Turkey: 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Uyarınca Ayıptan Doğan Sorumluluk

Last Updated: 13 April 2017
Article by Abdulkadir Guzeloglu and Tarık Kurban

 6502 sayılı Tu keticinin Korunması Hakkında Kanun ("TKHK"), Avrupa Birlig i ile yapılan mu zakereler çerçevesinde 25 Mayıs 1999 tarihli Tu ketici Malları Satım So zleşmeleri ve İ lgili Garantilerin Bazı Yo nleri Hakkında 1999/44/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Yo nergesinin iç hukuka aktarımını gerçekleştirmek amacıyla 28.05.2014 tarihinde yu ru rlu g e girmiştir. Bu kanunun 8'inci ve 12'nci Maddeleri satış so zleşmesi ve bu so zleşmeden dog an ayıp konusunu du zenlemektedir.

Ayıplı Malın Tanımı (Madde 8)

Maddenin ilk fıkrası ayıplı ifayı, o ncelikle so zleşmeye aykırı olarak yapılmış ifa olarak tanımlamaktadır. Fıkraya go re ayıplı mal tu keticiye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan o rnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken o zellikleri taşımaması nedeniyle so zleşmeye aykırı olan mal olarak tanımlanmaktadır

Tarafların açıkça belirledikleri hususların so zleşmenin içerig ini oluşturacag ı aşikardır. Ayrıca aynı fıkra hu kmu bir malın objektif olarak sahip olması gereken o zellikleri taşımaması halinde de ayıplı olacag ını du zenlemektedir. Burada da kanun koyucu bir malın objektif olarak sahip olması gereken asgari o zellikleri taşıması gerektig ini taraflar arasında zımnen kararlaştırılmış kabul etmektedir.

Maddenin ikinci fıkrasında bir malın ayıplı olup olmadıg ının tespiti hususunda kullanılabilecek bir takım kriterlere yer verilmektedir. Hu kme go re ambalajında, etiketinde tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan o zelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan; satıcı tarafından bildirilen veya teknik du zenlemesinde tespit edilen nitelig e aykırı olan; muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan, tu keticinin makul olarak bekledig i faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı olarak kabul edilmektedir.

Maddenin u çu ncu fıkrasında ise malın gereg i gibi monte edilmemesi yu zu nden dog an ayıp halleri du zenlenmektedir. Buna go re so zleşmeye konu olan malın, so zleşmede kararlaştırılan su re içinde teslim edilmemesi veya montajının satıcı tarafından veya onun sorumlulug u altında gerçekleştirildig i durumlarda gereg i gibi monte edilmemesi so zleşmeye aykırı ifa olarak deg erlendirilir. Malın montajının tu ketici tarafından yapılmasının o ngo ru ldu g u ha llerde, montaj talimatındaki yanlışlık veya eksiklik nedeniyle montaj hatalı yapılmışsa, so zleşmeye aykırı ifa so z konusu olur. Bu hu ku m tarafından maddenin birinci fıkrasında kararlaştırılmış olan ayıbın varlıg ının malın tu keticiye teslimi tarihi anında ki durumuna go re belirlenmesi ilkesinin yanında, malın teslim edildig i ancak montajının teslim anından sonra yapıldıg ı durumlarda, ayıptan sorumluluk kapsamına alınmıştır. Ayrıca so zleşmede kararlaştırılan su re içerisinde teslim edilmemesi durumunda da tu ketici, ayıplı mala ilişkin hu ku mlerden yararlanabilecektir.

Ayıplı Maldan Sorumluluk (Madde 9)

TKHK Madde 9(1) hu kmu satıcıyı malı satış so zleşmesine uygun olarak tu keticiye teslim etmekle yu ku mlu kılmaktadır.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise madde 8(2) hu kmu nde yer alan reklamlarda belirtilmiş olan hususların eksik olmasından kaynaklanan satıcının sorumlulug u hu kmu ne bir istisna getirilmektedir. Madde 8, reklamlarda veya ilanlarda yer alan taahhu tlerin taraflarca bilindig i ve so zleşmenin içerig ine zımni bir şekilde de olsa dahil oldug unu kabul etmektedir. Ancak Madde 9'da du zenlenmiş olan istisnaya go re satıcı, kendisinden kaynaklanmayan reklam yoluyla yapılan açıklamalardan haberdar olmadıg ını ve haberdar olmasının da kendisinden beklenemeyeceg ini veya yapılan açıklamanın içerig inin satış so zleşmesinin akdi anında du zeltilmiş oldug unu veya satış so zleşmesi kurulma kararının bu açıklama ile nedensellik bag ı içinde olmadıg ını ispatladıg ı takdirde açıklamanın içerig i ile bag lı olmamaktadır. Bu fıkra satıcının, mala ilişkin olarak o rneg in u retici tarafından yapılan reklamlardan fiilen haberdar olmaması ve haberdar olmasının da kendisinden beklenemeyecek olması ihtimalinin oldug u hallerde satıcının ilgili taahhu tlerle bag lı tutulmasının hakkaniyete uygun olamayacag ı du şu nu lerek du zenlenmiştir. Bu fıkraya go re zikredilen hallerin varlıg ı halinde satıcıya sorumluluktan kurtulma imkanı getirilmektedir. Bo yle bir durumun varlıg ını ispat yu ku satıcıdadır.

İspat Yükü (Madde 10)

TKHK, 1999 AB yo nergesi dog rultusunda tu ketici lehine bir ispat kolaylıg ı benimsemektedir. Du zenlemeye go re teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var oldug u kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadıg ının ispatı satıcıya ait olmaktadır. Yapılan ifanın so zleşmeye aykırı olup olmadıg ı hususu teslim anına go re saptanmaktadır. Tu keticinin ayıptan dog an haklarını kullanabilmesi için ayıbın, teslim anında var oldug unu ispat etmesi gerekmektedir. Bo ylece o zellikle malın ayıp yu zu nden telef oldug u hallerde ayıbın, malın teslimi anında var oldug unu ispatlamanın zorlug u go z o nu nde tutularak, ilk altı ay için ispat yu ku tu ketici lehine yer deg iştirilmekte ve satıcıya yu klenmektedir. Burada kanun bir malın altı ay boyunca sorunsuz çalışmasını, hayatın olag an akışına uygun olarak kabul etmekte ve bu su re içinde mal yine de bozulmuş ise, kaynag ında yani teslim anında var olan bir ayıbın yattıg ı sonucuna varmaktadır. Tabii ki satıcının, bu karinenin aksini ispat etme imkanı mevcuttur.

Maddenin ikinci fıkrasında tu keticinin so zleşmenin kuruldug u tarihte ayıptan haberdar oldug u veya haberdar olmasının kendisinden beklendig i ha llerde, so zleşmeye aykırılıg ın so z konusu olmayacag ı du zenlenmektedir. Burada ayıptan haberdar oldug u veya haberdar olmasının kendisinden beklendig i ha ller herhangi bir muayeneye ihtiyaç duyulmadan tespit edilebilen veya satıcı tarafından açıkça belirtilmiş olan ayıpları kapsamaktadır. Ancak dikkat edilmelidir ki, tu keticinin haberdar oldug u ayıplardan farklı bir ayıbın daha sonra ortaya çıkmış olması halinde satıcının, ithalatçının ve u reticinin sorumlulug u o nceki maddeler uyarınca halen devam etmektedir.

Maddenin u çu ncu fıkrasında ise o zellikle teşhir u ru nlerin piyasaya arzında yapılması gereken bilgilendirmelerin usulu du zenlenmiştir. Buna go re satışa sunulacak ayıplı mal u zerine ya da ambalajına, u retici, ithalatçı veya satıcı tarafından tu keticinin kolaylıkla okuyabileceg i şekilde malın ayıbına ilişkin açıklayıcı bilgiyi içeren bir etiket konulur. Bu etiketin tu keticiye verilmesi veya ayıba ilişkin açıklayıcı bilginin tu keticiye verilen fatura, fiş veya satış belgesi u zerinde açıkça go sterilmesi zorunludur. Ayrıca teknik du zenlemesine uygun olmayan u ru nlerin hiçbir şekilde piyasaya arz edilemeyeceg i de belirtilmektedir.

Tüketicinin seçimlik hakları (Madde 11)

Madde 11 malın ayıplı olması halinde tu keticinin başvurabileceg i hakları du zenlemektedir. Bu fıkra tu keticiye do rt haktan istedig ini seçme imkanı vermektedir. Satıcı tu keticinin tercih ettig i bu talebi yerine getirmekle yu ku mlu kılınmaktadır. Buna go re;

(1) Malın ayıplı oldug unun anlaşılması durumunda tu ketici;

a) Satılanı geri vermeye hazır oldug unu bildirerek so zleşmeden do nme,

b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,

c) Aşırı bir masraf gerektirmedig i takdirde, bu tu n masrafları satıcıya ait olmak u zere satılanın u cretsiz onarılmasını isteme,

ç) İ mka n varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile deg iştirilmesini isteme,

seçimlik haklarından birini kullanabilir.

Tu ketici, satıcıya karşı bu taleplerden istedig ini yo neltebilir. Ancak tu keticinin kullanmak istedig i talep karşı tarafa ulaştıktan sonra tu ketici seçmiş oldug u bu talebi deg iştirememektedir.

Maddenin ikinci fıkrasında tu keticinin do rt seçimlik hakkından dolayı o ncelikli sorumluluk satıcıya verilmiş olmakla birlikte, u cretsiz onarım ve malın ayıpsız misli ile deg iştirilmesi hakları, u retici veya ithalatçıya karşı da yo neltmesi imka nı tanınmaktadır. Bo ylelikle tu ketici ile aralarında so zleşme ilişkisi bulunmayan u retici veya ithalatçı firmaya da so zleşmeye aykırılıktan o tu ru sorumluluk yu klenmektedir. Tu keticinin, u reticiye veya ithalatçıya karşı bir o deme yapmadıg ı için so zleşmeden do nme hakkını kullanarak, satıcıya o demiş oldug u parayı u retici veya ithalatçıdan geri alması veya bedel indirimi hakkını kullanması mu mku n deg ildir. Tu ketici bu haklarını ancak satıcıya karşı kullanabilir. Buna karşılık u cretsiz onarım ve ayıpsız misli ile deg iştirmenin u reticiden veya ithalatçıdan istenmesi anlamlıdır. Zira elinde yeni mal bulunan veya o malı gereg i gibi onaracak olan u retici veya ithalatçıdır.

Ü çu ncu fıkrada u cretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile deg iştirilmesi haklarının kullanılamayacag ı durumlar belirtilmektedir. Fıkraya go re u cretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile deg iştirilmesinin satıcı için orantısız gu çlu kleri beraberinde getirecek olması ha linde tu ketici, so zleşmeden do nme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Orantısızlıg ın tayininde malın ayıpsız deg eri, ayıbın o nemi ve dig er seçimlik haklara başvurmanın tu ketici açısından sorun teşkil edip etmeyeceg i gibi hususlar dikkate alınmaktadır. Her ne kadar tu ketici seçimlik haklarından birini kullanmakta serbest olsa da o zellikle u cretsiz onarım ve ayıpsız misli ile deg iştirme haklarının kullanılması bazı durumlarda satıcıyı çok zor durumda bırakabilmektedir. Buna go re onarım ve ayıpsız misli ile deg iştirme imka nsız ise veya satıcı için orantısız gu çlu kleri beraberinde getirecek ise tu ketici bu haklarını kullanamamaktadır. Burada orantısızlıg ın tespitini yapacak olan kişi hakimdir.

Do rdu ncu fıkra, tu keticinin u cretsiz onarım veya ayıpsız misli ile deg iştirme haklarından birini seçtikten sonra bir mag duriyet yaşamaması için azami su releri belirlemektedir. Fıkra u cretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile deg iştirilmesi haklarından birinin seçilmesi durumunda bu talebin satıcıya, u reticiye veya ithalatçıya yo neltilmesinden itibaren azami otuz iş gu nu , konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise altmış iş gu nu içinde yerine getirilmesi zorunlu oldug unu du zenlemektedir. Eg er bu su relere uyulmaz ise tu ketici dig er seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir.

Beşinci fıkra ile tu keticinin so zleşmeden do nme veya ayıp oranında bedelden indirim isteme haklarından birini kullanmayı seçtig i durumlarda, o demiş oldug u bedelin tu mu nu n veya bedelden yapılan indirim tutarının kendisine derhal iade edileceg i hu ku m altına alınmaktadır.

Altıncı fıkra, seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tu m masrafların, tu keticinin seçtig i hakkı yerine getiren tarafça (satıcı, u retici veya ithalatçı) karşılanmasını o ngo rmektedir. O rneg in nakliye, posta veya iletişim masrafları gibi. Ayrıca bu fıkra ile ayıplı mal bir kişinin o lu mu ne veya yaralanmasına, bir malın zarar go rmesine veya başkaca bir zarara sebep olmuş ise, tu keticinin do rt seçimlik hakkının yanı sıra 6098 sayılı Tu rk Borçlar Kanunu hu ku mleri uyarınca tazminat talep etmesi imka nı da her zaman için saklı tutulmaktadır.

Zamanaşımı (Madde 12)

Bu madde ayıplı maldan sorumlulug a ilişkin zamanaşımı su relerini du zenlemektedir.

Maddenin birinci fıkrası kanunlarda veya taraflar arasındaki so zleşmede daha uzun bir su re belirlenmedig i takdirde, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın tu keticiye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabi oldug unu du zenlemektedir. Aynı fıkranın taşınmaz satışına ilişkin zamanaşımı su resini du zenleyen ikinci cu mlesine go re bu su re konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda beş yıldır ve taşınmazın teslimi anından itibaren işlemeye başlamaktadır.

İ kinci fıkrada yapılan du zenleme ile ikinci el satımlarda satıcının sorumlulug u en az bir yıl, konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda ise en az u ç yıl olarak belirlenmektedir.

Ü çu ncu fıkrada ayıp, ag ır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hu ku mlerinin uygulanmayacag ı du zenlenmektedir. Buna go re malın ayıbına karşı sorumlu tutulanların, ayıbı tu keticiden ag ır kusur ya da hile ile gizlemesi durumunda zamanaşımı su relerinden faydalanamamaktadırlar.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Check to state you have read and
agree to our Terms and Conditions

Terms & Conditions and Privacy Statement

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd and as a user you are granted a non-exclusive, revocable license to access the Website under its terms and conditions of use. Your use of the Website constitutes your agreement to the following terms and conditions of use. Mondaq Ltd may terminate your use of the Website if you are in breach of these terms and conditions or if Mondaq Ltd decides to terminate your license of use for whatever reason.

Use of www.mondaq.com

You may use the Website but are required to register as a user if you wish to read the full text of the content and articles available (the Content). You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these terms & conditions or with the prior written consent of Mondaq Ltd. You may not use electronic or other means to extract details or information about Mondaq.com’s content, users or contributors in order to offer them any services or products which compete directly or indirectly with Mondaq Ltd’s services and products.

Disclaimer

Mondaq Ltd and/or its respective suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the documents and related graphics published on this server for any purpose. All such documents and related graphics are provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers hereby disclaim all warranties and conditions with regard to this information, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. In no event shall Mondaq Ltd and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use or performance of information available from this server.

The documents and related graphics published on this server could include technical inaccuracies or typographical errors. Changes are periodically added to the information herein. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers may make improvements and/or changes in the product(s) and/or the program(s) described herein at any time.

Registration

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
  • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.

Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.

If you do not want us to provide your name and email address you may opt out by clicking here .

If you do not wish to receive any future announcements of products and services offered by Mondaq by clicking here .

Information Collection and Use

We require site users to register with Mondaq (and its affiliate sites) to view the free information on the site. We also collect information from our users at several different points on the websites: this is so that we can customise the sites according to individual usage, provide 'session-aware' functionality, and ensure that content is acquired and developed appropriately. This gives us an overall picture of our user profiles, which in turn shows to our Editorial Contributors the type of person they are reaching by posting articles on Mondaq (and its affiliate sites) – meaning more free content for registered users.

We are only able to provide the material on the Mondaq (and its affiliate sites) site free to site visitors because we can pass on information about the pages that users are viewing and the personal information users provide to us (e.g. email addresses) to reputable contributing firms such as law firms who author those pages. We do not sell or rent information to anyone else other than the authors of those pages, who may change from time to time. Should you wish us not to disclose your details to any of these parties, please tick the box above or tick the box marked "Opt out of Registration Information Disclosure" on the Your Profile page. We and our author organisations may only contact you via email or other means if you allow us to do so. Users can opt out of contact when they register on the site, or send an email to unsubscribe@mondaq.com with “no disclosure” in the subject heading

Mondaq News Alerts

In order to receive Mondaq News Alerts, users have to complete a separate registration form. This is a personalised service where users choose regions and topics of interest and we send it only to those users who have requested it. Users can stop receiving these Alerts by going to the Mondaq News Alerts page and deselecting all interest areas. In the same way users can amend their personal preferences to add or remove subject areas.

Cookies

A cookie is a small text file written to a user’s hard drive that contains an identifying user number. The cookies do not contain any personal information about users. We use the cookie so users do not have to log in every time they use the service and the cookie will automatically expire if you do not visit the Mondaq website (or its affiliate sites) for 12 months. We also use the cookie to personalise a user's experience of the site (for example to show information specific to a user's region). As the Mondaq sites are fully personalised and cookies are essential to its core technology the site will function unpredictably with browsers that do not support cookies - or where cookies are disabled (in these circumstances we advise you to attempt to locate the information you require elsewhere on the web). However if you are concerned about the presence of a Mondaq cookie on your machine you can also choose to expire the cookie immediately (remove it) by selecting the 'Log Off' menu option as the last thing you do when you use the site.

Some of our business partners may use cookies on our site (for example, advertisers). However, we have no access to or control over these cookies and we are not aware of any at present that do so.

Log Files

We use IP addresses to analyse trends, administer the site, track movement, and gather broad demographic information for aggregate use. IP addresses are not linked to personally identifiable information.

Links

This web site contains links to other sites. Please be aware that Mondaq (or its affiliate sites) are not responsible for the privacy practices of such other sites. We encourage our users to be aware when they leave our site and to read the privacy statements of these third party sites. This privacy statement applies solely to information collected by this Web site.

Surveys & Contests

From time-to-time our site requests information from users via surveys or contests. Participation in these surveys or contests is completely voluntary and the user therefore has a choice whether or not to disclose any information requested. Information requested may include contact information (such as name and delivery address), and demographic information (such as postcode, age level). Contact information will be used to notify the winners and award prizes. Survey information will be used for purposes of monitoring or improving the functionality of the site.

Mail-A-Friend

If a user elects to use our referral service for informing a friend about our site, we ask them for the friend’s name and email address. Mondaq stores this information and may contact the friend to invite them to register with Mondaq, but they will not be contacted more than once. The friend may contact Mondaq to request the removal of this information from our database.

Security

This website takes every reasonable precaution to protect our users’ information. When users submit sensitive information via the website, your information is protected using firewalls and other security technology. If you have any questions about the security at our website, you can send an email to webmaster@mondaq.com.

Correcting/Updating Personal Information

If a user’s personally identifiable information changes (such as postcode), or if a user no longer desires our service, we will endeavour to provide a way to correct, update or remove that user’s personal data provided to us. This can usually be done at the “Your Profile” page or by sending an email to EditorialAdvisor@mondaq.com.

Notification of Changes

If we decide to change our Terms & Conditions or Privacy Policy, we will post those changes on our site so our users are always aware of what information we collect, how we use it, and under what circumstances, if any, we disclose it. If at any point we decide to use personally identifiable information in a manner different from that stated at the time it was collected, we will notify users by way of an email. Users will have a choice as to whether or not we use their information in this different manner. We will use information in accordance with the privacy policy under which the information was collected.

How to contact Mondaq

You can contact us with comments or queries at enquiries@mondaq.com.

If for some reason you believe Mondaq Ltd. has not adhered to these principles, please notify us by e-mail at problems@mondaq.com and we will use commercially reasonable efforts to determine and correct the problem promptly.