Turkey: RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANSSIZ ELEKTRİK

Last Updated: 8 August 2016
Article by Alican Solmaz

1. GİRİŞ

Türkiye, Avrupa ile stratejik ve ekonomik olarak önemli olan bölgelerin arasında bulunmaktadır. Bu stratejik konum ile Türkiye, tüketici piyasaları ve kaynak ülkeler arasında bir enerji köprüsü oluşturmaktadır. Türk hükümeti enerjiye olan talebin önümüzdeki yirmi (20) yıl içerisinde her yıl en az %10 oranında artacağını öngörmektedir. Türkiye'nin enerji arz ve talebi arasındaki açıklık, ülkenin enerji politikasını belirleyen temel bir faktör olup, söz konusu talebin bir sonucu olarak enerji, ülkenin iç ve dış siyasetini etkileyen önemli bir role sahiptir. Genel itibariyle, hızla büyüyen bir ekonomik yapıya ve bu denli enerji talebine sahip bir ülke olarak Türk elektrik piyasası, dünyanın en hızlı büyüyen elektrik piyasalarından biridir.

Türkiye 2013 yılında yeni Elektrik Piyasası Kanunu1'nu yasalaştırmıştır. Elektrik Piyasası Kanunu'na ek olarak 2013'ün son çeyreği ve 2014'ün başlarında Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği2, Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği3 ve Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik4 gibi uzun zamandır beklenen yönetmelikler yürürlüğe girmiştir.

Lisanssız elektrik üretimi, elektrik abonelerine kendi elektriklerini üretip, ihtiyaç fazlası elektriği yönetmelikte belirlenen şartlar çerçevesinde satma imkânı veren, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılmasına dayalı özel bir sistemdir.

Türk hukukunda güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı lisanssız elektrik üretimi faaliyetleriyle ilgili yasal çerçeve ve başvuru usulü de dâhil olmak üzere mevzuatın uygulanması ve bunlara ilişkin kısa bir analiz aşağıda özetlenmiştir.

2. YASAL ÇERÇEVE

Elektrik Piyasası Kanunu, Türkiye'deki elektrik piyasası faaliyetleri için birincil mevzuat ve dolayısıyla lisanssız elektrik üretimi için temel hukuki dayanaktır. Lisanssız elektrik üretimi faaliyetleri Elektrik Piyasası Kanunu'nun 14. maddesine göre düzenlenmektedir. Bu maddeye göre, rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı üretim tesislerinden, (i) kurulu gücü azami bir (1) megavatlık üretim tesisleri ve (ii) ürettiği enerjinin tamamını iletim veya dağıtım sistemine vermeden kullanan, üretimi ve tüketimi aynı ölçüm noktasında olan üretim tesisleri lisans alma yükümlülüğünden muaf olarak faaliyet gösterebilecektir.

Lisanssız elektrik üretimi düzenleyen ikincil mevzuat ise iki bölümden oluşmaktadır: Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ve Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Tebliğ5. Elektrik Piyasası Kanunu'nun 14. maddesi ile birlikte Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesi ve Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Tebliğin 4. maddesi de lisans alma yükümlülüğüne ilişkin muafiyet gereklilikleri, elektrik üretimi amacıyla şirket kurma ve söz konusu muafiyetten yararlanacak üretim tesislerinin listelenmesi hususlarında aynı şartları düzenlemektedir.

Ayrıca, elektrik abonesi olmak kaydıyla her bir gerçek ya da tüzel kişi lisanssız elektrik üretim tesisi kurabilmektedir. Yukarıda (i)'de bahsi geçen bir (1) megavatlık elektrik tesislerinin kurulması hususunda, esas itibariyle bir elektrik abonesi tarafından temsil edilen her bir tüketim noktası için bir (1) megavata kadar yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik enerjisi üreten sadece bir (1) üretim tesisi kurulabilir. Bununla birlikte, dağıtım sisteminin yüklemeyi kaldırabilecek yeterli kapasitesinin olduğu durumlarda, her bir (1) tüketim noktası için kurulacak tesislerin toplam kapasitelerinin bir (1) megavatı geçmemesi şartıyla birden fazla yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesisi kurulabilir.

Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ile ilgili dikkate alınması gereken bir diğer önemli husus, elektrik üretimi ile tüketiminin gerçekleştiği yerlerin aynı dağıtım bölgesi içinde olması gerektiğidir.

Lisanssız elektrik üretiminin düzenlenmesiyle kişilerin sadece kendi ihtiyaçları olan elektriği üretmeleri amaçlanmaktadır. Buna rağmen, ihtiyaç fazlası enerji rüzgâr ve güneşten elde edilmiş ise, Yenilenebilir Enerji Kanunu'ndaki6 düzenlemelere göre, Yenilenebilir Enerji Destek Mekanizmasında7 belirlenen fiyatlar ile on (10) yıl boyunca şebeke/dağıtım şirketine satılabilecektir. Buna ilaveten, güneş ve rüzgâr enerjisi tesislerinde yerli üretimmakine/teçhizat ve malzeme kullanımı da yenilenebilir enerji destek mekanizması tarafından teşvik kapsamındadır. Yenilenebilir Enerji Kanunu'nun 6/B maddesine göre ilgili idare tarafından yatırımcıya beş (5) yıl boyunca ulusal şebeke sistemine satılan enerji dikkate alınarak Yenilenebilir Enerji Kanunu altında düzenlenen tarife garantisine göre hesaplanacak miktar üzerinden teşvik ödemesi yapılacaktır.

Ayrıca belirtmek gerekir ki, lisanssız elektrik üreticileri, ihtiyaç fazlası enerjiyi ikili anlaşmalar akdederek tedarik edemeyecek ve satamayacaklardır. Lisanssız elektrik üreticileri, ihtiyaç fazlası enerji yalnızca şebeke/lisanslı dağıtım şirketlerine satabileceklerdir.

3. BAŞVURU USULÜ

Lisanssız elektrik üretimi için başvuru usulü yine bu yazıda bahsi geçen ilgili mevzuatta düzenlenmiştir. Lisanssız elektrik üretimi için başvuranların Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğe ekli Lisanssız Üretim Başvuru Forumu'nu doldurarak tesisin yapılacağı taşınmazın tapu kaydı veya kira sözleşmesi, teknik bağlantı şeması ve başvuru ücretinin ödendiğine dair makbuz ile birlikte başvurmaları gerekmektedir. Projeye bağlı olarak başvuru doğrudan ilgili yerel dağıtım şirketine ya da ilgili Organize Sanayii Bölgesi (OSB) dağıtım lisansı sahibine yapılmalıdır.

Başvurular, başvuruyu takip eden aydan itibaren yirmi (20) gün içerisinde değerlendirilecek ve sonuçlandırılacaktır. Lisanssız elektrik üretimi modeli aşağıdaki şemada özetlenmiştir:

4. KISA ANALİZ

Yasal mevzuatın kısa bir incelemesi, Türkiye'de lisanssız elektrik üretimine yatırım yapan yatırımcıların karşılaştığı ve eleştirdiği bazı sorunların üstüne ışık tutacaktır.

Konuyla ilgili temel sorunlardan bir tanesi, yatırımcılar tarafından Türkiye'de lisanssız elektrik üretimine karşı yüksek bir talep olması ve bu yüksek talebin bağlantı imkânlarındaki yetersizlikler sebebiyle bağlantı problemlerine yol açmasıdır.

Daha fazlası, tesislerin yapılacağı arsalar ve ilgili arsaların kullanım hakkının alınması, lisanssız elektrik üretimi sistemine ilişkin bir başka temel sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Lisanslı elektrik üretimine ilişkin süreçlerde tesisin yer alacağı lokasyonlar EPDK tarafından kamulaştırıldığından dolayı ilgili lokasyon ya da bu lokasyonun kullanım hakkının elde edilmesi yatırımcılar için bir kaygı oluşturmamaktadır. Ancak, lisanssız elektrik üretimi sürecinde yatırımcılar tesisin kurulacağı arsanın kullanım hakkını kendi imkânları doğrultusunda elde etmektedir. Bunun sonucu olarak, ilgili arsaların tavan yapan fiyatları tavan yapmakta ve projenin finansal fizibilitesini etkilemektedir.

Bir başka temel sorun da on (10) yıl sonra sona erecek olan fiyat garantisinin yarattığı belirsizliktir.

Son olarak, bazı yatırımcılar, teşvik mekanizmasındaki fiyatları düşürebilecek bir yasa değişikliğinin olması durumunda yürürlükte olan yasal mevzuat içerisinde yatırımcılar lehine koruyucu düzenlemelerin olmaması karşısında endişelerini dile getirmektedirler.

5. SONUÇ

Yukarıdaki kısa incelemede ifade edilen tüm güçlüklerine rağmen, lisanssız elektrik üretimi sistemi elektrik piyasası için büyük bir adımdır. Lisanslı elektrik üretimine kıyasla çok daha az regüle edilen bir sistem olması ve teşvikleriyle, lisanssız elektrik üretimi sistemi yatırımcıları büyük kar potansiyeli olan lisanssız elektrik üretimi tesislerine yatırım yapmaya yönlendirmeyi amaçlamaktadır. Türkiye'nin hızla büyüyen enerji talebi göz önüne alındığında, sistemin elektrik ithalatını düşürmek ve Türkiye'nin yenilenebilir enerji alanında sahip olduğu büyük potansiyeli desteklemekte sürekli olarak yardımcı olacağı beklenmektedir. Yakın gelecekte bu yazıda bahsedilen sorunlar da ele alınacağı üzere, rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı lisanssız elektrik üretimi büyümeye devam edecek ve yatırımcılarını daha fazla tatmin edecektir.

Footnotes

1. 30 Mart 2013 tarih ve 28603 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu.

2. 2 Kasım 2013 tarih ve 28809 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği.

3. 28 Ocak 2014 tarih ve 28896 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği.

4. 2 Ekim 2013 tarih ve 28783 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik.

5. 28783 Sayılı 02 Ekim 2013 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına İlişkin Tebliğ.

6. 25819 Sayılı 18 Mayıs 2005 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 5346 Sayılı Elektrik Enerjisi Üretimi İçin Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı Hakkında Kanun.

7. Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması (YEKDEM).

Originally published in Rüzgar Enerjisi Wind Energy Magazine, December 2015 - January 2016 / Issue 08/15 Tl.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Register for Access and our Free Biweekly Alert for
This service is completely free. Access 250,000 archived articles from 100+ countries and get a personalised email twice a week covering developments (and yes, our lawyers like to think you’ve read our Disclaimer).
 
Email Address
Company Name
Password
Confirm Password
Position
Mondaq Topics -- Select your Interests
 Accounting
 Anti-trust
 Commercial
 Compliance
 Consumer
 Criminal
 Employment
 Energy
 Environment
 Family
 Finance
 Government
 Healthcare
 Immigration
 Insolvency
 Insurance
 International
 IP
 Law Performance
 Law Practice
 Litigation
 Media & IT
 Privacy
 Real Estate
 Strategy
 Tax
 Technology
 Transport
 Wealth Mgt
Regions
Africa
Asia
Asia Pacific
Australasia
Canada
Caribbean
Europe
European Union
Latin America
Middle East
U.K.
United States
Worldwide Updates
Registration
Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:
  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
  • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.
  • Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.
    If you do not want us to provide your name and email address you may opt out by clicking here
    If you do not wish to receive any future announcements of products and services offered by Mondaq you may opt out by clicking here

    Terms & Conditions and Privacy Statement

    Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd and as a user you are granted a non-exclusive, revocable license to access the Website under its terms and conditions of use. Your use of the Website constitutes your agreement to the following terms and conditions of use. Mondaq Ltd may terminate your use of the Website if you are in breach of these terms and conditions or if Mondaq Ltd decides to terminate your license of use for whatever reason.

    Use of www.mondaq.com

    You may use the Website but are required to register as a user if you wish to read the full text of the content and articles available (the Content). You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these terms & conditions or with the prior written consent of Mondaq Ltd. You may not use electronic or other means to extract details or information about Mondaq.com’s content, users or contributors in order to offer them any services or products which compete directly or indirectly with Mondaq Ltd’s services and products.

    Disclaimer

    Mondaq Ltd and/or its respective suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the documents and related graphics published on this server for any purpose. All such documents and related graphics are provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers hereby disclaim all warranties and conditions with regard to this information, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. In no event shall Mondaq Ltd and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use or performance of information available from this server.

    The documents and related graphics published on this server could include technical inaccuracies or typographical errors. Changes are periodically added to the information herein. Mondaq Ltd and/or its respective suppliers may make improvements and/or changes in the product(s) and/or the program(s) described herein at any time.

    Registration

    Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including what sort of information you are interested in, for three primary purposes:

    • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting.
    • To enable features such as password reminder, newsletter alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
    • To produce demographic feedback for our information providers who provide information free for your use.

    Mondaq (and its affiliate sites) do not sell or provide your details to third parties other than information providers. The reason we provide our information providers with this information is so that they can measure the response their articles are receiving and provide you with information about their products and services.

    Information Collection and Use

    We require site users to register with Mondaq (and its affiliate sites) to view the free information on the site. We also collect information from our users at several different points on the websites: this is so that we can customise the sites according to individual usage, provide 'session-aware' functionality, and ensure that content is acquired and developed appropriately. This gives us an overall picture of our user profiles, which in turn shows to our Editorial Contributors the type of person they are reaching by posting articles on Mondaq (and its affiliate sites) – meaning more free content for registered users.

    We are only able to provide the material on the Mondaq (and its affiliate sites) site free to site visitors because we can pass on information about the pages that users are viewing and the personal information users provide to us (e.g. email addresses) to reputable contributing firms such as law firms who author those pages. We do not sell or rent information to anyone else other than the authors of those pages, who may change from time to time. Should you wish us not to disclose your details to any of these parties, please tick the box above or tick the box marked "Opt out of Registration Information Disclosure" on the Your Profile page. We and our author organisations may only contact you via email or other means if you allow us to do so. Users can opt out of contact when they register on the site, or send an email to unsubscribe@mondaq.com with “no disclosure” in the subject heading

    Mondaq News Alerts

    In order to receive Mondaq News Alerts, users have to complete a separate registration form. This is a personalised service where users choose regions and topics of interest and we send it only to those users who have requested it. Users can stop receiving these Alerts by going to the Mondaq News Alerts page and deselecting all interest areas. In the same way users can amend their personal preferences to add or remove subject areas.

    Cookies

    A cookie is a small text file written to a user’s hard drive that contains an identifying user number. The cookies do not contain any personal information about users. We use the cookie so users do not have to log in every time they use the service and the cookie will automatically expire if you do not visit the Mondaq website (or its affiliate sites) for 12 months. We also use the cookie to personalise a user's experience of the site (for example to show information specific to a user's region). As the Mondaq sites are fully personalised and cookies are essential to its core technology the site will function unpredictably with browsers that do not support cookies - or where cookies are disabled (in these circumstances we advise you to attempt to locate the information you require elsewhere on the web). However if you are concerned about the presence of a Mondaq cookie on your machine you can also choose to expire the cookie immediately (remove it) by selecting the 'Log Off' menu option as the last thing you do when you use the site.

    Some of our business partners may use cookies on our site (for example, advertisers). However, we have no access to or control over these cookies and we are not aware of any at present that do so.

    Log Files

    We use IP addresses to analyse trends, administer the site, track movement, and gather broad demographic information for aggregate use. IP addresses are not linked to personally identifiable information.

    Links

    This web site contains links to other sites. Please be aware that Mondaq (or its affiliate sites) are not responsible for the privacy practices of such other sites. We encourage our users to be aware when they leave our site and to read the privacy statements of these third party sites. This privacy statement applies solely to information collected by this Web site.

    Surveys & Contests

    From time-to-time our site requests information from users via surveys or contests. Participation in these surveys or contests is completely voluntary and the user therefore has a choice whether or not to disclose any information requested. Information requested may include contact information (such as name and delivery address), and demographic information (such as postcode, age level). Contact information will be used to notify the winners and award prizes. Survey information will be used for purposes of monitoring or improving the functionality of the site.

    Mail-A-Friend

    If a user elects to use our referral service for informing a friend about our site, we ask them for the friend’s name and email address. Mondaq stores this information and may contact the friend to invite them to register with Mondaq, but they will not be contacted more than once. The friend may contact Mondaq to request the removal of this information from our database.

    Emails

    From time to time Mondaq may send you emails promoting Mondaq services including new services. You may opt out of receiving such emails by clicking below.

    *** If you do not wish to receive any future announcements of services offered by Mondaq you may opt out by clicking here .

    Security

    This website takes every reasonable precaution to protect our users’ information. When users submit sensitive information via the website, your information is protected using firewalls and other security technology. If you have any questions about the security at our website, you can send an email to webmaster@mondaq.com.

    Correcting/Updating Personal Information

    If a user’s personally identifiable information changes (such as postcode), or if a user no longer desires our service, we will endeavour to provide a way to correct, update or remove that user’s personal data provided to us. This can usually be done at the “Your Profile” page or by sending an email to EditorialAdvisor@mondaq.com.

    Notification of Changes

    If we decide to change our Terms & Conditions or Privacy Policy, we will post those changes on our site so our users are always aware of what information we collect, how we use it, and under what circumstances, if any, we disclose it. If at any point we decide to use personally identifiable information in a manner different from that stated at the time it was collected, we will notify users by way of an email. Users will have a choice as to whether or not we use their information in this different manner. We will use information in accordance with the privacy policy under which the information was collected.

    How to contact Mondaq

    You can contact us with comments or queries at enquiries@mondaq.com.

    If for some reason you believe Mondaq Ltd. has not adhered to these principles, please notify us by e-mail at problems@mondaq.com and we will use commercially reasonable efforts to determine and correct the problem promptly.

    By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions