınır Rehni Kanunu'nda tahdidi olarak sayılan ve üzerlerine rehin tahsis edilebilecek işletmeye ait taşınır varlıkların borcu karşılaması halinde, ilgili işletmenin tamamına rehin konulması yasaklanmıştır. Bu noktada, ticari işletmeye ait taşınır varlıkların borcu karşılayıp karşılamadığına ilişkin sağlıklı bir değerlendirmenin yapılması rehnin sıhhatinin korunması için oldukça önem kazanacaktır. Kanaatimizce, Kanun'da, rehinli taşınır varlığın birleşmesi veya karışması durumunda ya da temerrüt sonrası hakların kullanımında alacaklının, rehne konu taşınırın değerinin tespiti amacıyla rehin verenin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinden isteyebileceği ekspertizin, tam işletme rehni kurulması halinde söz konusu rehnin kuruluşu öncesinde de yapılması yerinde olacaktır.

    Ayrıca, ilgili Kanun tahtında ticari işletmeler ve esnaf işletmelerinin mevcut veya müstakbel taşınır varlıkları ile bu varlıkların getirilerinin de rehin kapsamında kullanılmasına olanak ve açıklık sağlanmıştır.

    Yukarıdakilere ilaveten, Taşınır Rehni Kanunu'nda rehin hakkının belirtilen varlıklardan biri veya birden fazlası üzerine kurulabileceği düzenlenerek, ticari işletmeler ve esnaf işletmelerine rehin olarak gösterebilecekleri taşınırlar konusunda (rehin edecekleri taşınır varlıklarını Kanun'da tahdidi olarak sayılan taşınır varlıklar arasından seçmeleri kaydıyla) serbestlik tanınmaktadır.

    Rehin Sözleşmesinin Şekli ve Rehinli Taşınır Sicili:

    Elektronik ortamda düzenlenecek olan rehin sözleşmesinin Rehinli Taşınır Sicili'ne tescil edilebilmesi için söz konusu rehin sözleşmesinin güvenli elektronik imzayla onaylanması; yazılı olarak düzenlenen rehin sözleşmesinin Rehinli Taşınır Sicili'ne tescil edilebilmesi için ise tarafların imzalarının noterce onaylanması veya ilgili rehin sözleşmesini Rehinli Taşınır Sicili yetkilisinin huzurunda imzalanması gerekecektir.

    Taşınır Rehni Kanunu kapsamındaki rehinlerin tesisinin güvence altına alınması (rehnin üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesi, rehinli alacaklılar hakkında öncelik hakkının belirlenmesi ve rehinli taşınır varlık ile alacağın devrinin tescili) amacıyla "Rehinli Taşınır Sicili" adı altında yeni bir sicil kurulması öngörülmüştür. Taşınır Rehni Kanunu kapsamındaki taşınır rehinlerine ilişkin rehin haklarının üçüncü kişilere karşı hüküm ifade edebilmesi, başka bir deyişle, Kanun'un taşınır rehnine ilişkin benimsemiş olduğu teslimsiz rehin prensibinin uygulanabilmesi için aleniyetin sağlanabilmesi amacı ile, bu rehinlere ilişkin taşınır rehni sözleşmelerinin kurulacak olan Rehinli Taşınır Sicili'ne tescili zorunlu kılınmıştır.

    Rehinli Alacaklılar Arasında Öncelik Hakkının Belirlenmesi:

    Taşınır Rehni Kanunu, rehin hakkı tesisinde taşınmaz rehninde uygulanan derece sistemini benimsemiştir. Bu kapsamda, taşınır rehininin sağladığı güvence, Rehinli Taşınır Sicili nezdinde gerçekleşen tescilde belirtilen rehin tutarı ve derecesi ile sınırlı olacak olup; rehin, sırada kendisinden önce gelecek olanın miktarının tescilde belirtilmesi kaydıyla ikinci veya daha sonraki derecede de kurulabilecektir.

    Taşınır Rehni Kanunu, rehin sözleşmesinde yer alan, rehne konu taşınır varlığın alt veya art rehne konu edilmesine ilişkin kayıtları geçersiz addetmektedir. Bu noktada Kanun, yukarıdaki paragrafta da belirttiğimiz üzere, ilgili Kanun kapsamındaki bir rehin sözleşmesi uyarınca üzerinde rehin kurulan bir varlığın yine Kanun kapsamında tesis edilecek ikinci bir rehne konu edilebilmesine imkân sağlanmıştır, başka bir deyişle taşınmaz ipoteğindeki sisteme benzer bir sistemi benimsemiştir.

    Ayrıca, aynı taşınır varlık üzerinde derece sırası belirtilmeksizin birden fazla rehin hakkı tesis edilmesi halinde ise alacaklıların önceliği, rehnin kurulma zamanına göre belirlenecektir.

    Tarafların ve Üçüncü Kişilerin Hak ve Yükümlülükleri:

    Rehin verenin rehinli varlıkların değerini koruma yükümlülüğü bulunmakta olup yine rehin veren rehinli varlığı devir ederse veya rehinli alacağı temlik ederse bunu Rehinli Taşınır Sicili'ne tescil ettirmekle yükümlü olacaktır.

    Rehin Hakkının Kullanımı ve Temerrüt:

    Taşınır Rehni Kanunu'nun dikkat çeken yeniliklerinden biri de "rehinli varlığın mülkiyetinin devri"ne olanak tanınmasıdır. İlgili kanun uyarınca, borçların süresinde ifa edilmemesi halinde alacaklı, (a) birinci derece alacaklı ise, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 24. Maddesi uyarınca rehinli taşınırın mülkiyetinin devrini talep edebilecek, (b) alacağını 5411 sayılı Bankacılık Kanunu uyarınca faaliyet gösteren varlık yönetim şirketlerine devredebilecek veya (c) zilyetliğin devrine konu olmayan varlıklarda kiralama ve lisans hakkını kullanabilecektir. Alacağın bahsi geçen yollarla tahsil edilememesi halinde takip, genel hükümler çerçevesinde yapılacaktır.

    Rehin alacağının son bulması halinde ise, rehin alacaklısı, alacağın son bulduğu tarihten itibaren üç iş günü içinde, rehin kaydının Rehinli Taşınır Sicili'nden terkini için başvuruda bulunması gerekecektir. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen rehin alacaklısı hakkında güvence altına alınan borç tutarının onda biri oranında idari para cezasına hükmedilecektir.

    Masraf ve Muafiyetler:

    Rehin sözleşmesinin düzenlenmesi ile Rehinli Taşınır Sicili'nde tesis edilen işlemler vergi, resim, harç ve benzeri giderlerden muaf tutulacaktır.

    Rehnin sicile tescilinden doğacak masraflar ise, sözleşme serbestisi çerçevesinde tarafların iradesine bırakılmaktadır. Bu minvalde söz konusu masrafların kime ait olacağı rehin sözleşmesinde belirtilecektir.

    Geçiş Hükümleri:

    Taşınır Rehni Kanun hükümleri, 1 Ocak 2017 tarihinde görülmekte olan dava ve takiplere uygulanmayacaktır ve 1 Ocak 2017 tarihinden önce ticari işletme veya esnaf işletmeleri üzerinde tesis edilen rehin haklarına ilişkin ilgili mevzuat hükümleri uygulanmaya devam edecektir.

    The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Check to state you have read and
agree to our Terms and Conditions

Terms & Conditions and Privacy Statement

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd and as a user you are granted a non-exclusive, revocable license to access the Website under its terms and conditions of use. Your use of the Website constitutes your agreement to the following terms and conditions of use. Mondaq Ltd may terminate your use of the Website if you are in breach of these terms and conditions or if Mondaq Ltd decides to terminate your license of use for whatever reason.

Use of www.mondaq.com

You may use the Website but are required to register as a user if you wish to read the full text of the content and articles available (the Content). You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these terms & conditions or with the prior written consent of Mondaq Ltd. You may not use electronic or other means to extract details or information about Mondaq.com’s content, users or contributors in order to offer them any services or products which compete directly or indirectly with Mondaq Ltd’s services and products.

Disclaimer

Mondaq Ltd and/or its respective suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the documents and related graphics published on this server for any purpose. All such documents and related graphics are provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers hereby disclaim all warranties and conditions with regard to this information, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. In no event shall Mondaq Ltd and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use or performance of information available from this server.

The documents and related graphics published on this server could include technical inaccuracies or typographical errors. Changes are periodically added to the information herein. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers may make improvements and/or changes in the product(s) and/or the program(s) described herein at any time.

Registration

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
  • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.

Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.

If you do not want us to provide your name and email address you may opt out by clicking here .

If you do not wish to receive any future announcements of products and services offered by Mondaq by clicking here .

Information Collection and Use

We require site users to register with Mondaq (and its affiliate sites) to view the free information on the site. We also collect information from our users at several different points on the websites: this is so that we can customise the sites according to individual usage, provide 'session-aware' functionality, and ensure that content is acquired and developed appropriately. This gives us an overall picture of our user profiles, which in turn shows to our Editorial Contributors the type of person they are reaching by posting articles on Mondaq (and its affiliate sites) – meaning more free content for registered users.

We are only able to provide the material on the Mondaq (and its affiliate sites) site free to site visitors because we can pass on information about the pages that users are viewing and the personal information users provide to us (e.g. email addresses) to reputable contributing firms such as law firms who author those pages. We do not sell or rent information to anyone else other than the authors of those pages, who may change from time to time. Should you wish us not to disclose your details to any of these parties, please tick the box above or tick the box marked "Opt out of Registration Information Disclosure" on the Your Profile page. We and our author organisations may only contact you via email or other means if you allow us to do so. Users can opt out of contact when they register on the site, or send an email to unsubscribe@mondaq.com with “no disclosure” in the subject heading

Mondaq News Alerts

In order to receive Mondaq News Alerts, users have to complete a separate registration form. This is a personalised service where users choose regions and topics of interest and we send it only to those users who have requested it. Users can stop receiving these Alerts by going to the Mondaq News Alerts page and deselecting all interest areas. In the same way users can amend their personal preferences to add or remove subject areas.

Cookies

A cookie is a small text file written to a user’s hard drive that contains an identifying user number. The cookies do not contain any personal information about users. We use the cookie so users do not have to log in every time they use the service and the cookie will automatically expire if you do not visit the Mondaq website (or its affiliate sites) for 12 months. We also use the cookie to personalise a user's experience of the site (for example to show information specific to a user's region). As the Mondaq sites are fully personalised and cookies are essential to its core technology the site will function unpredictably with browsers that do not support cookies - or where cookies are disabled (in these circumstances we advise you to attempt to locate the information you require elsewhere on the web). However if you are concerned about the presence of a Mondaq cookie on your machine you can also choose to expire the cookie immediately (remove it) by selecting the 'Log Off' menu option as the last thing you do when you use the site.

Some of our business partners may use cookies on our site (for example, advertisers). However, we have no access to or control over these cookies and we are not aware of any at present that do so.

Log Files

We use IP addresses to analyse trends, administer the site, track movement, and gather broad demographic information for aggregate use. IP addresses are not linked to personally identifiable information.

Links

This web site contains links to other sites. Please be aware that Mondaq (or its affiliate sites) are not responsible for the privacy practices of such other sites. We encourage our users to be aware when they leave our site and to read the privacy statements of these third party sites. This privacy statement applies solely to information collected by this Web site.

Surveys & Contests

From time-to-time our site requests information from users via surveys or contests. Participation in these surveys or contests is completely voluntary and the user therefore has a choice whether or not to disclose any information requested. Information requested may include contact information (such as name and delivery address), and demographic information (such as postcode, age level). Contact information will be used to notify the winners and award prizes. Survey information will be used for purposes of monitoring or improving the functionality of the site.

Mail-A-Friend

If a user elects to use our referral service for informing a friend about our site, we ask them for the friend’s name and email address. Mondaq stores this information and may contact the friend to invite them to register with Mondaq, but they will not be contacted more than once. The friend may contact Mondaq to request the removal of this information from our database.

Security

This website takes every reasonable precaution to protect our users’ information. When users submit sensitive information via the website, your information is protected using firewalls and other security technology. If you have any questions about the security at our website, you can send an email to webmaster@mondaq.com.

Correcting/Updating Personal Information

If a user’s personally identifiable information changes (such as postcode), or if a user no longer desires our service, we will endeavour to provide a way to correct, update or remove that user’s personal data provided to us. This can usually be done at the “Your Profile” page or by sending an email to EditorialAdvisor@mondaq.com.

Notification of Changes

If we decide to change our Terms & Conditions or Privacy Policy, we will post those changes on our site so our users are always aware of what information we collect, how we use it, and under what circumstances, if any, we disclose it. If at any point we decide to use personally identifiable information in a manner different from that stated at the time it was collected, we will notify users by way of an email. Users will have a choice as to whether or not we use their information in this different manner. We will use information in accordance with the privacy policy under which the information was collected.

How to contact Mondaq

You can contact us with comments or queries at enquiries@mondaq.com.

If for some reason you believe Mondaq Ltd. has not adhered to these principles, please notify us by e-mail at problems@mondaq.com and we will use commercially reasonable efforts to determine and correct the problem promptly.