Turkey: Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni

Last Updated: 12 June 2017
Article by Iris Erbil

6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu ("Taşınır Rehni Kanunu" veya "Kanun") 28 Ekim 2016 tarih ve 29871 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu'nu yürürlükten kaldırarak mevcut ticari işletme rehni sistemine köklü yenilikler getiren ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanun'unda ("Medeni Kanun") düzenlenen temel taşınır rehni sistemine istisna teşkil edecek olan Taşınır Rehni Kanunu, 1 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe girecek olup, ilgili Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Medeni Kanun'un taşınır rehnine ilişkin hükümleri uygulanacaktır.

Bu makalemizde, (i) teslimsiz taşınır rehin hakkının güvence olarak kullanımın yaygınlaştırılması, (ii) teslimsiz taşınır rehnine konu taşınırların kapsamının genişletilmesi ile (iii) söz konusu rehnin icrasını kolaylaştıracak yeni yolların sunulması suretiyle özellikle küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin ("KOBİ") finansmana erişiminin kolaylaştırılmasını amaçlayan Taşınır Rehni Kanunu genel hatları ile incelenecektir.

Kapsam:

Taşınır Rehni Kanunu, Kanun'da sınırlı sayıda sayılan taşınır varlıklar üzerinde Kanun'da belirtilen şartlarla ve sadece Kanun'da belirtilen taraflar arasında kurulan rehin işlemlerinde uygulama alanı bulacaktır. Sermaye piyasası araçları ile türev araçlara ilişkin finansal sözleşmeleri konu edinen rehin sözleşmeleri, mevduat rehni ve tapu kütüğüne herhangi bir nedenle tescil edilen taşınırlar ile Kanun'da tahdidi olarak belirtilen taraflar dışında kişiler arasında yapılan işlemler söz konusu kanun kapsamında değerlendirilmeyeceklerdir.

Rehinin Tarafları:

Rehin hakkı, (a) kredi kuruluşları ile tacir, esnaf, çiftçi, üretici örgütü, serbest meslek erbabı gerçek ve tüzel kişiler arasında veya (b) tacir ve/veya esnaflar arasında; elektronik ortamda veya yazılı olarak düzenlenecek ve Taşınır Rehni Kanunu'nda açıkça belirtilen unsurları içerecek bir taşınır rehin sözleşmesinin rehinli taşınır siciline tescil edilmesi ile kurulacaktır. Örneğin bankalar; Kanun kapsamında tacirler ile söz konusu taşınır rehin sözleşmelerini akdedebileceklerken, tüketiciler ile ilgili Kanun kapsamında herhangi bir taşınır rehni ilişkisine giremeyeceklerdir.

Üzerinde Rehin Hakkı Kurulabilecek Taşınır Varlıklar:

Rehin hakkı aşağıda tahdidi olarak sayılan varlıklardan biri veya birden fazlası üzerinde kurulabilecektir:

  • Alacaklar
  • Çok yıllık ürün veren ağaçlar
  • Fikri ve sınai mülkiyete konu haklar
  • Hammadde
  • Hayvan
  • Her türlü kazanç ve iratlar
  • Başka bir sicile kaydı öngörülmeyen ve idari izin belgesi niteliğinde olmayan her türlü lisans ve ruhsatlar
  • Kira gelirleri
  • Kiracılık hakkı
  • Menkul işletme tesisatı (Makine ve teçhizat, araç, ekipman, alet, iş makinaları, elektronik haberleşme cihazları dâhil her türlü elektronik cihaz gibi menkul işletme tesisatı)
  • Sarf malzemesi
  • Stoklar (Rehin verenin satmak, kullanmak veya kiralamak amaçlarıyla mülkiyetinde bulunan hammadde, yarı mamul ve mamul varlıklar)
  • Tarımsal ürün
  • Ticaret unvanı ve/veya işletme adı
  • Ticari işletme veya esnaf işletmesi
  • Ticari plaka ve ticari hat
  • Ticari proje
  • Vagon
  • Yukarıda sayılanlardan üçüncü kişiler zilyetliğindeki taşınır varlık, hak ve paylı mülkiyet hakları.
  • Yukarıda tahdidi olarak sayılan ve üzerinde rehin kurulabilecek taşınır varlıkların içerik ve kapsamlarına ilişkin yukarıdaki detaylara ek olarak Kanun'da herhangi bir açıklayıcı hüküm bulunmaması sebebiyle, özellikle bazı taşınırların (ticari proje, her türlü kazanç ve iratlar, hammadde vb.) muhtevalarına ilişkin detayların ikincil mevzuat ve uygulama ile şekillenmesi beklenmektedir.

    Rehinli Varlıklar Üzerindeki Tasarruf Hakkı:

    Kanun, rehin verenin rehne konu taşınır varlık üzerindeki tasarruf yetkisini kısıtlayan kayıtların geçersiz olduğunu hüküm altına alarak, "mal ve hizmet üretimini kesintiye uğratmamak amacıyla" rehin verenin rehinli varlık üzerindeki tasarruf haklarını muhafaza etmiştir. Bu minvalde rehin verenin, rehinli taşınır varlığı ticari faaliyetleri kapsamında kullanabilmesine, söz konusu taşınır varlığın getirilerinden yararlanabilmesine veya rehinli taşınır varlığı üçüncü bir kişiye satabilmesine veya kiraya verebilmesine imkan tanınmıştır.

    Ticari İşletmeler ve Esnaf İşletmelerine Özel Hususlar:

    Taşınır Rehni Kanunu uyarınca ticari işletme ve esnaf işletmelerinin tamamı üzerinde rehin kurulması halinde, rehnin kuruluşu anında ilgili işletmelerin faaliyetlerine tahsis edilmiş olan her türlü varlığın rehnedilmiş sayılacağı hüküm altına alınmıştır.

    Yukarıdakine ilaveten yine söz konusu işletmelerde, Taşınır Rehni Kanunu'nda tahdidi olarak sayılan ve üzerlerine rehin tahsis edilebilecek işletmeye ait taşınır varlıkların borcu karşılaması halinde, ilgili işletmenin tamamına rehin konulması yasaklanmıştır. Bu noktada, ticari işletmeye ait taşınır varlıkların borcu karşılayıp karşılamadığına ilişkin sağlıklı bir değerlendirmenin yapılması rehnin sıhhatinin korunması için oldukça önem kazanacaktır. Kanaatimizce, Kanun'da, rehinli taşınır varlığın birleşmesi veya karışması durumunda ya da temerrüt sonrası hakların kullanımında alacaklının, rehne konu taşınırın değerinin tespiti amacıyla rehin verenin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinden isteyebileceği ekspertizin, tam işletme rehni kurulması halinde söz konusu rehnin kuruluşu öncesinde de yapılması yerinde olacaktır.

    Ayrıca, ilgili Kanun tahtında ticari işletmeler ve esnaf işletmelerinin mevcut veya müstakbel taşınır varlıkları ile bu varlıkların getirilerinin de rehin kapsamında kullanılmasına olanak ve açıklık sağlanmıştır.

    Yukarıdakilere ilaveten, Taşınır Rehni Kanunu'nda rehin hakkının belirtilen varlıklardan biri veya birden fazlası üzerine kurulabileceği düzenlenerek, ticari işletmeler ve esnaf işletmelerine rehin olarak gösterebilecekleri taşınırlar konusunda (rehin edecekleri taşınır varlıklarını Kanun'da tahdidi olarak sayılan taşınır varlıklar arasından seçmeleri kaydıyla) serbestlik tanınmaktadır.

    Rehin Sözleşmesinin Şekli ve Rehinli Taşınır Sicili:

    Elektronik ortamda düzenlenecek olan rehin sözleşmesinin Rehinli Taşınır Sicili'ne tescil edilebilmesi için söz konusu rehin sözleşmesinin güvenli elektronik imzayla onaylanması; yazılı olarak düzenlenen rehin sözleşmesinin Rehinli Taşınır Sicili'ne tescil edilebilmesi için ise tarafların imzalarının noterce onaylanması veya ilgili rehin sözleşmesini Rehinli Taşınır Sicili yetkilisinin huzurunda imzalanması gerekecektir.

    Taşınır Rehni Kanunu kapsamındaki rehinlerin tesisinin güvence altına alınması (rehnin üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesi, rehinli alacaklılar hakkında öncelik hakkının belirlenmesi ve rehinli taşınır varlık ile alacağın devrinin tescili) amacıyla "Rehinli Taşınır Sicili" adı altında yeni bir sicil kurulması öngörülmüştür. Taşınır Rehni Kanunu kapsamındaki taşınır rehinlerine ilişkin rehin haklarının üçüncü kişilere karşı hüküm ifade edebilmesi, başka bir deyişle, Kanun'un taşınır rehnine ilişkin benimsemiş olduğu teslimsiz rehin prensibinin uygulanabilmesi için aleniyetin sağlanabilmesi amacı ile, bu rehinlere ilişkin taşınır rehni sözleşmelerinin kurulacak olan Rehinli Taşınır Sicili'ne tescili zorunlu kılınmıştır.

    Rehinli Alacaklılar Arasında Öncelik Hakkının Belirlenmesi:

    Taşınır Rehni Kanunu, rehin hakkı tesisinde taşınmaz rehninde uygulanan derece sistemini benimsemiştir. Bu kapsamda, taşınır rehininin sağladığı güvence, Rehinli Taşınır Sicili nezdinde gerçekleşen tescilde belirtilen rehin tutarı ve derecesi ile sınırlı olacak olup; rehin, sırada kendisinden önce gelecek olanın miktarının tescilde belirtilmesi kaydıyla ikinci veya daha sonraki derecede de kurulabilecektir.

    Taşınır Rehni Kanunu, rehin sözleşmesinde yer alan, rehne konu taşınır varlığın alt veya art rehne konu edilmesine ilişkin kayıtları geçersiz addetmektedir. Bu noktada Kanun, yukarıdaki paragrafta da belirttiğimiz üzere, ilgili Kanun kapsamındaki bir rehin sözleşmesi uyarınca üzerinde rehin kurulan bir varlığın yine Kanun kapsamında tesis edilecek ikinci bir rehne konu edilebilmesine imkân sağlanmıştır, başka bir deyişle taşınmaz ipoteğindeki sisteme benzer bir sistemi benimsemiştir.

    Ayrıca, aynı taşınır varlık üzerinde derece sırası belirtilmeksizin birden fazla rehin hakkı tesis edilmesi halinde ise alacaklıların önceliği, rehnin kurulma zamanına göre belirlenecektir.

    Tarafların ve Üçüncü Kişilerin Hak ve Yükümlülükleri:

    Rehin verenin rehinli varlıkların değerini koruma yükümlülüğü bulunmakta olup yine rehin veren rehinli varlığı devir ederse veya rehinli alacağı temlik ederse bunu Rehinli Taşınır Sicili'ne tescil ettirmekle yükümlü olacaktır.

    Rehin Hakkının Kullanımı ve Temerrüt:

    Taşınır Rehni Kanunu'nun dikkat çeken yeniliklerinden biri de "rehinli varlığın mülkiyetinin devri"ne olanak tanınmasıdır. İlgili kanun uyarınca, borçların süresinde ifa edilmemesi halinde alacaklı, (a) birinci derece alacaklı ise, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 24. Maddesi uyarınca rehinli taşınırın mülkiyetinin devrini talep edebilecek, (b) alacağını 5411 sayılı Bankacılık Kanunu uyarınca faaliyet gösteren varlık yönetim şirketlerine devredebilecek veya (c) zilyetliğin devrine konu olmayan varlıklarda kiralama ve lisans hakkını kullanabilecektir. Alacağın bahsi geçen yollarla tahsil edilememesi halinde takip, genel hükümler çerçevesinde yapılacaktır.

    Rehin alacağının son bulması halinde ise, rehin alacaklısı, alacağın son bulduğu tarihten itibaren üç iş günü içinde, rehin kaydının Rehinli Taşınır Sicili'nden terkini için başvuruda bulunması gerekecektir. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen rehin alacaklısı hakkında güvence altına alınan borç tutarının onda biri oranında idari para cezasına hükmedilecektir.

    Masraf ve Muafiyetler:

    Rehin sözleşmesinin düzenlenmesi ile Rehinli Taşınır Sicili'nde tesis edilen işlemler vergi, resim, harç ve benzeri giderlerden muaf tutulacaktır.

    Rehnin sicile tescilinden doğacak masraflar ise, sözleşme serbestisi çerçevesinde tarafların iradesine bırakılmaktadır. Bu minvalde söz konusu masrafların kime ait olacağı rehin sözleşmesinde belirtilecektir.

    Geçiş Hükümleri:

    Taşınır Rehni Kanun hükümleri, 1 Ocak 2017 tarihinde görülmekte olan dava ve takiplere uygulanmayacaktır ve 1 Ocak 2017 tarihinden önce ticari işletme veya esnaf işletmeleri üzerinde tesis edilen rehin haklarına ilişkin ilgili mevzuat hükümleri uygulanmaya devam edecektir.

    The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions