Turkey: 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Uyarınca Ayıptan Doğan Sorumluluk

Last Updated: 13 April 2017
Article by Abdulkadir Guzeloglu and Tarik Kurban

 6502 sayılı Tu keticinin Korunması Hakkında Kanun ("TKHK"), Avrupa Birlig i ile yapılan mu zakereler çerçevesinde 25 Mayıs 1999 tarihli Tu ketici Malları Satım So zleşmeleri ve İ lgili Garantilerin Bazı Yo nleri Hakkında 1999/44/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Yo nergesinin iç hukuka aktarımını gerçekleştirmek amacıyla 28.05.2014 tarihinde yu ru rlu g e girmiştir. Bu kanunun 8'inci ve 12'nci Maddeleri satış so zleşmesi ve bu so zleşmeden dog an ayıp konusunu du zenlemektedir.

Ayıplı Malın Tanımı (Madde 8)

Maddenin ilk fıkrası ayıplı ifayı, o ncelikle so zleşmeye aykırı olarak yapılmış ifa olarak tanımlamaktadır. Fıkraya go re ayıplı mal tu keticiye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan o rnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken o zellikleri taşımaması nedeniyle so zleşmeye aykırı olan mal olarak tanımlanmaktadır

Tarafların açıkça belirledikleri hususların so zleşmenin içerig ini oluşturacag ı aşikardır. Ayrıca aynı fıkra hu kmu bir malın objektif olarak sahip olması gereken o zellikleri taşımaması halinde de ayıplı olacag ını du zenlemektedir. Burada da kanun koyucu bir malın objektif olarak sahip olması gereken asgari o zellikleri taşıması gerektig ini taraflar arasında zımnen kararlaştırılmış kabul etmektedir.

Maddenin ikinci fıkrasında bir malın ayıplı olup olmadıg ının tespiti hususunda kullanılabilecek bir takım kriterlere yer verilmektedir. Hu kme go re ambalajında, etiketinde tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan o zelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan; satıcı tarafından bildirilen veya teknik du zenlemesinde tespit edilen nitelig e aykırı olan; muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan, tu keticinin makul olarak bekledig i faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı olarak kabul edilmektedir.

Maddenin u çu ncu fıkrasında ise malın gereg i gibi monte edilmemesi yu zu nden dog an ayıp halleri du zenlenmektedir. Buna go re so zleşmeye konu olan malın, so zleşmede kararlaştırılan su re içinde teslim edilmemesi veya montajının satıcı tarafından veya onun sorumlulug u altında gerçekleştirildig i durumlarda gereg i gibi monte edilmemesi so zleşmeye aykırı ifa olarak deg erlendirilir. Malın montajının tu ketici tarafından yapılmasının o ngo ru ldu g u ha llerde, montaj talimatındaki yanlışlık veya eksiklik nedeniyle montaj hatalı yapılmışsa, so zleşmeye aykırı ifa so z konusu olur. Bu hu ku m tarafından maddenin birinci fıkrasında kararlaştırılmış olan ayıbın varlıg ının malın tu keticiye teslimi tarihi anında ki durumuna go re belirlenmesi ilkesinin yanında, malın teslim edildig i ancak montajının teslim anından sonra yapıldıg ı durumlarda, ayıptan sorumluluk kapsamına alınmıştır. Ayrıca so zleşmede kararlaştırılan su re içerisinde teslim edilmemesi durumunda da tu ketici, ayıplı mala ilişkin hu ku mlerden yararlanabilecektir.

Ayıplı Maldan Sorumluluk (Madde 9)

TKHK Madde 9(1) hu kmu satıcıyı malı satış so zleşmesine uygun olarak tu keticiye teslim etmekle yu ku mlu kılmaktadır.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise madde 8(2) hu kmu nde yer alan reklamlarda belirtilmiş olan hususların eksik olmasından kaynaklanan satıcının sorumlulug u hu kmu ne bir istisna getirilmektedir. Madde 8, reklamlarda veya ilanlarda yer alan taahhu tlerin taraflarca bilindig i ve so zleşmenin içerig ine zımni bir şekilde de olsa dahil oldug unu kabul etmektedir. Ancak Madde 9'da du zenlenmiş olan istisnaya go re satıcı, kendisinden kaynaklanmayan reklam yoluyla yapılan açıklamalardan haberdar olmadıg ını ve haberdar olmasının da kendisinden beklenemeyeceg ini veya yapılan açıklamanın içerig inin satış so zleşmesinin akdi anında du zeltilmiş oldug unu veya satış so zleşmesi kurulma kararının bu açıklama ile nedensellik bag ı içinde olmadıg ını ispatladıg ı takdirde açıklamanın içerig i ile bag lı olmamaktadır. Bu fıkra satıcının, mala ilişkin olarak o rneg in u retici tarafından yapılan reklamlardan fiilen haberdar olmaması ve haberdar olmasının da kendisinden beklenemeyecek olması ihtimalinin oldug u hallerde satıcının ilgili taahhu tlerle bag lı tutulmasının hakkaniyete uygun olamayacag ı du şu nu lerek du zenlenmiştir. Bu fıkraya go re zikredilen hallerin varlıg ı halinde satıcıya sorumluluktan kurtulma imkanı getirilmektedir. Bo yle bir durumun varlıg ını ispat yu ku satıcıdadır.

İspat Yükü (Madde 10)

TKHK, 1999 AB yo nergesi dog rultusunda tu ketici lehine bir ispat kolaylıg ı benimsemektedir. Du zenlemeye go re teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var oldug u kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadıg ının ispatı satıcıya ait olmaktadır. Yapılan ifanın so zleşmeye aykırı olup olmadıg ı hususu teslim anına go re saptanmaktadır. Tu keticinin ayıptan dog an haklarını kullanabilmesi için ayıbın, teslim anında var oldug unu ispat etmesi gerekmektedir. Bo ylece o zellikle malın ayıp yu zu nden telef oldug u hallerde ayıbın, malın teslimi anında var oldug unu ispatlamanın zorlug u go z o nu nde tutularak, ilk altı ay için ispat yu ku tu ketici lehine yer deg iştirilmekte ve satıcıya yu klenmektedir. Burada kanun bir malın altı ay boyunca sorunsuz çalışmasını, hayatın olag an akışına uygun olarak kabul etmekte ve bu su re içinde mal yine de bozulmuş ise, kaynag ında yani teslim anında var olan bir ayıbın yattıg ı sonucuna varmaktadır. Tabii ki satıcının, bu karinenin aksini ispat etme imkanı mevcuttur.

Maddenin ikinci fıkrasında tu keticinin so zleşmenin kuruldug u tarihte ayıptan haberdar oldug u veya haberdar olmasının kendisinden beklendig i ha llerde, so zleşmeye aykırılıg ın so z konusu olmayacag ı du zenlenmektedir. Burada ayıptan haberdar oldug u veya haberdar olmasının kendisinden beklendig i ha ller herhangi bir muayeneye ihtiyaç duyulmadan tespit edilebilen veya satıcı tarafından açıkça belirtilmiş olan ayıpları kapsamaktadır. Ancak dikkat edilmelidir ki, tu keticinin haberdar oldug u ayıplardan farklı bir ayıbın daha sonra ortaya çıkmış olması halinde satıcının, ithalatçının ve u reticinin sorumlulug u o nceki maddeler uyarınca halen devam etmektedir.

Maddenin u çu ncu fıkrasında ise o zellikle teşhir u ru nlerin piyasaya arzında yapılması gereken bilgilendirmelerin usulu du zenlenmiştir. Buna go re satışa sunulacak ayıplı mal u zerine ya da ambalajına, u retici, ithalatçı veya satıcı tarafından tu keticinin kolaylıkla okuyabileceg i şekilde malın ayıbına ilişkin açıklayıcı bilgiyi içeren bir etiket konulur. Bu etiketin tu keticiye verilmesi veya ayıba ilişkin açıklayıcı bilginin tu keticiye verilen fatura, fiş veya satış belgesi u zerinde açıkça go sterilmesi zorunludur. Ayrıca teknik du zenlemesine uygun olmayan u ru nlerin hiçbir şekilde piyasaya arz edilemeyeceg i de belirtilmektedir.

Tüketicinin seçimlik hakları (Madde 11)

Madde 11 malın ayıplı olması halinde tu keticinin başvurabileceg i hakları du zenlemektedir. Bu fıkra tu keticiye do rt haktan istedig ini seçme imkanı vermektedir. Satıcı tu keticinin tercih ettig i bu talebi yerine getirmekle yu ku mlu kılınmaktadır. Buna go re;

(1) Malın ayıplı oldug unun anlaşılması durumunda tu ketici;

a) Satılanı geri vermeye hazır oldug unu bildirerek so zleşmeden do nme,

b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,

c) Aşırı bir masraf gerektirmedig i takdirde, bu tu n masrafları satıcıya ait olmak u zere satılanın u cretsiz onarılmasını isteme,

ç) İ mka n varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile deg iştirilmesini isteme,

seçimlik haklarından birini kullanabilir.

Tu ketici, satıcıya karşı bu taleplerden istedig ini yo neltebilir. Ancak tu keticinin kullanmak istedig i talep karşı tarafa ulaştıktan sonra tu ketici seçmiş oldug u bu talebi deg iştirememektedir.

Maddenin ikinci fıkrasında tu keticinin do rt seçimlik hakkından dolayı o ncelikli sorumluluk satıcıya verilmiş olmakla birlikte, u cretsiz onarım ve malın ayıpsız misli ile deg iştirilmesi hakları, u retici veya ithalatçıya karşı da yo neltmesi imka nı tanınmaktadır. Bo ylelikle tu ketici ile aralarında so zleşme ilişkisi bulunmayan u retici veya ithalatçı firmaya da so zleşmeye aykırılıktan o tu ru sorumluluk yu klenmektedir. Tu keticinin, u reticiye veya ithalatçıya karşı bir o deme yapmadıg ı için so zleşmeden do nme hakkını kullanarak, satıcıya o demiş oldug u parayı u retici veya ithalatçıdan geri alması veya bedel indirimi hakkını kullanması mu mku n deg ildir. Tu ketici bu haklarını ancak satıcıya karşı kullanabilir. Buna karşılık u cretsiz onarım ve ayıpsız misli ile deg iştirmenin u reticiden veya ithalatçıdan istenmesi anlamlıdır. Zira elinde yeni mal bulunan veya o malı gereg i gibi onaracak olan u retici veya ithalatçıdır.

Ü çu ncu fıkrada u cretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile deg iştirilmesi haklarının kullanılamayacag ı durumlar belirtilmektedir. Fıkraya go re u cretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile deg iştirilmesinin satıcı için orantısız gu çlu kleri beraberinde getirecek olması ha linde tu ketici, so zleşmeden do nme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Orantısızlıg ın tayininde malın ayıpsız deg eri, ayıbın o nemi ve dig er seçimlik haklara başvurmanın tu ketici açısından sorun teşkil edip etmeyeceg i gibi hususlar dikkate alınmaktadır. Her ne kadar tu ketici seçimlik haklarından birini kullanmakta serbest olsa da o zellikle u cretsiz onarım ve ayıpsız misli ile deg iştirme haklarının kullanılması bazı durumlarda satıcıyı çok zor durumda bırakabilmektedir. Buna go re onarım ve ayıpsız misli ile deg iştirme imka nsız ise veya satıcı için orantısız gu çlu kleri beraberinde getirecek ise tu ketici bu haklarını kullanamamaktadır. Burada orantısızlıg ın tespitini yapacak olan kişi hakimdir.

Do rdu ncu fıkra, tu keticinin u cretsiz onarım veya ayıpsız misli ile deg iştirme haklarından birini seçtikten sonra bir mag duriyet yaşamaması için azami su releri belirlemektedir. Fıkra u cretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile deg iştirilmesi haklarından birinin seçilmesi durumunda bu talebin satıcıya, u reticiye veya ithalatçıya yo neltilmesinden itibaren azami otuz iş gu nu , konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise altmış iş gu nu içinde yerine getirilmesi zorunlu oldug unu du zenlemektedir. Eg er bu su relere uyulmaz ise tu ketici dig er seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir.

Beşinci fıkra ile tu keticinin so zleşmeden do nme veya ayıp oranında bedelden indirim isteme haklarından birini kullanmayı seçtig i durumlarda, o demiş oldug u bedelin tu mu nu n veya bedelden yapılan indirim tutarının kendisine derhal iade edileceg i hu ku m altına alınmaktadır.

Altıncı fıkra, seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tu m masrafların, tu keticinin seçtig i hakkı yerine getiren tarafça (satıcı, u retici veya ithalatçı) karşılanmasını o ngo rmektedir. O rneg in nakliye, posta veya iletişim masrafları gibi. Ayrıca bu fıkra ile ayıplı mal bir kişinin o lu mu ne veya yaralanmasına, bir malın zarar go rmesine veya başkaca bir zarara sebep olmuş ise, tu keticinin do rt seçimlik hakkının yanı sıra 6098 sayılı Tu rk Borçlar Kanunu hu ku mleri uyarınca tazminat talep etmesi imka nı da her zaman için saklı tutulmaktadır.

Zamanaşımı (Madde 12)

Bu madde ayıplı maldan sorumlulug a ilişkin zamanaşımı su relerini du zenlemektedir.

Maddenin birinci fıkrası kanunlarda veya taraflar arasındaki so zleşmede daha uzun bir su re belirlenmedig i takdirde, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın tu keticiye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabi oldug unu du zenlemektedir. Aynı fıkranın taşınmaz satışına ilişkin zamanaşımı su resini du zenleyen ikinci cu mlesine go re bu su re konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda beş yıldır ve taşınmazın teslimi anından itibaren işlemeye başlamaktadır.

İ kinci fıkrada yapılan du zenleme ile ikinci el satımlarda satıcının sorumlulug u en az bir yıl, konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda ise en az u ç yıl olarak belirlenmektedir.

Ü çu ncu fıkrada ayıp, ag ır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hu ku mlerinin uygulanmayacag ı du zenlenmektedir. Buna go re malın ayıbına karşı sorumlu tutulanların, ayıbı tu keticiden ag ır kusur ya da hile ile gizlemesi durumunda zamanaşımı su relerinden faydalanamamaktadırlar.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions