Turkey: RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANSSIZ ELEKTRİK

Last Updated: 8 August 2016
Article by Alican Solmaz

1. GİRİŞ

Türkiye, Avrupa ile stratejik ve ekonomik olarak önemli olan bölgelerin arasında bulunmaktadır. Bu stratejik konum ile Türkiye, tüketici piyasaları ve kaynak ülkeler arasında bir enerji köprüsü oluşturmaktadır. Türk hükümeti enerjiye olan talebin önümüzdeki yirmi (20) yıl içerisinde her yıl en az %10 oranında artacağını öngörmektedir. Türkiye'nin enerji arz ve talebi arasındaki açıklık, ülkenin enerji politikasını belirleyen temel bir faktör olup, söz konusu talebin bir sonucu olarak enerji, ülkenin iç ve dış siyasetini etkileyen önemli bir role sahiptir. Genel itibariyle, hızla büyüyen bir ekonomik yapıya ve bu denli enerji talebine sahip bir ülke olarak Türk elektrik piyasası, dünyanın en hızlı büyüyen elektrik piyasalarından biridir.

Türkiye 2013 yılında yeni Elektrik Piyasası Kanunu1'nu yasalaştırmıştır. Elektrik Piyasası Kanunu'na ek olarak 2013'ün son çeyreği ve 2014'ün başlarında Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği2, Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği3 ve Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik4 gibi uzun zamandır beklenen yönetmelikler yürürlüğe girmiştir.

Lisanssız elektrik üretimi, elektrik abonelerine kendi elektriklerini üretip, ihtiyaç fazlası elektriği yönetmelikte belirlenen şartlar çerçevesinde satma imkânı veren, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılmasına dayalı özel bir sistemdir.

Türk hukukunda güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı lisanssız elektrik üretimi faaliyetleriyle ilgili yasal çerçeve ve başvuru usulü de dâhil olmak üzere mevzuatın uygulanması ve bunlara ilişkin kısa bir analiz aşağıda özetlenmiştir.

2. YASAL ÇERÇEVE

Elektrik Piyasası Kanunu, Türkiye'deki elektrik piyasası faaliyetleri için birincil mevzuat ve dolayısıyla lisanssız elektrik üretimi için temel hukuki dayanaktır. Lisanssız elektrik üretimi faaliyetleri Elektrik Piyasası Kanunu'nun 14. maddesine göre düzenlenmektedir. Bu maddeye göre, rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı üretim tesislerinden, (i) kurulu gücü azami bir (1) megavatlık üretim tesisleri ve (ii) ürettiği enerjinin tamamını iletim veya dağıtım sistemine vermeden kullanan, üretimi ve tüketimi aynı ölçüm noktasında olan üretim tesisleri lisans alma yükümlülüğünden muaf olarak faaliyet gösterebilecektir.

Lisanssız elektrik üretimi düzenleyen ikincil mevzuat ise iki bölümden oluşmaktadır: Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ve Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Tebliğ5. Elektrik Piyasası Kanunu'nun 14. maddesi ile birlikte Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesi ve Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Tebliğin 4. maddesi de lisans alma yükümlülüğüne ilişkin muafiyet gereklilikleri, elektrik üretimi amacıyla şirket kurma ve söz konusu muafiyetten yararlanacak üretim tesislerinin listelenmesi hususlarında aynı şartları düzenlemektedir.

Ayrıca, elektrik abonesi olmak kaydıyla her bir gerçek ya da tüzel kişi lisanssız elektrik üretim tesisi kurabilmektedir. Yukarıda (i)'de bahsi geçen bir (1) megavatlık elektrik tesislerinin kurulması hususunda, esas itibariyle bir elektrik abonesi tarafından temsil edilen her bir tüketim noktası için bir (1) megavata kadar yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik enerjisi üreten sadece bir (1) üretim tesisi kurulabilir. Bununla birlikte, dağıtım sisteminin yüklemeyi kaldırabilecek yeterli kapasitesinin olduğu durumlarda, her bir (1) tüketim noktası için kurulacak tesislerin toplam kapasitelerinin bir (1) megavatı geçmemesi şartıyla birden fazla yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesisi kurulabilir.

Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ile ilgili dikkate alınması gereken bir diğer önemli husus, elektrik üretimi ile tüketiminin gerçekleştiği yerlerin aynı dağıtım bölgesi içinde olması gerektiğidir.

Lisanssız elektrik üretiminin düzenlenmesiyle kişilerin sadece kendi ihtiyaçları olan elektriği üretmeleri amaçlanmaktadır. Buna rağmen, ihtiyaç fazlası enerji rüzgâr ve güneşten elde edilmiş ise, Yenilenebilir Enerji Kanunu'ndaki6 düzenlemelere göre, Yenilenebilir Enerji Destek Mekanizmasında7 belirlenen fiyatlar ile on (10) yıl boyunca şebeke/dağıtım şirketine satılabilecektir. Buna ilaveten, güneş ve rüzgâr enerjisi tesislerinde yerli üretimmakine/teçhizat ve malzeme kullanımı da yenilenebilir enerji destek mekanizması tarafından teşvik kapsamındadır. Yenilenebilir Enerji Kanunu'nun 6/B maddesine göre ilgili idare tarafından yatırımcıya beş (5) yıl boyunca ulusal şebeke sistemine satılan enerji dikkate alınarak Yenilenebilir Enerji Kanunu altında düzenlenen tarife garantisine göre hesaplanacak miktar üzerinden teşvik ödemesi yapılacaktır.

Ayrıca belirtmek gerekir ki, lisanssız elektrik üreticileri, ihtiyaç fazlası enerjiyi ikili anlaşmalar akdederek tedarik edemeyecek ve satamayacaklardır. Lisanssız elektrik üreticileri, ihtiyaç fazlası enerji yalnızca şebeke/lisanslı dağıtım şirketlerine satabileceklerdir.

3. BAŞVURU USULÜ

Lisanssız elektrik üretimi için başvuru usulü yine bu yazıda bahsi geçen ilgili mevzuatta düzenlenmiştir. Lisanssız elektrik üretimi için başvuranların Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğe ekli Lisanssız Üretim Başvuru Forumu'nu doldurarak tesisin yapılacağı taşınmazın tapu kaydı veya kira sözleşmesi, teknik bağlantı şeması ve başvuru ücretinin ödendiğine dair makbuz ile birlikte başvurmaları gerekmektedir. Projeye bağlı olarak başvuru doğrudan ilgili yerel dağıtım şirketine ya da ilgili Organize Sanayii Bölgesi (OSB) dağıtım lisansı sahibine yapılmalıdır.

Başvurular, başvuruyu takip eden aydan itibaren yirmi (20) gün içerisinde değerlendirilecek ve sonuçlandırılacaktır. Lisanssız elektrik üretimi modeli aşağıdaki şemada özetlenmiştir:

4. KISA ANALİZ

Yasal mevzuatın kısa bir incelemesi, Türkiye'de lisanssız elektrik üretimine yatırım yapan yatırımcıların karşılaştığı ve eleştirdiği bazı sorunların üstüne ışık tutacaktır.

Konuyla ilgili temel sorunlardan bir tanesi, yatırımcılar tarafından Türkiye'de lisanssız elektrik üretimine karşı yüksek bir talep olması ve bu yüksek talebin bağlantı imkânlarındaki yetersizlikler sebebiyle bağlantı problemlerine yol açmasıdır.

Daha fazlası, tesislerin yapılacağı arsalar ve ilgili arsaların kullanım hakkının alınması, lisanssız elektrik üretimi sistemine ilişkin bir başka temel sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Lisanslı elektrik üretimine ilişkin süreçlerde tesisin yer alacağı lokasyonlar EPDK tarafından kamulaştırıldığından dolayı ilgili lokasyon ya da bu lokasyonun kullanım hakkının elde edilmesi yatırımcılar için bir kaygı oluşturmamaktadır. Ancak, lisanssız elektrik üretimi sürecinde yatırımcılar tesisin kurulacağı arsanın kullanım hakkını kendi imkânları doğrultusunda elde etmektedir. Bunun sonucu olarak, ilgili arsaların tavan yapan fiyatları tavan yapmakta ve projenin finansal fizibilitesini etkilemektedir.

Bir başka temel sorun da on (10) yıl sonra sona erecek olan fiyat garantisinin yarattığı belirsizliktir.

Son olarak, bazı yatırımcılar, teşvik mekanizmasındaki fiyatları düşürebilecek bir yasa değişikliğinin olması durumunda yürürlükte olan yasal mevzuat içerisinde yatırımcılar lehine koruyucu düzenlemelerin olmaması karşısında endişelerini dile getirmektedirler.

5. SONUÇ

Yukarıdaki kısa incelemede ifade edilen tüm güçlüklerine rağmen, lisanssız elektrik üretimi sistemi elektrik piyasası için büyük bir adımdır. Lisanslı elektrik üretimine kıyasla çok daha az regüle edilen bir sistem olması ve teşvikleriyle, lisanssız elektrik üretimi sistemi yatırımcıları büyük kar potansiyeli olan lisanssız elektrik üretimi tesislerine yatırım yapmaya yönlendirmeyi amaçlamaktadır. Türkiye'nin hızla büyüyen enerji talebi göz önüne alındığında, sistemin elektrik ithalatını düşürmek ve Türkiye'nin yenilenebilir enerji alanında sahip olduğu büyük potansiyeli desteklemekte sürekli olarak yardımcı olacağı beklenmektedir. Yakın gelecekte bu yazıda bahsedilen sorunlar da ele alınacağı üzere, rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı lisanssız elektrik üretimi büyümeye devam edecek ve yatırımcılarını daha fazla tatmin edecektir.

Footnotes

1. 30 Mart 2013 tarih ve 28603 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu.

2. 2 Kasım 2013 tarih ve 28809 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği.

3. 28 Ocak 2014 tarih ve 28896 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği.

4. 2 Ekim 2013 tarih ve 28783 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik.

5. 28783 Sayılı 02 Ekim 2013 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına İlişkin Tebliğ.

6. 25819 Sayılı 18 Mayıs 2005 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 5346 Sayılı Elektrik Enerjisi Üretimi İçin Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı Hakkında Kanun.

7. Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması (YEKDEM).

Originally published in Rüzgar Enerjisi Wind Energy Magazine, December 2015 - January 2016 / Issue 08/15 Tl.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration (you must scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions